Myiasis of vliegen madenziekte bij de cavia

In de zomer als het warm is, zijn er veel vliegen. Wanneer een cavia in een vies hok wordt gehouden of een vies achterwerk heeft door urine of uitwerpselen (maar ook als de vacht erg dik of vies is), dan heeft dat een enorme aantrekkingskracht op de vlieg. De vlieg legt eitjes op de cavia en de maden vreten zich een weg naar binnen. Het moet ronduit verschrikkelijk zijn om hieraan te sterven.

Etiologie

Vliegen van de familie Calliphoridae zijn bekend vanwege hun glimmende, metallic kleur blauw, groen of zwart en worden ook wel vlees- of strontvlieg genoemd. Ze leggen hun eitjes in wondjes en vieze of ontstoken plekjes, waarbij het gebied rondom de anus en geslachtsdelen het meest getroffen wordt. De vrouwelijke vlieg legt zo’n 150 – 200 eitjes per keer en deze hebben 8 tot 24 uur nodig om uit te komen.
De vliegenmaden voeden zich met het weefsel en wondsecretie van de gastheer.

Klinisch beeld

De eitjes van de vlieg zijn gewoonlijk gelig of wit van kleur, ongeveer 1,5 mm tot 0,4 mm groot en worden in pakketjes gelegd in een verwonding of in de buurt van de geslachtsdelen. Binnen een paar uur komen deze eitjes uit en de maden beginnen direct met het binnendringen van hun gastheer. Besmette dieren zijn vaak sloom, willen niet goed meer eten en er komt een zeer onwelriekende geur van het aangetaste huidgebied af. Wondjes in de buurt van de anus of de binnenkant van de achterpoten kunnen duiden op besmetting.

Meer tekenen van besmetting zijn: vreemde kale plekken, apathisch gedrag en gaatjes in de huid. De huid is dusdanig verstoord dat het vaak gepaard gaat met een secundaire, bacteriële infectie.
Onbehandeld verzwakt myiasis het dier dusdanig dat het uiteindelijk zal sterven door pijn, infectie, weefselafbraak en vergiftiging.

Behandeling

Allereerst gaat u met de cavia naar de dierenarts. De vacht rondom de aangedane delen wordt weggeknipt of geschoren. Daarna wassen met betadine of waterstofperoxideoplossing 3%. Dan kunnen de maden manueel met een pincet worden verwijderd. U kunt echinaceatinctuur in de wond druppelen, laten drogen en dan insmeren met een antibacteriële zalf en calendulazalf om het sneller te doen helen. Wanneer de maden diep zijn binnengedrongen, geeft men 0,2 mg/kg ivermectine subcutaan. De primaire ziekte die de vlieg aantrok, moet worden opgespoord en worden behandeld. Wanneer het dier buiten is gehuisvest, tijdelijk naar binnen halen tot het volledig is genezen.

Preventie

Controleer dagelijks uw dieren op verwondingen en bescherm dieren met incontinentie en/of diarree, daar deze dieren erg aantrekkelijk zijn voor de vleesvlieg.

Tijdens hete zomers kunt u de volgende voorzorgsmaatregelen treffen:

• Regelmatige controle van de conditie en de vacht van het dier
• Niet ineens meer groenvoer geven dan normaal
• Letten op de ontlasting van het dier
• De eetlust en de hoeveelheid drinken in de gaten houden
• Dagelijkse controle en verversing van de bodembedekking (deze moet schoon en droog zijn)
• Vliegenbestrijding
• Aan de buitenzijde van het buitenhok horrengaas bevestigen

Vliegendoders gevaarlijk

Gebruik nooit conventionele vliegendoders of vliegenwerende middelen in spray-vorm, want deze kunnen erg gevaarlijk zijn voor cavia’s. Het type dat opgehangen wordt en geïmpregneerd is met vliegendoder is prima om te gebruiken, hang het echter niet te dicht bij de plaats waar de cavia’s worden gehouden.

Zelf vliegwerend middel maken van etherische oliën

U kunt een mix van citronella, lemon balm, lavendel en geranium maken. Naast deze etherische oliën zijn er nog genoeg anderen die insectenwerend werken.

Wees gewaarschuwd, dat als u lavendel gebruikt, u ook knaagdieren afweert. Cavia’s, die behoren tot de knaagdieren, kunnen erg geagiteerd raken, wanneer ze het voor eerst het ruiken. Ze zullen er wel snel aan gewend raken.
Wrijf een beetje citronella olie op de vacht of op de achterhand van oudere dieren als een extra bescherming tegen besmetting.

Indien u gebruik maakt van etherische/essentiële oliën, neem dan altijd de 100% pure variant. Goedkope etherische/essentiële oliën zijn vaak aangelengd en daardoor niet geschikt voor gebruik.