InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vissen > De tomeloze vraatzucht van piranha's

De tomeloze vraatzucht van piranha's

De tomeloze vraatzucht van piranha's De vraatzucht van piranha’s is spreekwoordelijk. Met hun vlijmscherpe tanden maken ze korte metten met alles wat een kloppend hart heeft, zegt men. Maar is dat ook zo? In vervlogen tijden schreef de Amerikaanse president Roosevelt na een Zuid-Amerikaanse ‘safari’ dat de piranha de meest gruwelijke en bloeddorstige vis ter wereld is. De reputatie van de piranha was al bar en boos, en hij deed er met zijn uitspraken nog een schepje bovenop. Feit is dat piranha’s je in luttele minuten tot op het bot kunnen afkluiven. De meningen zijn echter zeer verdeeld over wanneer deze ‘killers’ en masse aanvallen.

De Amazone met de vele zijrivieren

Inhoud


In kleren gehulde skeletten

Er doen gruwelijke verhalen de ronde over piranha’s. Zo zouden deze vissen je vingers afbijten zodra je dobberend in een bootje op een van de zijrivieren van de Amazone een hand in het water steekt. Naar verluidt zouden er in het Amazonegebied skeletten zijn aangetroffen, gehuld in de kleren die deze onfortuinlijke mensen droegen voordat ze levend werden opgevreten door piranha's. Daar staat tegenover dat de Amerikaanse bioloog Richard Conniff, verbonden aan het Dallas Aquarium, bij wijze van experiment een duik had genomen tussen de piranha’s en ongedeerd weer uit het water kwam. Verhalen genoeg, variërend van afgrijselijk tot vertederend, alsof piranha’s zich ook als lieve goudvisjes kunnen gedragen tegenover de mens.

Kaken van een piranha / Bron: André-Philippe D. P. / Wikimedia CommonsKaken van een piranha / Bron: André-Philippe D. P. / Wikimedia Commons

Driehoekige tanden van de piranha

Piranha’s (Serrasalmidae) behoren tot de familie van de karperzalmen. Het zijn vleesetende zoetwatervissen die leven in de rivieren van Zuid-Amerika. In het Portugees betekent piranha ‘snoeischaar’. Wel toepasselijk omdat de indianen in het Amazone-gebied de kaken van deze vis als schaar gebruiken. Piranha’s worden tussen de 15 en 40 centimeter lang, afhankelijk van de soort. De puntige uiteinden van de driehoekige tanden in hun onder- en bovenkaak grijpen in elkaar, vergelijkbaar met een berenklem.

Aquarium

De piranha kan per hap ongeveer 15 cm³ vlees uit zijn prooi rukken. Piranha’s vallen groepsgewijs aan en eten dagelijks ongeveer 40 procent van hun lichaamsgewicht. Er zijn allerlei soorten piranha’s, zoals de Serrasalmus rhombeus en de Serrasalmus elongatus. Sommige soorten wegen wel 5 kilo, zoals in Frans-Guyana. Soorten waarvan enkele ook in aquariumbakken kunnen worden gehouden, veelal solitair. Zelden verdragen ze zich met andere vissen die in hetzelfde aquarium gehouden worden.

Prooi

Piranha’s leven in groepen. Het zijn carnivoren, op een enkele soort na, en eten voornamelijk vis, maar ook fruit dat van de oeverbomen in het water valt. Ook is bekend dat landdieren die een poging wagen om de rivier over te zwemmen vaak de overkant niet halen. Veehouders in Brazilië gooien dan ook meestal een gewond of verzwakt dier in het water voordat ze met hun kudde oversteken. Noem het een soort afleidingsmanoeuvre, wellicht ook een ‘offergave’.

Conquistadores

De angst voor de piranha is diepgeworteld. De annalen van de 16de-eeuwse Spaanse en Portugese conquistadores en ontdekkingsreizigers staan bol van afschuwelijke verhalen over piranha’s, bijvoorbeeld dat deze vissen het op de edele delen voorzien hadden van zowel indianen als Europeanen die in de rivier baadden of zwommen. Wanneer een groep van doorgaans 20 tot 40 piranha’s vanuit een hinderlaag een prooi bemachtigt, rijt elke piranha een stuk vlees uit de prooi en zwemt dan vliegensvlug weg, alsof er meteen plaats moet worden gemaakt voor soortgenoten.

Zijn piranha’s vraatzuchtig?

De meningen zijn erover verdeeld. Volgens velen heeft de piranha vooral last van een slecht imago. Bioloog Conniff beschouwt ze veeleer als schuwe vissen. Je kunt je hand gewoon in het water steken zonder bang te hoeven zijn dat er binnen een minuut alleen botjes van overblijven, aldus de bioloog. Veel aquariumhouders zijn dezelfde mening toegedaan. Zelfs als het gaat om de (gevaarlijke) roodbuikpiranha. Piranha’s zijn vooral te vinden in melkachtige en dus sedimentrijke rivieren. In deze troebele wateren kunnen ze makkelijker vanuit een hinderlaag de rustig rondzwemmende vissen de stuipen op het lijf jagen. Vissen die tot op de graat worden opgegeten voordat ze zich ‘realiseren’ wat er aan de hand is. In de droge tijd is er minder buit en wagen piranha’s zich zelfs aan kannibalisme.

Roodbuikpiranha / Bron: Elmasbkn77 / Wikimedia CommonsRoodbuikpiranha / Bron: Elmasbkn77 / Wikimedia Commons

Hardnekkige angst voor piranha’s

Piranha’s kunnen mens en dier binnen luttele minuten tot op het bot afkluiven. Daar staat tegenover dat de indianen in het Amazonegebied regelmatig tussen de piranha’s zwemmen zonder dat er akelige dingen gebeuren. Waar komt die tomeloze angst voor deze vissen dan vandaan? De vrees is niet helemaal onterecht. Veel biologen, onder wie Dominique Roumet van het Aliotis-aquarium in Sologne, vindt zwemmen tussen piranha’s volstrekte waaghalzerij. Hij beschouwt deze vissen als onvoorspelbaar en bloeddorstig. Feit is dat piranha’s worden aangetrokken door bloed, zoals ook haaien en krokodillen. Ook de aquariumhouders zouden daar niet te lichtzinnig over mogen denken.

Zuid-Amerika

In de aquaria van de grote dierentuinen krijgen piranha’s kadavers te eten. Zodra er bij de prooi, die door de piranha's aanvankelijk wordt genegeerd, wat bloed in het water wordt gegoten, veranderen deze vissen in heuse vreetmachines die het kadaver in een oogwenk tot op het bot kaalvreten. Wellicht zijn veel verhalen uit heden en verleden overtrokken. Wie op vakantie gaat naar Zuid-Amerika en de Discovery Channel-held wil uithangen door tijdens een uitstapje in een rivier met piranha’s te zwemmen, kan echter beter geen wondje aan zijn vinger of been hebben. Nog beter is het om het zekere voor het onzekere te nemen en voor het zwembad in het hotel te kiezen.

Lees verder

© 2014 - 2017 Orion, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De piranha, echt zo'n agressieve vis?De piranha, echt zo'n agressieve vis?De piranha behoort tot de familie van de karperzalmen. Het is een zoetwatervis en hij komt voor in de rivieren van de Zu…
Grote barracuda, de snoek van de zeeDe grote barracuda, ook wel de 'snoek van de zee' genoemd. En dat is wel te begrijpen, het uiterlijk lijkt sprekend op d…
Tijgervis (hydrocynus)Tijgervissen behoren tot het geslacht Hydrocynus. De latijnse naam is samengesteld uit Hydro (water) + Kyon (hond). De t…
Indianen in het AmazonegebiedHet Amazonegebied is een plek waar nog veel inheemse stammen leven. Weliswaar worden de meeste inmiddels door de buitenw…
De top 10 meest dodelijke vissenDe top 10 meest dodelijke vissenVeel mensen vinden vissen mooie dieren. Voor sommige vissen kun je echter maar beter uitkijken. Sommige vissen jagen op…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "De tomeloze vraatzucht van piranha's"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Orion
Laatste update: 20-05-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vissen
Special: Bloeddorstige dieren
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!