InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: caseous lympheadenitis of CL

Ziektes bij de geit: caseous lympheadenitis of CL

Ziektes bij de geit: caseous lympheadenitis of CL Caseous Lymphaedenitis, CL of bultenziekte is een zeer besmettelijke ziekte die voorkomt bij geiten, schapen, runderen en mensen. De aandoening zorgt voor een ontsteking van de oppervlakkige en dieper gelegen lymfeklieren, waarna de abcessen scheuren en de pus het lichaam verlaat. CL is een aangifteplichtige ziekte, en besmette dieren dienen direct geruimd te worden. Wat is Caseous Lymphaedenitis, welke symptomen zijn er en hoe kan de ziekte voorkomen worden?

Inhoud


Andere benamingen

Caseous Lymphaedenitis is ook bekend onder de volgende namen:
  • CL
  • Bultenziekte
  • Veretterende lymfeklierontsteking
  • Caseous Lymfadenitis
  • Pseudo-tbc
  • Pseudo-tuberculose
  • Pseudotbc
  • Pseudotuberculose
  • Kaasachtige lymfeklierontsteking

In dit artikel wordt verder alleen gesproken in de termen Caseous Lymphaedenitis en CL.

Wat is Caseous Lymphaedenitis (CL)?

Caseous Lymphaedenitis is een zeer besmettelijke ziekte die voorkomt bij geiten, maar ook bij andere diersoorten wordt gezien. CL wordt veroorzaakt door pseudo-tuberculose, een bacterie met de naam Corynebacterium pseudotuberculosis.

CL is in Nederland voor het eerst gezien in 1984, waar het voorkwam op een commerciële geitenhouderij waar geiten vanuit het buitenland waren geïmporteerd. Hoogstwaarschijnlijk is de ziekte via deze buitenlandse geiten Nederland binnengekomen.

Besmet met Caseous Lymphaedenitis

Geiten, dieren en mensen raken in eerste instantie met de bacterie besmet wanneer de bacterie het lichaam kan binnendringen via een wondje. Een andere mogelijkheid om besmet te raken, is wanneer er contact is met het pus van opengebroken abcessen. Ook de mest en melk van besmette geiten bevat vaak de bacterie, op deze manier is overdracht van de infectie ook mogelijk al is de kans hierop wat kleiner.

In Nederland is in 2004 voor het eerst (en voor het laatst) vastgesteld dat een mens besmet is geraakt met CL na het drinken van ongepasteuriseerde (rauwe) geitenmelk.

Symptomen CL

Het meest opvallende symptoom van CL is de zwelling van één of meerdere oppervlakkige lymfeklieren. Oppervlakkige lymfeklieren zijn lymfeklieren die zich redelijk dicht onder de huid bevinden, en bij palpatie (drukken) te voelen zijn in het lichaam. Wanneer ze ontstoken zijn, is dit duidelijk zichtbaar aan de hand van bulten die op die locatie zichtbaar worden.

De bulten die ontstaan bij CL, worden abcessen genoemd en kunnen ook doorbreken. De abcessen zitten vol met pus, en vooral de pus is zeer besmettelijk en de kans is op dit moment het grootst om andere dieren en mensen te infecteren.

Hoewel in de meeste gevallen alleen de oppervlakkige lymfeklieren worden aangetast, is het ook mogelijk dat meer dieper gelegen lymfeklieren ontsteken.

Wanneer een dierenarts waarschuwen

Wanneer je het vermoeden hebt dat één of meer geiten in de kudde CL hebben, dan is het van belang direct de dierenarts op de hoogte te brengen. Ook moet direct de GD ingeschakeld worden. De dierenarts zal hoogstwaarschijnlijk direct langskomen en vaststellen of het in dit geval gaat om CL of om een andere aandoening.

Behandeling van CL

Caseous Lymphaedenitis is een niet te behandelen ziekte bij de geit. Er is wel een bloedtest mogelijk om na te gaan of geiten de ziekte hebben, of niet. Wanneer er CL geconstateerd wordt, moet de geit direct geruimd worden. Dit houdt in dat de geit moet worden ingeslapen. Afhankelijk van de ernst en het besmettingsgevaar voor de rest van de kudde, kan de Nederlandse overheid doen besluiten dat het hele bedrijf geruimd moet worden.

CL voorkomen

CL is zeer moeilijk te voorkomen, maar er zijn wel maatregelen die genomen kunnen worden om de kans op Caseous Lymphaedenitis te verkleinen.

Zo kan er deelgenomen worden aan het CL en CAE programma, waarbij jaarlijks of tweejaarlijks bloed afgenomen wordt bij de geiten, en dit bloed onderzocht wordt op bovengenoemde aandoeningen.

Wanneer je nieuwe geiten wilt aanschaffen, kan je het beste geiten aanschaffen bij een bedrijf dat een CL-vrij certificering heeft. Bij dit bedrijf is vastgesteld dat het bedrijf al meerdere jaren vrij is van Caseous Lymphaedenitis.

Vaccineren tegen CL

Er bestaan vaccinaties die bescherming bieden tegen CL. Echter geven deze vaccinaties geen 100 procent garantie, waardoor gevaccineerde geiten de ziekte alsnog Caseous Lymphaedenitis kunnen ontwikkelen.

In Nederland is het vaccineren van geiten tegen CL verboden. Mede om het feit dat de vaccins geen 100% garantie bieden.

Aangifteplichtige ziekte

Caseous Lymphaedenitis is een aangifteplichtige ziekte. Dit houdt in dat wanneer de ziekte is vastgesteld maar ook als er enkel een vermoeden van CL is direct de Nederlandse overheid op de hoogte gebracht moet worden. Deze regel is door de overheid opgesteld, omdat CL een gevaar vormt voor de volksgezondheid en de diergezondheid in Nederland en buitenland.

Na vaststelling van CL bepaalt de overheid welke stappen er ondernomen moeten worden. Eigenlijk wordt er altijd besloten om het besmette bedrijf te ruimen ook gezonde geiten binnen dat bedrijf moeten worden geruimd. Afhankelijk van de locatie van het bedrijf, kan er ook een vervoersverbod in een bepaalde straal worden ingevoerd, evenals een opstalplicht voor geiten, runderen, schapen en andere besmettingsgevoelige diersoorten in de omgeving.

CL-vrij-certificaat

Door deel te nemen aan een CL en CAE programma, kan een geitenhouderij een CL-vrij-certificaat krijgen. Wanneer er na diverse bloedtesten verspreid over een half jaar of een jaar, bij geen enkel dier op het bedrijf CL is vastgesteld, krijgt het bedrijf een CL-vrij-certificering. Na een jaar moeten alle dieren opnieuw getest worden, waarna het certificaat voor een periode van twee jaar verlengd kan worden.

Deze CL-vrij-certificaten zijn erg belangrijk, omdat eigenaren van deze bedrijven hun dieren gemakkelijker kunnen verkopen. Ook het aankopen van nieuwe dieren is makkelijker: door dieren te kopen bij een CL-vrij-gecertificeerd bedrijf ben je er zeker van dat de nieuwe geiten vrij zijn van deze zeer schadelijke ziekte.

Caseous Lymphaedenitis bij andere dieren en de mens

Caseous Lymphaedenitis komt niet alleen voor bij geiten. De ziekte wordt ook regelmatig bij schapen waargenomen. Minder vaak wordt de aandoening gezien bij paarden, runderen en andere hoefdieren zoals herten. Daarnaast kan de mens ook besmet worden met CL, en dan vooral mensen die door hun beroep in aanraking komen met levende en/of dode geiten. In Nederland is één geval bekend van iemand die besmet is geraakt met CL na het drinken van rauwe geitenmelk dat besmet was met de bacterie.
© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geitenrassen: Girgentana, Golden Guernsey en Kempense geitGeitenrassen: Girgentana, Golden Guernsey en Kempense geitWereldwijd zijn er tientallen erkende geitenrassen te vinden. Elk geitenras verschilt qua geschiedenis, uiterlijke kenme…
Geitenras: Belgische hertegeit en Vlaamse geitGeitenras: Belgische hertegeit en Vlaamse geitVerspreid over de wereld zijn er ongeveer 200 geitenrassen, waaronder de Belgische hertegeit en de Vlaamse geit. De Belg…
Geitenras: Nederlandse Nubische geitGeitenras: Nederlandse Nubische geitDe Nederlandse Nubische geit is in principe een gewone Nubische geit, maar verschilt op een paar kleine punten in de ras…
Ziektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenZiektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenBij geiten kunnen diverse parasieten voorkomen. De meest voorkomende parasieten bij de geit zijn coccidiose, luizen en m…
Ziektes bij de geit: melkziekteZiektes bij de geit: melkziekteMelkziekte is een aandoening bij de geit, die kan voorkomen in de laatste twee weken van de zwangerschap en de eerste tw…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Couleur / Pixabay
  • Boek: Geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/algemeen/cl-caseous-lymphadenitis
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Caseous_lymphadenitis
  • https://www.levendehave.nl/vraag/caseous-lymphadenitis-bij-geiten
  • http://www.groenkennisnet.nl/nl/groenkennisnet/show/Voorzichtig-zijn-met-bulten-bij-geiten.htm
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/de-ziekte-cl
  • http://www.dierenklinieken.net/dieren/geiten-cl.aspx
  • http://www.anbg.nl/2013/02/caseous-lymfadenitis-cl/
  • http://www.vetline.nl/freetext.asp?ftmod=freetext_000000122&id=000000191
  • http://edepot.wur.nl/318692
  • http://edepot.wur.nl/15475
  • http://edepot.wur.nl/366038
  • https://www.nsfo.nl/diergezondheid/cl_caseous_lymphadenitis

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: caseous lympheadenitis of CL"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Gepubliceerd: 20-06-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Bronnen en referenties: 14
Schrijf mee!