InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: besmettelijk verwerpen

Ziektes bij de geit: besmettelijk verwerpen

Ziektes bij de geit: besmettelijk verwerpen Besmettelijk verwerpen is een vorm van abortus bij de geit, waarbij er een infectie aan ten grondslag ligt. Het grote gevaar van besmettelijk verwerpen is dat andere drachtige geiten uit de kudde ook gevaar lopen, evenals zwangere vrouwen. Besmettelijk verwerpen of infectieuze abortus komt voor onder invloed van diverse bacteriële, virale of parasitaire infecties en kan grote gevolgen hebben voor mens en dier. Wat is besmettelijk verwerpen, welke vormen zijn er en waarom moeten alle besmettelijk verwerpingen gemeld worden bij de Nederlandse overheid als aangifteplichtige ziekte?

Inhoud


Andere benamingen

Besmettelijk verwerpen staat ook bekend als ‘besmettelijke abortus’ of ‘infectieuze abortus’. Daarnaast worden sommige varianten van besmettelijk verwerpen genoemd naar de veroorzaker ervan, zoals chlamydophila abortus of chlamydia abortus.

Wat is abortus

Abortus is volgens het woordenboek ‘Van Dale’ een kunstmatige beëindiging van de zwangerschap. Dit is over het algemeen alleen op toepassing bij de mens en is een medisch proces waarbij de arts door het geven van medicijnen of het verrichten van een handeling de zwangerschap afbreekt.

Bij geiten komt in principe alleen de spontane abortus voor, en deze kan diverse oorzaken hebben. Spontane abortus ontstaat op natuurlijke wijze, maar kan bij geiten soms wel begeleid worden door een veearts, wanneer de abortus niet doorzet en de vrucht en/of placenta niet uitgedreven worden of als er complicaties zijn ontstaan tijdens het abortusproces.

Abortus bij de geit

Wanneer er bij de geit gesproken wordt over abortus, houdt dit in dat de geit voortijdig bevalt van dode of niet-levensvatbare lammeren en het vindt altijd plaats vóór de uitgerekende datum waarop de geit eigenlijk zou moeten bevallen. In de meeste gevallen vindt abortus plaats wanneer er een aanlegfout is bij de ongeboren vrucht, bijvoorbeeld een afwijking in het DNA. Ook ziekte van het moederdier, een verkeerde voeding, vergiftiging of een ongeval of trauma kunnen een abortus in de hand werken.

Wat is besmettelijk verwerpen?

Besmettelijk verwerpen is een vorm van abortus die ontstaat onder invloed van een (meestal) bacteriële of virale infectie. De infectie is zeer besmettelijk en zorgt ervoor dat ook andere drachtige geiten in de nabijheid van besmette dieren besmet kunnen raken en ook gaan aborteren. Een groot deel van de verwekkers van besmettelijke abortus bij de geit is ook overdraagbaar op mensen (zoönose).

Abortus of besmettelijk verwerpen bij de geit

Abortus – en dan met name besmettelijk verwerpen – vormt een zeer groot probleem bij geitenhouders. Naast het verlies van een groot aantal lammeren kan er ook grote financiële schade ontstaan doordat de besmette dieren behandeld moeten worden met medicatie, een deel van de kudde in sommige gevallen geruimd moet worden, of omdat de dieren niet meer in de commerciële melkerij gebruikt mogen worden.

Veel geitenhouders vragen zich af of er op hun bedrijf een infectie heerst die besmettelijk verwerpen veroorzaakt, zeker als er twee of meer drachtige geiten de vruchten hebben afgestoten. Het is heel normaal dat 3 tot 5 procent van de drachtige geiten hun vrucht verwerpt. Mocht het echter gaan om meer geiten, of wanneer de eigenaar of dierenarts het vermoeden heeft dat er meer aan de hand is, kan het gaan om besmettelijk verwerpen. Het is dan altijd belangrijk om onderzoek te doen naar de herkomst van de vele abortussen onder de geiten.

Vormen van besmettelijk verwerpen

Er zijn diverse vormen van besmettelijk verwerpen. Dit houdt in dat er verschillende infecties zijn die hiervoor kunnen zorgen. De meest voorkomende veroorzakers van besmettelijk verwerpen in Nederland zijn:
  • Chlamydia abortus (ook wel Chlamydophila abortus genoemd)
  • Toxoplasma gondii
  • Campylobacter spp.
  • Listeria spp.
  • Coxiella burnetii
  • Salmonella spp.
  • Yersinia pseudotuberculosis
  • Leptospira spp.
  • Border Disease Virus
  • Brucella melitensis
  • Neospora caninum
  • Caprine Herpes Virus
  • Apergillus fumugatus
  • Alle veroorzakers van bacteraemie en viraemie
Bron overzicht veroorzakers besmettelijk verwerpen: Abortusdiagnostiek bij schapen en geiten.

Wanneer de dierenarts bellen?

Als je het vermoeden hebt dat jouw geiten besmettelijk verwerpen, is het van belang om direct de dierenarts op de hoogte te brengen. De geiten kunnen dan onderzocht worden en ook wil de dierenarts graag de afgeworpen vruchten en placentae zien. Ook kan er eventueel voorkomen worden dat de overige drachtige geiten ook besmet raken met de ziekteverwekker.

Altijd aangifte doen bij (vermoeden van) besmettelijk verwerpen

Wanneer jij of de dierenarts het vermoeden hebt dat de geiten besmettelijk verwerpen, is het verplicht hiervan melding te maken bij de Nederlandse overheid. De reden hiervoor is omdat de meeste veroorzakers van besmettelijk verwerpen als zoönose gezien worden. Dit houdt in dat de ziekte overdraagbaar is op mensen.

Daarnaast zijn de aandoeningen die voor besmettelijk verwerpen zorgen zeer besmettelijk voor andere geiten en herkauwers zoals schapen, runderen en in mindere mate ook hertachtigen. Wanneer het echt gaat om een infectie die besmettelijk verwerpen veroorzaakt, kan er door de overheid drastische maatregelen genomen worden, om verspreiding van de infectie te voorkomen. Hierbij kan men denken aan een vervoersverbod en opstalplicht binnen een bepaald gebied waar de infectie de kop is opgedoken, tot het verplicht laten ruimen van besmette bedrijven binnen een bepaald gebied. Welke maatregelen er precies genomen worden, hangt onder andere af van de veroorzaker van besmettelijk verwerpen, evenals de hoeveelheid besmette geiten en de hoeveelheid herkauwers er in de directe omgeving van de bron leven.

Opsturen voor onderzoek

Bij het vermoeden van besmettelijk verwerpen, is het belangrijk zoveel mogelijk 'bewijs' te verzamelen om besmetting met een veroorzaker te bevestigen of ontkrachten. Dit doe je door alle afgeworpen vruchten en placenta op te sturen naar de Gezondheidsdienst voor Dieren. In het laboratorium worden de vruchten en placentae onderzocht op voorkomende verwekkers van besmettelijk verwerpen. Ook kan in sommige gevallen gevraagd worden om een vaginaal uitstrijkje van de geit die een abortus heeft ondergaan.

Bij al het verzamelde materiaal is het belangrijk om zo veel mogelijk informatie mee te sturen. Hierbij kan gedacht worden aan de duur van de dracht op het moment dat de abortus plaatsvond, leeftijd van de moeder, identiteit en leeftijd van de bok die de geit gedekt heeft, of de geit al eerder een abortus heeft ondergaan, datum van abortus, of andere geiten in de kudde ook abortus hebben ondergaan, en dergelijke. Hoe meer informatie er bekend is, hoe beter men in staat is om een diagnose te stellen.

Ook is het belangrijk om van alle geiten die abortus hebben ondergaan de afgeworpen vruchten en placentae op te sturen. De reden hiervoor is, is dat er in sommige gevallen meerdere infecties zorgen voor het besmettelijk verwerpen. Maar het kan ook zo zijn dat het bij de ene geit een spontane abortus betreft, terwijl er bij de tweede of derde geit wel sprake is van besmettelijk verwerpen.

De kudde beschermen tegen besmettelijk verwerpen

Als de kudde inderdaad lijdt aan besmettelijk verwerpen, is hier vrij weinig aan te doen. Het enige dat gedaan kan worden, is de nog drachtige geiten direct van de andere geiten te scheiden en ze geen contact met elkaar laten hebben. Indien de verwekker van besmettelijke abortus bekend is, is het soms mogelijk om de nog drachtige geiten te onderzoeken op deze infecties. Per verwekker zijn de voorwaarden hiervoor anders, en als het mogelijk is zullen ook de behandelingen per infectie van elkaar verschillen.

Gevaarlijk voor zwangere vrouwen

De meeste veroorzakers van besmettelijk verwerpen zijn zoönosen. Dit houdt in dat deze infecties ook op de mens overgedragen kunnen worden. Dit is vooral erg schadelijk voor zwangere vrouwen, omdat deze infecties ook abortus bij de mens kunnen veroorzaken.

Het wordt zwangere vrouwen dan ook afgeraden om in de buurt van drachtige geiten te komen, maar zeker wanneer geiten net een abortus hebben ondergaan. Sommige ziekteverwekkers kunnen namelijk nog twee tot drie weken actief blijven en in die periode andere dieren en mensen besmetten.

Wanneer je zwanger bent en onlangs in contact bent geweest met drachtige geiten of geiten die een abortus hebben gehad, dan is het verstandig om dit tegen je verloskundige of gynaecoloog te zeggen. Er kan dan bij complicaties rekening worden gehouden met diverse zoönosen waar je onbewust mee in aanraking bent geweest.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Abortus, moord of oplossing?Mensen kijken er tegenwoordig niet meer raar van op als 'dat meisje uit het dorp' verteld dat ze abortus heeft gepleegd.…
Abortus en alternatievenAbortus; er zijn meer vrouwen die ermee te maken krijgen dan men vaak denkt. Veel mensen zijn uit ptincipe tegen abortus…
Ongewenst zwangerDoor falen van anticonceptie en andere redenen kan het voorkomen dat men ongewenst zwanger raakt. Dit is voor velen een…
Women on Web; een redding in nood voor vrouwenWomen on Web; een redding in nood voor vrouwenJaarlijks sterven er meer dan een half miljoen vrouwen door moedersterfte. Dit wordt onder andere veroorzaakt door onvei…
Zwangerschap: een ongewenste ervaring?Een zwangerschap kan (on)gepland en (on)gewenst zijn. Maar wat moet je doen als je het niet had voorzien en je niet voor…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Gerry Dincher / Wikimedia Commons
  • Boek: Geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/geiten/chlamydophila-bij-geiten
  • http://www.gddiergezondheid.nl/~/media/siteactiva/paginas/aanpak-chlamydia-abortus/gd-heeft-een-flyer-ontwikkeld-met-informatie-over-abortus-bij-kleine-herkauwers-pdf.ashx
  • http://www.schapendokter.nl/pagina/schapenziekten/vruchtbaarheid-en-geboorte/verwerpen.html
  • http://www.gddiergezondheid.nl/~/media/Files/Bijlagen%20schaap%20geit/Abortusdiagnostiek%20bij%20schapen%20en%20geiten%20pdf.ashx
  • http://www.buitenpraktijk.ugent.be/v2/singlepages/artikelenarchief/artikelenschaap/infectieuzeabortusgeiten.pdf
  • http://public1.tripolis.com/preview?Fge9TNhT4BpX3a*Y4AE5_TEjlsRqwa*0*89k2bCItz5tGySGM8sCeaqUkY0dYakzz
  • http://www.veearts.nl/dierziekten/chlamidya-abortus/
  • http://www.veearts.nl/dossiers/q-koorts/
  • http://www.anbg.nl/2013/02/verwerpen/
  • http://edepot.wur.nl/117418
  • http://edepot.wur.nl/140297
  • http://edepot.wur.nl/15461
  • http://www.schapenpedia.nl/index.php/Chlamydia_abortus
  • http://www.dapzuidhorn.nl/rund-neospora.htm
  • http://www.anbg.nl/2013/02/clamydolphia-abortus/

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: besmettelijk verwerpen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Gepubliceerd: 04-07-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Bronnen en referenties: 17
Schrijf mee!