Reptielen: Egyptische cobra, Australische cobra en anderen

Aangezien er soms weinig bekend is over sommige soorten cobra's, zullen in dit artikel meerdere soorten cobra's beschreven worden. In dit artikel worden behandeld: Egyptische aspis (cobra), 'zwarthals'-cobra, 'spuwende cobra', koningscobra, Australische cobra en de Australische Copperhead.

Egyptische cobra

Een aan de Indische cobra verwante soort is in Arabië en de streken van Noordwest-Afrika de ,,gewone'' cobra of Egyptische aspis (Naja haje). De Egyptische aspis, die geen of bijna geen tekening in de vorm van een bril op zijn kop heeft, is zeer gevarieerd van kleursamenstelling. Deze kan variëren van olijfachtig of geelgroen tot bruin op de rug en geel op de buik. De kop en de nek zijn bijna altijd bruin-zwart.

De afmetingen van deze cobra zijn over het algemeen groter dan die van de Indiase soort. Ze kunnen namelijk een lengte van 2.25 meter bereiken.

De gewoonten van de Egyptische cobra zijn ongeveer dezelfde als die van de brilslang. Ook deze slang valt niet aan, als hij niet wordt gestoord. Maar als hij wordt geprikkeld of opgejaagd, keert hij zich om, heft het voorste gedeelte van zijn lichaam op en schiet bliksemsnel omhoog om toe te bijten.

Op dergelijke momenten is zijn woede angstaanjagend. In zijn opwinding kan hij, terwijl hij zijn nek verbreedt, woedend een fluitend gesis laat horen en zijn bek openspert, zijn gif ook spuwen. In dat geval is het gif, wanneer het rechtstreeks zou worden ingespoten, bijna altijd dodelijk.

Door het bliksemsnelle dodende vermogen van zijn gif en door zijn zonderlinge vorm werd de Egyptische cobra of aspis het onderwerp van verering bij de oude volkeren van Egypte. In de hiëroglyfen komt de gestalte van de slang voor, als middelpunt van verschillende riten. Hij kon zich vrij over de akkers bewegen. Daar maakte hij zich overigens nuttig, door een ware slachting onder de muizen aan te richten.

Aan de naam van deze slang tenslotte is het tragische einde verbonden van Cleopatra, de koningin van Egypte, van ongeveer 2000 jaar geleden. Nadat ze met vleierijen en tranen tevergeefs had getracht het medelijden van Octavianus op te wekken, pleegde ze zelfmoord door zich door een cobra te laten bijten.

Zwarthals Cobra

Veel overeenkomst met de Egyptische cobra vertoont de 'zwarthals'-cobra (Naja Nigricollis). Karakteristiek voor hem is dat de schubben van zijn lippen rechtstreeks verbonden zijn met zijn ogen. Bij de Egyptische aspis of cobra ligt tussen de schubben en het oog een rij kleine schubbetjes. De 'zwarthals'-cobra leeft in Afrika, van Noord-Egypte tot Transvaal en in alle gebieden ten zuiden van de Sahara. Onder de in deze streken inheemse volkeren doen talrijke legenden de ronde over de 'rode slang', zoals de Naja nigricollis ook wel wordt genoemd.

Bepaalde exemplaren zijn namelijk egaal roodachtig van kleur. De meest voorkomende kleur is echter lichtbruin op de rug en geel op de buik. Altijd bevindt zich een bruin-zwarte of zwarte streep op de nek, vandaar de naam 'zwarthals'-cobra.

De legenden over hem vinden hun oorsprong in de angst die deze slang inboezemt. Hij is agressief en onverbiddelijk tegen zijn vijanden, strijdlustig en wreed. Hij is in staat om - behalve met bliksemsnelle nauwkeurigheid te bijten - zijn gif tot op twee meter afstand te spuiten. Het dunne giftige vocht wordt altijd in de richting van de ogen van het slachtoffer gespoten. Als het daarin terechtkomt veroorzaakt het een bijzonder pijnlijke irritatie, die tijdelijke blindheid kan veroorzaken. De inheemse bevolking behandelt de getroffen plek door deze te besprenkelen met melk.

'Spuwende' Cobra

De 'Spuwende' cobra, ook wel genoemd 'spuwslang van Zuid-Afrika' (Hemachatus hemachatus) heeft schubben met kleine uitsteekseltjes. Hij wordt ongeveer 1.50 meter lang. Hij heeft een eigenaardig mechanisme in zijn giforgaan, dat hem in staat stelt een dun straaltje gif over een afstand van verscheidene meters weg te spuiten.

Als het gif de ogen treft, veroorzaakt het een zeer ernstige ontsteking en tijdelijke, soms zelfs blijvende, blindheid.

Koningscobra

De Ophiophagus hannah, die om zijn grote afmetingen koningsbrilslang of koningscobra wordt genoemd, eet vaak andere slangen. De koningscobra leeft in Zuid-Azië, van het zuiden van India tot Birma, het schiereiland van Malakka en de Soenda-Eilanden.

Gemiddeld wordt hij 3.50 meter lang, soms zelfs 4 tot 5 meter. Zijn dikte staat echter in geen enkele verhouding tot zijn grote lengte. De koningscobra heeft slechts een tenger en slang klichaam, met een kleine en maar weinig van de nek afstekende kop. Zijn kleur is egaal geel-bruin, alleen onderbroken door een zwarte ring in de nekstreek.

Bij de inheemse stammen geniet de koningscobra grote voorrechten. Hij is heilig en onaantastbaar. Dezelfde bezweerders die soms een paar exemplaren voor hun eigen voorstellingen vangen, vervullen verzoenende riten en spreken bezweringen uit, voordat zij de wouden intrekken om te jagen. Daarbij beloven ze dat ze de cobra's die zij op het punt staan te vangen, spoedig weer vrij zullen laten.

De 'slangeneters', zoals de koningscobra's ook wel worden genoemd, bezitten een allergevaarlijkst gif dat binnen enkele uren een mens of een groot dier doodt. Bovendien zijn ze veel kwaadaardiger van karakter dan slangen van het geslacht Naja. Ze zijn prikkelbaar en rusteloos en buitengewoon agressief.

Ze zijn ook bijzonder vraatzuchtig en verslinden grote hoeveelheden andere slangen. In gevangenschap, waarin ze enkele jaren kunnen blijven leven, is het noodzakelijk hen met enkele slangen per dag te voeden.

Australische cobra

De 'slangenbevolking' van Australië, het jongste werelddeel, is zeer rijk aan giftige slangen van de familie van de Elapidae. Slechts enkele voorbeelden hiervan zijn de grote zwarte Australische slang (Pseudechis Porphyriacus), die tegen de 2.10 meter lang kan worden.

Verder is er de grote tijgerslang (Notechis Scutatus), uitgerust met buitengewoon werkzaam gif en in staat een mens binnen een uur te doden. Deze slang is bijzonder prikkelbaar en bijt snel en venijnig. Dat is de reden waarom hij sinds lange tijd de meest gevreesde van alle slangen is.

De Australische copperhead (Denisonia Superba), is ongeveer een meter lang en leeft in moerassige streken. © 2007 - 2008 Hikari, gepubliceerd in Reptielen (Dier en Natuur) op 04-07-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Reptielen; ''echte'' brilslang (Cobra): Van de familie van de Elapidae is het bekendste geslacht dat van de brilslangen (Naja). In dit artikel zult u meer te weten komen over het indrukwekkende geslacht Naja…
• Het bezweren van slangen: Dit artikel gaat over het bezweren van slangen: hoe slangenbezweerders het doen, en wat voor gevolgen het heeft voor de slangen.
• Reptielen: heilige angst voor de cobra: De gifslangen, en wel in de eerste plaats de cobra, maakten in India tot voor enkele tientallen jaren geleden ongeveer 20.000 menselijke slachtoffers per jaar. In dit…
• Reptielen: Aspis-adder (Vipera aspis): Hoewel de mens een ingeboren afkeer heeft van reptielen, is het voor de mens wellicht gemakkelijker toe te geven dat de reptielen lang geleden een beslissende schakel v…
• Reptielen: Cerastes-adder en de zandrateladder (a k a efa): De Cerastes-adder en de efa of zandrateladder. Twee bijzondere addersoorten. Omdat de beschrijvingen per addersoort te beknopt zijn om er één arti…