Pinguïns, vis of vogel - even uitgepluisd

Wie kent ze niet, de lieve, leuke dieren die als waggelende clowntjes de vlakten van onze verbeelding afstruinen. Zij zijn bron van veel inspiraties. De Pinguïn die bij zijn eerste menselijk contact op 15 dec 1738 door J-B Charles Bouvet de Lozier (1704-1786), luitenant bij de Compagnie des Indes, later werd omschreven als ‘een amfibie-achtig wezen dat op een grote eend lijkt, maar met vinnen in plaats van vleugels".

Wie of wat is deze rare vogel? We spitten het even uit.

Vogel of vis?

Pinguïns zijn vogels met vinnen.

• Pinguïns zijn vogels die niet kunnen vliegen. (ja daar zijn er nog wel meer van denk maar aan de kiwi.)
• Ze behoren tot de familie van de Spheniscidae, orde Sphenisciformes, klasse Aves (vogels).
• In plaats van vleugels hebben pinguïns omgebouwde vinnen.
• Ze lijken niet echt handig als ze komen afgewaggeld maar in sneeuw zijn ze echt sneller dan een mens. Alle elegantie in het midden gelaten.
• Wanneer men de beestje observeert in hun onderwater habitat dan lijkt het net of ze in het water vliegen. Dit komt door hun aangepaste gestroomlijnde lichaamsvorm.
• Hun voeten gebruiken ze dan als roeispaan, hun zwemvleugels als stuur.
• Ze hebben ook zwemvliezen tussen hun tenen wat hun snelheid onder water ten goed komt.

Weetjes

• In de sneeuw kunnen pinguïns harder rennen dan een mens. (grinnik)
• De pinguïn is de grote de zwemkampioen onder de vogels. Op topsnelheid haalt hij snelheden van 36 KM per uur.
• Hoe kouder de leefomgeving van een pinguïn, hie dikker zijn vetlaag.
• Als pinguïns grote afstanden zwemmen dan doen ze dat in groep.
• Men heeft Keizerpinguïns geobserveerd die dieper dan 250 meter diep doken (ongelooflijk hé) en zeggen dat ze moeten bovenkomen om te ademen. Wetenschappers buigen zich geïntrigeerd over dit fenomeen.
• De grootste pinguïn, de Keizerpinguïn kan tot 40 kg wegen, de kleinste, de Dwergpinguïn tot 1 kg.
• De grootste broedkolonies bevinden zich langs Antarctische kust (van100.000-1milj.pinguïns).
• De ouders voeden hun kuikens soms bijna 1 kg vis per uur. (over vreetkopjes gesproken).
• Terwijl een pinguïn broedt rust zijn hele gewicht op zijn tenen.
• De naam "pinguïn", komt naar alle waarschijnlijkheid van het Keltische pen gwyn (witte kop), die naam werd oorspronkelijk gebruikt voor de reuzenalk, de nu helaas uitgestorven tegenhanger van de pinguïn op het noordelijk halfrond.
• Elke Pinguïn heeft een witte buik en een zwarte rug, als camouflage in zee. Wie onder hem zwemt ziet het wit van bovenaf is hij beschermt door de schaduwen op het wateroppervlak.

Waar

Pinguïns komen enkel voor op het Zuidelijk halfrond.

Soorten

Er zijn tot vandaag 18 soorten pinguïns geregistreerd, ik zet ze even leuk op een rijtje, samen met hun leef-en broedlokaties, gewicht en grootte.

Zij zijn verdeeld in 5 ondersoorten
Soort 1: De Grote Pinguïns. Zij zijn de kleurrijksten EN de grootsten.

• 1. De grootste van allemaal is de door iedereen gekende Athenodytes Forsteri of in het Nederlands de Keizerpinguïn. Hij is volwassen zomaar liefst 1,20m groot en weegt tot 4O kG. Leeft in de Antarctische wateren en broed op de ijsvlakten aldaar.
• 2. De Athenodytes Patagonicus of de Koningspinguïn wordt tot 1 meter groot en weegt tot 16Kg. Leeft en broed op de Prince Edward Eilanden, Zuid Georgie, Kerguelen,en op Cochon, dat is 1 van de Crozet eilanden.

Soort 2: De borstelstaartpinguïns.

• 3. De Pygoscelis Adeliae of de Adéliepinguïn wordt tot 75 cm hoog, weegt tot 4,5 Kg, en leeft op het Antarctische schiereilend, Ross Sea, en op Scotia Arc en Prydz Bay. Broeden doen ze op verschillende plaatsen langsheen die kusten.
• 4. De Pygoscelis Antarctica of Stormbandpinguïn komt voor op het Antarctische schiereiland, Zuid Sanwich, Zuid Georgie, Zuid Shetland, Bouvet Zuid Orkney, en uitzonderlijk bij Kaap Hoorn. Hij wordt 73 cm Hoor en weegt tot 4,5 Kg.
• 5. De Pygoscelis Papua of Ezelspinguïn wodrt tot 76 cm hoor en weegt tot 6,3 Kg . Hij leeft voor drie kwart van de popolatie vooral eilanden rond Antarctica, het vierde kwart bevindt azich op het Antarctische Schiereiland.

Soort 3: De Kuifpinguïns

• 6. De Eudyptes Schlegeli of Macquariepinguïn komt uiteraard voor op het naar hem genoemde eiland Macquarie en de Clek Eilanden. Hij wordt beschouwd als een ondersoort van de MacaroniePinguïns, maar met witte keel, zij wegen tot 60 cm hoog en wegen tot 5,5Kg en komt enkel op dit eiland voor.
• 7. De Eudyptes Chrysolophus of Macaronipinguïn is een van de meest verspreide broeders in zijn soort. Hij broed op meer dan 5O gekende locaties, hier een kleine greep:, de Falkland Eilanden, Zuidelijk Chili, Ile des Pinguïns waar het grootste deel van hun populatie te vinden is en Zuid Georgië.
• 8. De Eudyptes Robustus of Snarespinguïn komt vooral voor op de naar hem vernoemde eilanden. Zij worden tot 63,5 en drie Kg.
• 9. De Eudyptes Sclateri of Grote kuifpinguïn komt vooral voor ten zuidoosten van Nieuw Zeeland en ondermeer het eiland Bounty en de Antipodes Eilanden, het Campbell Eiland.
• 10. De Eudyptes Chrysocome of Rotspinguïn, heeft ook verschillende broedkolonies, waarvan hier enkelen: de Falkland Eilanden, de Marion Eilanden, Tristan da Cunha en St. Paul. Hij wordt tot 55 cm hoog en tot 2,7 Kg.
• 11. De Eudyptes Pachyrhynchus of Nieuwzeelandse kuifpinguïn vindt men vooral weer op de Zuidwestelijke kust van Nieuw Zeeland, het Solander Eiland en de Stewart Eilanden. Hij wordt tot 64 cm Hoog en weegt tot 3,5 Kg.
• 12. Nog op de Falklands vinden we de Eudyptes Crestatus of Geelkuifpinguïn, 76 cm hoog en tot 4,5 Kg. die ook wel rotsspringer genoemd wordt.

Soort 4: Gestreepte Pinguïns

• 13. De Sphenicus Magellanicus of Magelhaespinguïn komt voor op de Falklands, en Chili. Hij wordt tot 58 cm groot en weegt tot 4 Kg.
• 14. Ook de Spheniscus Humboldti of de Humboldt- of Peruviaanse pinguïn komt voor in deze koude zuidelijke stroom en Galapagos en Chili. Hij weegt tot 4 Kg en wordt tot 60 cm hoog.
• 15. Een verwant van de Galapagospinguïn is de Sphenicus Demersus of Zwartvoetpinguïn hij wordt tot 70 cm hoog en weegt tot 3 Kg. Deze zwartvoet komt voor in en rond Zuid-Afrika, en dit op niet meer dan 24 eilanden en 3 plaatsen op het vaste land tussen Hollamsbird (eiland in Namibië) en Algoa Bay - Zuid Afrika.
• 16. De Sphenicus Mendiculus of de Galapagospinguïn wordt 48 cm hoog en weegt tot 2,5 Kg. Hij komt voor in de Humbolstroom ronde Galapagoseilanden.

Soort 5: Geeloogpinguïns

• 17. De Megadyptes Antipodes of Gluuroogpinguïn is gelokaliseerd aan de Zuidwestkust van Nieuw Zeeland, Campbell Eiland, het Stewart Eilanden Auckland Eiland. Hij wordt tot 68 cm hoog en weegt tot 5,5 Kg.

Soort 6: De Kleine pinguïn

• 18. En de allerkleinste in deze soort die dat ook meteen met zijn naam kan bekopen is de Eudyptula Minor of de Dwergpinguïn. Voortkomende van het Penguin Island bij Perth-Australië tot Stewart Island zuidelijk van de Nieuw-Zeelandse kusten. Hij weegt slechts 1 Kg en wordt tot 40 cm hoog.

Uiteraard zijn deze metingen niet exact. en genomen bij volwassen en gezonde dieren. Gewicht is namelijk geen exacte wetenschap bij levende organismen.

Fysiek

• Hun vleugels dienen als stijve vinnen die worden gebruikt om snel te kunnen zwemmen onder water.
• Hun topsnelheid bedraagt ongeveer 40 km per uur, een snelheid die halen bij de jacht op voedsel of in stresssituaties, (bijvoorbeeld een achtervolging door een Orka of een zeeluipaard.)
• Pinguïns zijn ook geweldig aangepast aan het koude water. Zij zijn de trotse bezitters van drie lagen korte, dichte veren, een donslaag en dan nog een onderhuidse vetlaag.

Dons en pluimen

De pinguïn heeft 3 soorten veren en een donslaag.

• 1. De donsveren bedekken hun hele lichaam als een losse, onregelmatige laag waarin de lucht vastgehouden wordt waardoor de vogel zichzelf warm kan houden.
• 2. Dekveren die worden bijeen gehouden door baarden en die baarden bestreiken op hun beurt het romp tot kop oppervlak.
• 3. Haarveren die rechts tussen tussen de dekveren groeien. (geen idee waarom rechts.)
• 4. Slag- en stuurpennen bevinden zich op staart en vleugels, zij dienen als roer tijdens het onderwatervliegend zwemmen.

Ter land en ter zee

Pinguïns zijn dan misschien wel de zwemkampioen onder de vogels, doch op het land zijn ze minder beweeglijk (alle elegantie in het midden gelaten. Hun wandel(?)gangetje lijkt dan meer op waggelend zwalpen met kleine stapjes en sprongetjes waarbij ze soms zelfs een stukje aan buikschuiven doen. Doch vergis u niet, op sneeuw en onder stress, lopen ze zo een mens voorbij.

Voeding

Vis, garnaal, schaaldieren en inktvis staan bovenaan op hun lijstje

Natuurlijke vijanden

Enkelen van de weinige vijanden van de pinguïns van groot naar klein zijn de mens, Orka’s, zeeluipaarden, pelsrobben, reuzenstormvogel, (van je familie moet je het hebben he), roofmeeuwen en dan landroofdieren van geïmporteerde afkomst zoals ratten, honden en katten (ook een gebied in Australië is trouwens onderhevig aan deze natuurlijke habitatbedreiging van vele autochtone diersoorten).

Zwangerschappen en Verleidingstechnieken

Waneer het paringsseizoen er aan komt zwemmen sommige Pinguïns wel duizend kilometer om op hun geboorteplaats te komen en daar zelf een familie te stichten. Na een erg leuke (voor de mens om af te zien) paringsceremonie komt het tot een vruchtbare samensmelting die we hier niet gaan verduidelijken met didactisch materiaal wegens censuur (smile)

Nesten

De meeste soorten maken hun nest in gaten, speleten en grondholen om zich tegen buiteninvloeden af te schermen.
Enkel de Keizerpinguïn maakt geen nest.

Broedtijd
Pinguïnwijfjes leggen hun ei, hoe kan het ook anders in mei.

Ze leggen meestal 1 of 2 (max 3) eieren. De Keizerpinguïng legt slecht 1 ei.

• Enkel Keizerpinguïn  Wanneer het wijfje haar ei gelegd heeft, begint haar mannetje onmiddellijk met zijn vaderlijke taak, namelijk het broeden. Hij bedekt het ei vervolgens met een huidplooi ter hoogte van zijn onderbuik. Het wijfje vertrekt daarop naar zee om te gaan foerageren. Een nest zou desastreus zijn voor het broedsel als je bedenkt dat die Zuidelijk winters op Antarctica temperaturen halen van -70°C brrr
• De kolonie broedende mannetjes houden zich warm door zo dicht mogelijk tegen en op elkaar te gaan zitten.
• Wanneer het kuiken tenslotte geboren wordt neemt de moeder de verzorging geheel op zich. Het kuiken blijft een tijd onder de huidplooi zitten tot ze zelf hun temperatuur kunnen regelen.

Bij alle andere soorten  Lossen beide ouders elkaar af bij het broeden.
Zodra het jong is uitgekomen, lossen de ouders elkaar op dezelfde manier af om het jong te voeden.

Broedmanier bij alle soorten

• Ze broeden rechtopstaand.
• Duurtijd van het broeden ligt tussen de 62-64 dagen.

Peuters en kleuters
Wanneer de kuikens groter worden, worden ze samengebracht in een echte 'crèche'. Vaak met duizenden tegelijk. Met die oplossing kunnen de ouders gaan foerageren. Bij hun terugkomst uit zee herkennen ze hun eigen jong door een stemgeluid. Ze beginnen dan hard en luid te schetteren, zolang tot hun jong de roep beantwoord. Een bizar feit als je nagaat dat die kinderopvang groepjes betreft van duizenden baby’s.

Benenlopen

Het ons zo welbekende waggelgangetje der pinguïns kont door het feit dat die arme dieren in feite op hun hurken lopen. Dat komt doordat hun heupgewricht zich laag bij de grond en het kniegewricht een stuk hoger. Kan nooit gemakkelijk zijn volgens mij.

Films over Pinguïns die de harten veroverden

The March of the Penguins - Een film die laat zien hoe pinguins overleven en zich voortplanten door weer en wind. Deze film won in 2006 De Oscar voor beste Documentaire.

Boeken

Er zullen er wellicht veel zijn, dus hier een greepje uit het aanbod

• Tony Williams – The Penguins
• Frans Lanting – Pinguïn (fotoboek)
• Willy Puchner - Het verlangen van de pinguïns 1992
• Gerard Peet - Kleine Rotterdamse Pinguïn encyclopedie 2003
• Boris Culik – Wast is was Pinguine
• Daniel Gilpin - Dierenfamilies: Pinguïn

Bekende pinguïns (een greep)

• Pingu - Een animatiefiguurtje uit klei.
• Tux - De mascotte van het besturingssysteem Linux.
• Nils Olav De Koningspinguïn en tevens de mascotte van de Noorse Koninklijke Garde.
• Pim de Pinguin Een klein pinguïnnetje van televisie.
• Pinguïns uit de strip Stamgasten

Stripverhalen waar Pinguïns in voorkomen (een greep)

• Suske en Wiske – Wally de Walvis (1979) - De verraderlijke Vinson (1998)
• De avonturen van Nero – Het zevende spuitje (album 46) – Hoed je voor Kastar (album 22)
• Robbedoes en Kwabbernoot – Virus (album 33uit 1984)

Links

Pinguïns in de reclame
Wereld natuurfonds
zeedieren startpagina
National Geographic www.nationalgeographic.nl/ © 2006 - 2009 Salu, gepubliceerd in Vogels (Dier en Natuur) op 25-10-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De grasparkiet - De aanschaf: Op het moment dat je een grasparkiet gaat kopen, zijn er een aantal dingen die je moet regelen. Dit zijn de kooi in orde maken, maar ook het kijken of de vogel gezond is. Hier e…
• Het fixeren van vogels: Soms is het nodig je dier te fixeren, in een dwanggreep te houden, om bijvoorbeeld medicatie toe te dienen of om het dier te onderzoeken. In dit artikel worden manieren van fixeren ui…
• De grasparkiet - Het tam maken: Het leukste aan een parkiet is toch wel wanneer hij tam wordt en uit zichzelf naar je toe komt. Maar hoe doe je dat? Het belangrijkste is geduld, maar er zijn nog meer dingen…
• Droomthema: gevleugelde woorden: Om dromen te begrijpen is het belangrijk dat U meer weet over de algemene thema's die ongeacht uw ras, cultuur of sociale achtergrond in uw dromen voorkomen. In de woorden va…
• De grote renkoekoek (Greater roadrunner): De grote renkoekoek is vooral bekend geworden door de tekenfilmpjes over Roadrunner. Daarin probeert een coyote de vogel te vangen. In dit artikel kunt u alles lezen…