InfoNu.nl > Dier en Natuur > Natuur > Het herstel van de Gorsselse heide in Gelderland

Het herstel van de Gorsselse heide in Gelderland

Het herstel van de Gorsselse heide in Gelderland De Gorsselse heide ligt in de gemeente Lochem (Gelderland) en bestaat uit ongeveer 200 voetbalvelden heide tussen Gorssel en Harfsen. Het voormalig militair terrein is in 2009 gekocht door Stichting IJssellandschap die nauw samenwerkt met de stichting Marke Gorssele Heide (MGH). De Marke Gorsselse Heide heeft als symbool het gentiaanblauwtje. Een dagvlinder die afhankelijk is van de klokjesgentiaan om de eitjes af te zetten. De klokjesgentiaan groeit op de Gorsselse heide en het gentiaanblauwtje komt er anno 2017 nog niet voor. Een van de doelen is om, door het herstel van de heide, het gentiaanblauwtje weer terug te krijgen op de Gorsselse heide.

De geschiedenis van de Gorsselse Heide

De Gorsselse heide is tot 1850 een marke. Een stuk ‘woeste’ grond dat in gezamenlijk beheer was van een groot aantal boeren in de directe omgeving. Toen in 1850 de marken ontbonden werden, werd het gebied in 1883 gekocht door het ministerie van Defensie om te gebruiken als militair oefenterrein. Militairen uit omliggende kazernes kwamen naar de Gorsselse heide om te oefenen met wapens, paarden en voertuigen waardoor het gebied grotendeels intact bleef. Na de koude oorlog (1945-1989), wordt de militaire noodzaak niet meer zo intensief en vervallen in Nederland een deel van de militaire complexen en terreinen, zoals ook de Gorsselse heide. In 2006 wordt het terrein overgedragen aan het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (in 2017 het Ministerie van Economische Zaken), die het voormalige oefen- en schietterrein in 2009 in de verkoop zet.

De vleermuizenkelderDe vleermuizenkelder

De doelen- of schijvenkelder van de Gorsselse schietbaan

In 1950 werd de doelen- of schijvenkelder gebouwd bij de schietbaan door het Ministerie van Defensie. De schietbult heeft een kogelvanger en diende als kelder om de schietschijven te bewaren. In 2009 is deze doelen- of schijvenkelder aangepast als vleermuizenverblijf. Vleermuizen vinden er onderdak zoals de:
  • Baardvleermuis;
  • Franjestaart;
  • Gewone dwergvleermuis;
  • Grootoorvleermuis;
  • Laatvlieger;
  • Rosse vleermuis;
  • Ruige dwergvleermuis;
  • Meervleermuis;
  • Vale vleermuis;
  • Watervleermuis.

De voormalige schietbaanDe voormalige schietbaan

Stichting IJsselland

In 2009 werd het voormalige oefen- en schietterrein Gorsselse Heide bij openbare inschrijving tegen de hoogste bieding verkocht aan Stichting IJsselland. De Stichting IJsselland ontwikkelt, beheert en beschermt sinds 1267 de natuur- en cultuurgrond rond de omgeving van de IJssel. Met hart voor het verleden, oor voor het heden en oog voor de toekomst.

Marke Gorsselse Heide

De particuliere stichting ‘Marke Gorsselse Heide (MGH)’ is in 2008 opgericht en heeft het gentiaanblauwtje als logo. Het gentiaanblauwtje (Maculinea alcon) is een dagvlinder en hoort bij de familie van de blauwtjes. De dagvlinder leeft in natte heidegebieden en blauwgraslanden. Het gentiaanblauwtje is een ernstig bedreigde vlinder en is te vinden in gebieden waar de klokjesgentiaan te vinden is. De klokjesgentiaan is ook op de Gorsselde heide te vinden en daardoor bestaat de mogelijkheid dat het gentiaanblauwtje weer terugkomt op de Gorsselse heide. De stichting MGH is opgericht door omwonenden van de heide met de visie dat de natuur van en door burgers is. Samen met lokale organisaties en IJsselland is een Natuurherstelplan gemaakt om werkzaamheden te verrichten wat betreft:
  • het vernatten van de heide;
  • het verzuren van het gebied;
  • een geleidelijke overgang van heide, vennen en bos.

De klokjesgentiaan komt voor op de Gorsselse heide. Na het herstel van de heide is het hopen op het gentiaanblauwtje. De klokjesgentiaan komt voor op de Gorsselse heide. Na het herstel van de heide is het hopen op het gentiaanblauwtje.
Net als in vroege tijden waar een marke bestond uit verschillende boeren is er sprake van een gezamenlijke samenwerking om de fraaie, maar zwaar verwaarloosde, heide te behouden voor het nageslacht. De stichting Marke Gorsselse Heide heeft eveneens de taak gekregen om zelf de financiering te vinden voor het Natuurherstelplan en het langdurig beheer.

Samenwerking IJsselland en Marke Gorsselse Heide

De nieuwe eigenaar IJsselland heeft de verplichting om het gebied in te richten, in stand te houden en te beheren als openbaar toegankelijk natuurgebied. De Marke Gorsselse Heide heeft als doel om de heide te herstellen en te behouden. De beide stichtingen vullen elkaar aan en gaan samen om de tafel zitten om invulling hieraan te geven. Om samen het heideterrein met hulp van vrijwilligers terug te brengen tot natte heide waar het doel is om de gentiaanvlinder haar eieren weer gaat leggen op de klokjesgentiaan. Waar natuur en multifunctionele landbouw gezamenlijk een kans krijgen.

Het open karakter van de Gorsselse heideHet open karakter van de Gorsselse heide

Stichting Vrienden van de Gorsselse Heide

De stichting Vrienden van de Gorssele Heide is in 2008 opgericht. De stichting Vrienden van de Gorsselse heide zag al voordat de Gorsselse heide verkocht werd aan Stichting IJsselland, dat het niet goed ging met de heide. Na de oprichting is het doel om de heide te beschermen en om verdere aantasting te voorkomen. Dit uit zich in onder andere in:
  • Hoger beroep indienen toen de gemeente Lochem het geluid van de dichtbij liggende kartbaan (Karting Eefde) met vijf decibellen wilde verhogen;
  • Oproep naar alle raadsleden van de gemeente Lochem die kwamen met het voorstel om in de zomermaanden de parkeerplaats voor motorclub Hamac (Harfsense Motor- en AutoClub) uit te breiden richting Gorsselse heide. Het besluit is teruggebracht tot één week tijdens het zomervakantiekamp van Hamac;
  • Hoger beroep aantekenen tegen de aan te leggen knuppelbrug in het Gorsselse meer (Luteaven).

Nieuwe toegangswegNieuwe toegangsweg

De knuppelbrug in het Luteaven

Het Luteaven is de nieuwe naam voor het Gorssels meertje, ten noordwesten van de Gorsselse Heide. Om te voorkomen dat, wanneer het ven droog ligt, bezoekers er dwars doorheen lopen of wanneer er water in zit, rondom de oever gaan lopen en schade aanrichten aan de natuur, is besloten door de Marke Gorsselse Heide er een knuppelpad doorheen te laten lopen zodat:
  • de randen van het ven zo min mogelijk betreden worden;
  • de excursies kunnen genieten van het leven op en in het water;
  • de wandelaar over het knuppelpad zijn of haar weg vindt naar de nieuwe uitgezette paden.

Vrienden van de Gorsselse Heide is tegen de aanleg van de knuppelbrug. Ze wil dat de Lutheaven ongeschonden blijft en vindt dat het bouwen van een brug niet strookt met de afspraken die zijn vastgelegd in het Natuurherstelplan. Waar de Marke Gorsselse Heide juist de heide wil herstellen in oude glorie, is de bouw van een brug die 35 meter lang, twee meter breed en op hoge schroefpalen staat, juist een verstoring van het leven op en onder het water vindt Vrienden van de Gorsselse Heide. Op 15 maart 2017 hebben B&W van Lochem ingestemd met de bouw van de knuppelbrug op de heide waar al mee begonnen was. Na het indienen van een beroep bij de rechtbank heeft de voorzieningenrechter het besluit van de gemeente teruggedraaid in afwachting van een definitieve uitspraak. Tot dan mag er niet verder gegaan worden met de bouw van de knuppelbrug.

De heide herstelt zichDe heide herstelt zich

Het Natuurherstelplan

Het herstelplan voor de Gorsselse Heide wordt uitgevoerd door de Marke Gorsselse Heide. Het herstelplan van 2016 heeft tot doel dat de flora en fauna zich herstelt of terugkeert op de Gorsselse heide. Hiervoor zijn maatregelen getroffen zoals onder andere;
  • Het gebied weer vernatten. Door de uiteinden van de watergangen minder diep te maken of te dempen. Dit voorkomt dat het water in de heide té snel verdwijnt.
  • Het verminderen van verzuring. Door de oevers van de vennetjes te ontdoen van houtopslag.
  • De strooisellaag van de ontboste delen te verwijderen en af te voeren.
  • Een meer geleidelijke overgang tussen bos, heide en vennetjes om het open karakter van de heide te benadrukken.
  • Omvormen van landbouwgrond. Ruim acht hectare landbouwgrond is omgevormd naar nieuwe natuur.
  • Het opnieuw inrichten van de padenstructuur. Ruim vijf kilometer aan nieuwe wandelpaden met een omheining om wandelaars te scheiden voor de kwetsbare natuur, zijn aangelegd;
  • Nieuwe toegangswegen.

De werkzaamheden van het natuurherstelplan waren in 2016 afgerond op het knuppelpad in het Gorssels meertje na.
© 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De herder: Op de grote, stille heideDe herder: Op de grote, stille heideIn de muziek van de negentiende eeuw speelde de inrichting van het nieuwe land Nederland een grote rol. Nederland had en…
Mooie kastelen in GelderlandMooie kastelen in GelderlandIn Gelderland staan tientallen (oude) kastelen. Een aantal van hen zijn zeker een bezoekje waard; waaronder bijvoorbeeld…
De Jamaica-vruchtenvampierDe Jamaica-vruchtenvampierDe Jamaica-vruchtenvampier is een vleermuis die van lekkere vruchtjes houdt. De naam vampier is niet helemaal terecht. H…
Een vleermuis in huis: wat doe je met een vleermuis in huis?Een vleermuis in huis: wat doe je met een vleermuis in huis?Een vleermuis in huis, wat doe je dan? De meeste mensen griezelen ervan. En dat is eigenlijk maar goed ook want een vlee…
Goedkoop of zelfs gratis kamperen bij de boswachterGoedkoop of zelfs gratis kamperen bij de boswachter. Het kan Lekker wandelen, kanoen, fietsen of in de natuur zijn en da…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Svdmolen / Wikimedia Commons
  • http://www.markegorsselseheide.nl/index.php/over-de-marke/werkzaamheden
  • https://www.ijssellandschap.nl/landgoederen/gorsselse-heide/
  • http://www.markegorsselseheide.nl/images/pdf/MGH-markeijssellandschap.pdf
  • http://www.vriendenvandegorsselseheide.nl/2-uncategorised/330-de-knuppelbrug.html
  • http://www.vriendenvandegorsselseheide.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=256:september-2014-vleermuizen&catid=28&Itemid=315

Reageer op het artikel "Het herstel van de Gorsselse heide in Gelderland"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Rieja
Laatste update: 05-06-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Natuur
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!