Lente in Israël: de mooiste tijd van het jaar

Voor velen in Israël is de lente de mooiste tijd van het jaar. Deze begint al vroeg in februari. Na de relatief natte zachte winter is de lente de voorbode voor een hete zomer die tot eind oktober duurt. In de lente, die begint met het Joodse feest Toe Bisjwat (nieuwjaar voor de bomen), staat Israël in bloei. In de zomer is te heet en verdorren veel bloemen weer. Voor veel toeristen is de lente dan ook de meest ideale tijd om Israël te bezoeken.

Groene heuvels

Het is lente in Israël. De televisie toont beelden van de eerste anemonen die de groene heuvels bij Ben Shemen bedekken. De wilde windbloemen, in het Hebreeuws heten ze kalaniot (enkv. kalaniet), trekt veel publiek. Een camera zoemt in op een klein blond meisje dat voorover gebukt staat en haar neusje tegen één van de rode bloemetjes aandrukt. Hoe verleidelijk het ook voor haar is, ze plukt het bloemetje niet. Dat heeft ze van haar ouders geleerd, zo lijkt het. Sinds de succesvolle campagne 'Pluk geen wilde bloemen' in de jaren 1960 en 1970 weet iedere Israëli dat het plukken van wilde bloemen niet is toegestaan.

Bloemen in de woestijn

De kalaniet is niet de enige wilde bloem die momenteel bloeit. In de Negev en Arava woestijn zijn na de regens in de winter woestijntulpen (tzivoni hamidbar) omhoog geschoten. Langs beekjes in de Negev staan zonrozen (shimshon hashaloeniet) in bloei. Ze zijn erg mooi en opvallend en helpen Bedoeïenen truffels (smakelijke, geurige paddestoelen) – die bij deze zonrozen groeien-, op te sporen. Cyclamen komen ook op, alsook orchideeën. De laatsten zijn te vinden in moerassen in Noord-Israël en op een aantal plekken in het midden van het land.

Haifa

Vooral gedurende de maand februari zijn over heel Israël veel wilde bloemen te zien. Langs wegen, bij riviertjes, in bossen, op heuvels en in dalen. In Haifa (Noord-Israël) is ook het een en ander te zien. De berg de Karmel kleurt langzaam geel. In de stad zelf is het allemaal wat minder. Er worden slechts een paar anemonen en cyclamen waargenomen. Maar vroeger stond het hier vol. De noodzakelijke woningbouw heeft heel wat natuur verloren doen gaan. Het enige uitbundige groen is nu nog langs de paden tussen de huizen en in de valleitjes waar te nemen. Hier en daar staan wat verdwaalde bloemen.

De Karmel

De 'echte lente' vindt plaats ten zuiden van de stad Haifa in het nationale park en natuurreservaat 'Karmel', de berg die het hele jaar groen is. Zo'n 670 plantensoorten groeien hier. De bomen hebben gedurende de lente bloesem. De Judasboom bijvoorbeeld met roze bloemetjes. Hier bloeit de lila-achtige Karmelroos. Anemonen, Perzische cyclamen en een rijke assortiment orchideeën tooien de groene berg met verschillende kleurtjes.

De witte Madonnalelie is hier ook aan te treffen. In het Bijbelboek Hooglied wordt de lelie genoemd als creatie van eeuwige tederheid en schoonheid. En de profeet Hosea (14:6) gebruikt de lelie als symbool wanneer hij de zondige kinderen van Israël oproept naar God terug te keren. “Hij zal zijn als de dauw voor Israël, hij zal bloeien als een lelie en zijn wortelen uitstrekken als de Libanon.”

Dieren die gaan paren

De lente is ook de periode dat de dieren gaan paren. Een aantal wilde katten, dassen en wilde zwijnen zwerven in het Karmelgebied rond. De populaties van gazellen en jakhalzen zijn weer toegenomen. Grijs-witte muizen met lange staarten bewonen de Karmel. Ze zijn moeilijk waar te nemen daar ze slechts 's nachts actief zijn. Maar hun 'eettafels' -gaten in rotsen waar ze eikels verzamelen- zijn makkelijk te identificeren.

Op de kliffen van de westzijde van de Karmel broeden uilen. De berg is het verblijfplaats van vele roofvogels. Een aantal Bonelli arenden broedden hier, maar sinds 1960 niet meer waargenomen. Andere vogels zijn veelal op doortocht. Ze verbleven gedurende de winter op de Karmel. In de lente vliegen ze verder naar het noorden. De achter blijvende zangvogels proberen het verlies van gezelschap te compenseren door het gebied te verlevendigen met een vrolijk lentedeuntje.

De natuur een handje helpen

Soms moet de natuur een handje geholpen worden. In wildpark Hai Bar Carmel, ten zuiden van de Universiteit Haifa, verzorgt het Departement van Natuur Reservaten dieren die hier vroeger rondzwierven maar in de loop der tijd het gebied verlaten hebben. Ze worden opnieuw geïntroduceerd. Het gaat o.a. om wilde geiten, schapen en damherten. Nakomelingen van gieren worden ook in het gebied losgelaten.

Toe Bisjwat (Joods nieuwjaar voor de bomen)

Op geheel andere wijze bemoeien de Israëli's zich met de natuur tijdens Toe Bisjwat. Dit is het nieuwjaar voor de bomen. Het is een Joods halffeest (feestdagen waarop men zich niet van arbeid behoeft te onthouden) en kenmerkt het begin van het voorjaar. Het valt op de 15de Sjewat. In Bijbels tijden werd op deze dag berekend hoe hoog de jaarlijkse tienden voor de Tempel van de opbrengst van landbouwproducten behoorden te zijn.

Tegenwoordig trekken in Israël schoolkinderen met hun onderwijzers in groepen naar buiten om jonge boompjes te planten. Dankzij een toenemend milieubesef heeft voor sommigen Toe Bisjwat een bredere betekenis gekregen, namelijk een dag van bezinning om Gods wereld te beschermen.

Meer over Toe Bisjwat is te lezen in mijn special De viering van Toe Bisjwat.

Lees verder

• Toerisme Israël: het klimaat in Israël
• Zomer in Israël: zonnig, heet en droog
• Waarom Israël een fantastisch vakantieland is