Vogels: de wilde eend

De wilde eend, officieel Anas Platyrhynchos, is dezelfde als de tamme eend die je in vijvers kunt vinden. Wilde eenden blijven het hele jaar in Nederland en zijn te vinden overal waar water is: meren, vijvers, kanalen, rivieren, stroompjes, riviermondingen en zelfs in brakwatermoerassen.

De woerd

De woerd is een slechte vader. Na het paren trekt hij zich terug op een veilige plek en gaat dan een dubbele rui in. Eerst verliest hij zijn slagpennen. Hij kan dan niet meer vliegen en is dus heel kwetsbaar. Daarna verliest hij zijn veren en krijgt nieuwe, vaalbruine veren. Dit wordt zijn eclipskleed genoemd. Hij is met die bruine veren minder goed zichtbaar en dus ook minder kwetsbaar zolang zijn nieuwe slagpennen moeten groeien.

Wilde eenden zijn daarom minder gemakkelijk te vinden in juli en augustus: de woerden, de vrouwtjes en de jonge eendjes zijn dan allemaal lichtbruin. Er is nog wel een klein verschil te zien tussen enerzijds de vrouwtjes en de jongen en anderzijds de woerd: de woerd heeft een gelere snavel en een bruinere borst.

De balts

De balts begint al in het najaar. In de herfst en in de winter spannen de woerden zich flink in met het poetsen van hun veren en ze wringen zich daarbij in allerlei bochten, zodat de vrouwtjes onder de indruk kunnen komen van hun kleuren. Ze draaien met meerdere woerden tegelijk om een vrouwtje heen en maken daarbij afwisselend een kreunend en een fluitend geluid.

Het leggen

Het vrouwtje zoekt de legplaats. Het liefst aan de waterkant bij brandnetels, varens of lang gras. Het nest is een ondiepe kuil, door haar bekleed met gras, plantjes en bladeren. Ze voltooit haar nest terwijl ze aan het leggen is door veertjes uit haar borst te plukken.

Na het paren, terwijl ze aan het leggen is, blijft de woerd in de buurt om andere woerden uit de buurt te houden, zodat ze niet nog een keer met een ander kan paren (hijzelf paart als hij de kans krijgt wel met andere vrouwtjes). Als de eieren zijn gelegd, trekt de woerd zich terug en mag het vrouwtje het verder zelf uitzoeken.

De vrouwtjes leggen gewoonlijk eens per jaar een nest, ergens tussen maart en juli. Het leggen neemt verscheidene dagen in beslag, want het vrouwtje legt 1 ei per dag. Ze gaat pas broeden als ze alle eieren gelegd heeft, dat zijn er een stuk of 10 tot 12. Doordat ze pas gaat broeden als alle eieren gelegd zijn, komen alle jongen binnen een periode van 24 uur uit het ei.

De kuikens

De jongen komen na 28 dagen uit het ei. Zodra hun dons droog is en er dus lucht tussen het dons kan komen, kunnen ze alles: zwemmen, rennen en voedsel zoeken. Eendekuikens hebben veel natuurlijke vijanden: meeuwen, reigers, ratten, snoeken, katten, bosuilen en soms ook een sterke stroming of slecht weer.

De moedereend is uitzonderlijk moedig: bij alarm zoeken de kuikens dekking en doet de moeder alsof ze een aantrekkelijke prooi is doordat ze een gebroken vleugel zou hebben.

Voedsel

Eenden zoeken hun voedsel in ondiep water, liefst 's nachts. Ze eten kikkers, waterplanten, slakken, schelpdieren, insecten, wormen, graan, eikels en bessen. Een eend kan ook uitstekend waterplanten en kleine diertjes uit de modder vissen, doordat hij hoornlamellen rond zijn snavel heeft. Twee rijen aan de onderkant en eentje aan de bovenkant. Hij neemt een hap water, perst het water door die hoornlamellen naar buiten en de voedseldeeltjes blijven in zijn snavel achter.

Populatie

In Nederland zijn 200.000 tot 400.000 broedparen (2005). Ze leven ongeveer 15 tot 25 jaar.

Dit artikel maakt deel uit van de Special Vogels.