De bergen onder de zeespiegel, de onderzeese Ruggen

De meesten van ons denken bij gebergten aan de kolossale opstuwingen op het land. Maar het zijn de Midden-Oceanische Ruggen die het grootste samenhangende gebergtesysteem van de aarde vormen. Over deze submariene systemen gaat dit artikel. Onderzees geologisch en seismologisch onderzoek wordt steeds belangrijker.

De Midden-Atlantische Rug

De Midden-Atlantische Rug loopt helemaal van de Noordelijke Ijszee boven Ijsland, via de Azoren, het eiland St. Paul bij Brazilië de Ascension eilanden, St. Helena en Tristan da Cunha, tot aan het sub-Antarctische eiland Bouvet. Van Noord naar Zuid, en soms boven de zeespiegel uitstijgend. Deze Rug van 15.000 kilometer vindt vervolgens weer aansluiting met andere submariene gebergtesystemen. Van de sub-Antarctische wateren ten zuiden van Afrika in de Atlantisch-Indische Rug tot in de Indische Oceaan. Alle zeeën op aarde zijn op deze manier verbonden door een samenhangend systeem van submariene gebergten. Andere grote onderzeese Ruggen zijn:

• de Centraal-Indische Rug en de Bengaalse Rug in de Indische Oceaan,
• de Pacifisch-Antarctische Rug ten zuiden van Australië, en
• de Hawaï- en Oost-Pacifische Rug in de Grote Oceaan.

Het geheel heeft wel een lengte van meer dan 60.000 km en bevindt zich voornamelijk langs de randen van onze continenten. Gigantische ketens dus, die een vergelijking met de grote ketens op het vaste land, zoals de gebergten tussen Alaska en Vuurland, gemakkelijk kunnen doorstaan. Het gebergte bestaat uit vulkanisch gesteente en het het kan er seismologisch zeer onrustig zijn. Het neemt nog steeds in omvang toe.

Uiterlijk van de zeeruggen

Onderzoek geeft aan dat de onderzeese bergen net als de continentale bergen, bestaan uit diepe ingesneden dalen, spleten en toppen. De spleten kunnen tot zo’n 2000 m diep liggen. De submariene gebergten verheffen zich tot zo’n 3000 m boven de tot 6000m diep gelegen diepzeeplateaus. Maximaal een hoogteverschil van maar liefst 9 kilometer dus. Diepzeegebergten zijn, uitzonderingen daargelaten, ook relatief breed. De Midden-Atlantische Rug kent een gemiddelde breedte van circa 1500 kilometer. In het noordelijk deel van de Midden-Atlantische Rug, de Centrale Trog genaamd, is een breedte vastgesteld dat varieert van 27 tot 55 kilometer.

De onderzeese processen

Het ontstaan en de werking van de aardkorst onder de zeespiegel blijkt van doorslaggevende betekenis, om het ontstaan van de oceanen en continenten beter te begrijpen. Veel diepzee onderzoek is nog nodig om deze processen beter in beeld te kunnen brengen. De vormen van de diepzeegebergten onderschrijven de theorie van de continentale verschuivingen. In een jaar tijd is het waarschijnlijk een verschuiving van niet meer dan enkele centimeters, maar in de afgelopen geschiedenis van de aarde meer dan duizenden kilometers. Waarschijnlijk zullen de inmiddels ontbrande claims van enkele grote landen op aanvullende delen van de Noordpool het zeeonderzoek een verdere boost geven. Dit gebied wordt niet alleen door het smeltende ijs steeds beter toegankelijk, maar ook steeds interessanter door de vele delfstoffen. Sommige landen zijn al bezig aan te tonen dat het onderzeese deel geologisch gezien van hun gebied afkomstig is. Maar voordat dat rond is, zal eerst het onderzeese poolgebied nog beter in beeld gebracht moeten worden. © 2007 - 2008 Zeemeeuw, gepubliceerd in Natuur (Dier en Natuur) op 13-08-2007, laatst gewijzigd op 13-08-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Zeemeeuw is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kaspische Zee & Waddenzee: zeespiegelstijging: Wat kunnen we leren van de Kaspische Zee als het gaat om mogelijke effecten van zeespiegelstijging in het Waddengebied? Een interessante vraag en het antwoord d…
• De structuur van de aarde: Bergen en aardbevingen: Bergen hebben voor de mens altijd een bijzondere bekoring gehad, enerzijds om hun schoonheid, anderszijds omdat ze dikwijls een barrière vormen voor het str…
• De structuur van de aarde: Wereldzeeën: De wereldzeeën zijn de meest uitgestrekte fysische kenmerken van de aarde. Ze bedekken ongeveer 60% van het noordelijk halfrond en ongeveer 80% van het zuidelijk halfr…
• Natuurwonder Noord-Amerika: Ellesmere: Ellesmere, gelegen in Nunavut Canada. Een uitgestrekt, kaal eiland, welk het op tien na grootste eiland is ter wereld. Ellesmere maakt deel uit van de Canadese Arctisch…
• Het hondsrugsysteem: Het hondsrugsysteem is het geheel van ruggen en beekdalen in Oost- en Noord-Drenthe, met de grootste rug, de hondsrug, als meest oostelijk.