InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: blauwtong of bluetongue

Ziektes bij de geit: blauwtong of bluetongue

Ziektes bij de geit: blauwtong of bluetongue Blauwtong is een exotische ziekte die in 2006 voor het eerst opdook in Nederland bij schapen en runderen. In 2007 werd in Nederland het eerste ziektegeval onder geiten gemeld. De aandoening wordt verspreid door knutten, dit zijn insecten die wel wat weg hebben van de mug. Dieren kunnen elkaar onderling niet besmetten, maar kunnen nog steriele knutten wel besmetten wanneer zij door dit insect gestoken worden. Wat is blauwtong (bluetongue), wat zijn de symptomen van deze zeer ernstige aandoening en welke behandelingsmogelijkheden zijn er?

Inhoud


Wat is blauwtong (bluetongue)?

Blauwtong, ook wel bluetongue genoemd, is een exotische virusziekte die onder andere voorkomt bij geiten. De reden dat het een exotische virusziekte genoemd wordt, is omdat de aandoening tot 2006 niet in Nederland, België en andere omliggende landen voorkwam. Blauwtong dankt zijn naam aan één van de symptomen van de aandoening, waarbij de tong van het besmette dier een blauwachtige kleur krijgt. Bij blauwtong worden bloedvaten in het hele lichaam aangetast, waardoor er ernstige circulatieproblemen en ademhalingsproblemen voorkomen bij het besmette dier. Voordat blauwtong in Nederland toesloeg, kwam de infectie in Europa vooral voor in landen als Italië, Portugal, Spanje en Griekenland.

Er zijn net als bij vogelgriep diverse varianten van blauwtong. In Nederland wordt vooral blauwtong van het type 'serotype 8' waargenomen.

Besmetting met blauwtong

Blauwtong wordt overgedragen via een met het virus besmette knut. Knutten zijn insecten die enige gelijkenis vertonen met de mug. In principe is de overdracht van het virus vergelijkbaar met de manier waarop muggen malaria op de mens kunnen overbrengen.

Geiten en andere herkauwers kunnen elkaar onderling niet besmetten met blauwtong. Enkel wanneer een dier gebeten wordt door een besmette knut, kan de ziekte overgedragen worden op het dier.

Symptomen van blauwtong

Blauwtong kent een incubatietijd van 5 tot 25 dagen. Dit houdt in dat de eerste symptomen kenbaar worden, tussen de 5e en 25e dag nadat het dier gebeten is door een besmette knut. Typerend voor geiten die besmet zijn met het virus dat blauwtong veroorzaakt, is dat zij vaak geen ziekteverschijnselen vertonen. Er is nog steeds onderzoek gaande waardoor dit veroorzaakt kan worden. Als geiten wel ziek worden, kunnen zij de volgende symptomen vertonen:
  • Een blauwgekleurde tong, vergelijkbaar met de kleur van een blauwe plek.
  • De bloedvaten door het hele lichaam worden aangetast, waardoor ademhaling en bloedcirculatie ernstig verstoord worden.
  • De tong zwelt op.
  • Het slijmvlies in de bek is afwijkend, ontstoken en zit vol met zweren.
  • De geit vermagert, doordat eten bemoeilijkt wordt door de mondproblemen. Ook het spijsverteringsstelsel werkt niet meer naar behoren door de verminderde circulatie, waardoor voedingsstoffen niet tot nauwelijks nog worden opgenomen.
  • Verhoogde lichaamstemperatuur, variërend van een lichte verhoging tot extreem hoge koorts.
  • Kreupelheid.

In de meeste gevallen sterft een dier binnen 8 tot 10 dagen na het verschijnen van de eerste symptomen.

Behandeling

Blauwtong is een zeer ernstige aandoening die direct behandeld moet worden. Wanneer er geen behandeling plaatsvindt, of als de behandeling te laat opgestart wordt, dan sterft de geit 8 tot 10 dagen na de start van de symptomen. Ook wanneer de behandeling wel op tijd wordt opgestart, is de kans op overlijden zeer groot.

Heel soms, en dan alleen als de diagnose blauwtong zeer snel gesteld wordt, kan er herstel optreden. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met ernstige complicaties: de geit zal nooit meer zo gezond worden als deze voorheen was. Zo worden er groeiachterstanden en onvruchtbaarheid waargenomen bij dieren die blauwtong hebben overleefd.

Er moet per geit die blauwtong heeft overleefd, gekeken worden of de kwaliteit van leven voor het dier nog voldoende tot goed is. Wanneer de kwaliteit van leven niet meer dierwaardig is, kan er besloten worden het dier in te laten slapen om het uit zijn of haar lijden te verlossen.

Meldingsplichtige ziekte

Blauwtong is een meldingsplichtige ziekte. Dat houdt in dat wanneer er is vastgesteld dat een dier blauwtong heeft of er een sterk vermoeden is dat er sprake is van blauwtong de Nederlandse overheid hier direct van op de hoogte gebracht moet worden. Wanneer dit niet gebeurt, kunnen hier fikse consequenties aan zitten.

Wanneer de overheid melding over een ziek dier heeft ontvangen, zal de overheid onderzoek verlangen. Aan de hand van de uitslagen hiervan, zal er een opstallingsperiode en gebiedsquarantaine opgelegd worden. Ook zal er gekeken worden op welke manieren de knutten in die omgeving moeten worden uitgeroeid.

Blauwtong voorkomen

In Nederland worden geiten en andere herkauwers niet standaard ingeënt tegen blauwtong. In gebieden waar blauwtong heerst, krijgen alle aanwezige dieren binnen een straal van 20 kilometer een vaccinatie die ze moet beschermen tegen deze virusinfectie. Op die manier kan verdere verspreiding van de infectieziekte voorkomen worden.

Bestrijding van de knutten

Wanneer er blauwtong in een bepaald gebied is gesignaleerd, is het verstandig om alle knutten in de wijde omgeving te bestrijden met insecticiden. Vaak wordt hierbij een straal van 20 kilometer aangehouden, om verdere verspreiding te voorkomen.

Gebiedsquarantaine en opstallingsperiode bij blauwtong verplicht

Een andere maatregel die door de overheid wordt genomen bij constatering van blauwtong, is een opstallingsplicht. Dit houdt in dat alle dieren die blauwtong kunnen krijgen, verplicht op stal moeten blijven. De dieren mogen niet in de buitenlucht staan, en mogen ook niet vervoerd worden wat de reden voor vervoer dan ook is. Deze regels gelden voor alle dieren binnen de 20 kilometerzone. In enkele zeldzame gevallen mogen herkauwers wel vervoerd worden in gebieden waar een opstallingsplicht en vervoersverbod geldt. Deze vervoersontheffing moet speciaal bij de overheid aangevraagd worden, en kan alleen gebeuren onder strikte voorwaarden en voorzorgsmaatregelen.

In deze zone moeten rond alle stallen ook echt insecticiden gebruikt worden om de knut te bestrijden.

Uitbraken van blauwtong in Nederland

Hoewel blauwtong pas sinds 2006 in Nederland voorkomt, zijn er al diverse grote uitbraken van blauwtong geweest, en worden er diverse virustypen en serotypen gezien.
  • Blauwtong werd in 2006 voor het eerst gesignaleerd in Nederland onder schapen en runderen. Binnen een paar dagen tijd werd het virus op meer dan 10 bedrijven in Zuid-Limburg aangetroffen. Ook België en Duitsland hadden in diezelfde periode te maken met uitbraken van blauwtong. Een paar weken later waren ook Frankrijk en Luxemburg aan de beurt.
  • In 2007 kwam er voor het eerst blauwtong bij geiten voor. In juli 2007 waren de eerste uitbraken van dit jaar. Ook België, Frankrijk en Duitsland werden getroffen. Typerend voor deze uitbraak was dat het zich veel sneller leek te verspreiden dan de uitbraken van 2006. Daarnaast waren de symptomen ernstiger en overlijden er meer individuen aan de gevolgen van blauwtong. Ook de hoeveelheid besmette bedrijven nam in omvang toe.
  • In augustus 2008 waren er enkele gevallen van blauwtong. In oktober 2008 wordt voor het eerst virustype 6 gesignaleerd en in oktober 2008 wordt voor het eerst serotype 1 gesignaleerd.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De knut; speelt mogelijk rol bij SchmallenbergvirusDe knut is een insect dat onder meer de ziekte blauwtong verspreidt. Het familielid van de steekmug wordt nu echter ook…
Blauwtongvirus in schapen en runderenBlauwtongvirus in schapen en runderenBlauwtongvirus is een niet besmettelijke, door knutten overgebrachte, virale ziekte van inheemse (schapen, rundvee en ge…
Schmallenbergvirus, een nieuw virus onder schapen en koeienSchmallenbergvirus, een nieuw virus onder schapen en koeienIn december 2011 is Nederland getroffen door een nieuwe ziekte onder schapen, koeien en geiten. Het Schmallenbergvirus.…
Afrikaanse paardenpestAfrikaanse Paardenpest (Engels: African Horse Sickness) is een virusziekte die vooral voorkomt bij paarden en paardachti…
De imposante doch zachtmoedige Nederlandse LandgeitDe Nederlandse Landgeit wordt van oorsprong de melkkoe van de arbeider genoemd. Een sterk en sober oerhollands ras met o…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Onbekend / Wikimedia Commons
  • Boek: geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/geiten/blauwtong-bij-geiten
  • http://www.diergeneeskundigcentrum.nl/schaap-en-geit/ziekten/518-blauwtong-schaap-en-geit
  • http://www.veearts.nl/dierziekten/bluetongue-blauwtong/
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/de-ziekte-bluetongue
  • http://www.schapendokter.nl/pagina/schapenziekten/blauwtong.html
  • http://edepot.wur.nl/559
  • http://www.dgz.be/ziekte/blauwtong
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwtong
  • https://www.agriholland.nl/dossiers/blauwtong/home.html

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: blauwtong of bluetongue"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Gepubliceerd: 05-06-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!