InfoNu.nl > Dier en Natuur > Natuur > De berk en heel veel berkenzaad

De berk en heel veel berkenzaad

De berk en heel veel berkenzaad Wie dicht in de buurt een berkenboom heeft staan weet dat het soms kan sneeuwen in augustus. Geen witte sneeuw maar wel duizenden minikleine bruine vlokjes. De minivlokjes zijn zaden. De zaden van de ruwe berk. Het is de natuur maar leuk is wat anders. De berkenzaden zitten dan echt overal tussen, in en op.

De berk

Berken zijn bomen die tot het geslacht Betula horen. In ons land komen er in de wilde natuur drie soorten voor. De:
  • ruwe berk of zilverberk (B. verrucosa of pendula)
  • zachte berk (B. pubescens)
  • kruising van de ruwe berk en zachte berk

De berk is een bladverliezende, eenhuizige boom (mannelijke en vrouwelijke bloemen komen op dezelfde boom). Het duidelijkste verschil tussen de ruwe berk en de zachte berk, is dat bij de zachte berk de onderkant van het blad behaard is en bij de ruwe berk glad. De zachte berk is te vinden op vochtige plaatsen zoals in broekbossen, moerasarme gronden en langs vennen.
De ruwe berk staat liever wat droger op een zonnige tot licht beschaduwde plek in bossen, op heide, houtwallen en kap- en stormvlakten. Er zijn vele cultivars (gekweekte soorten) in ons land. Bijvoorbeeld de:
  • Chinese berk
  • Goudberk
  • Suikerberk
  • Grootbladige berk
  • Dwergberk
  • Zwarte berk of rode berk
  • Papierberk
  • Aziatische berk
  • Populierbladige berk

Het zaad

De berk heeft bloemen in de vorm van katjes. Mannelijke katjes en vrouwelijke katjes. De mannelijke katjes zijn langer dan de vrouwelijke katjes en zitten aan de uiteinden van de twijgen. De vrouwelijke katjes zitten in de oksels van de bladeren.

Vrouwelijk katje rechtopVrouwelijk katje rechtop
Mannelijk katje hangendMannelijk katje hangend

De mannelijke katjes

De katjes ontwikkelen zich in de herfst. In de winter zorgen de schutbladen ervoor dat de katjes gesloten blijven en beschermd zijn tegen sneeuw en vorst. In het voorjaar bloeien de hangende mannelijke katjes. Het stuifmeel wordt door de wind verspreid en zorgen (eind maart tot half april) voor verschijnselen bij hooikoortspatiënten. De rupsachtige gele mannelijke katjes kunnen tot 8 centimeter lang kunnen worden en hangen naar beneden. De overdracht van stuifmeel naar de stamper vindt plaats met hulp van de wind en dat maakt de berk een windbloeier. Slechts één berkenkatje bijvoorbeeld kan meer dan vijf miljoen stuifmeelkorrels loslaten, en een doorsneeberkenboom heeft waarschijnlijk enkele duizenden katjes.

Heel veel zaad in bruine coconnetjesHeel veel zaad in bruine coconnetjes
Onder het schutblad ligt het zaadjeOnder het schutblad ligt het zaadje
Een nieuw berkenboompjeEen nieuw berkenboompje

De vrouwelijke katjes

De vrouwelijke katjes verschijnen pas in het voorjaar, en in de zomer vindt de bevruchting plaats. De gele vrouwelijke katjes staan eerst rechtop en bloeien onderaan de mannelijke katjes. Ze zijn veel kleiner dan de mannelijke katjes met ongeveer 1 centimeter. Zo rond augustus zijn de vruchten of nootjes rijp en hangen dan naar beneden. Ze zien er bruin uit als een klein ovaal coconnetje en met een beetje wind wordt de inhoud verspreid om de zorgen dat er nieuwe berkenboompjes komen.

Sneeuw in augustus

En dan lijkt het te gaan sneeuwen in augustus. De wind komt in Nederland meestal uit het westen en er staan twee berkenbomen drie meter noord-oostwaarts van de schutting. Het zal voor iedereen met berkenbomen in de buurt anders zijn, want berkenbomen ten westen van een terras en woning zullen bij oostenwind juist minder last geven. Een oostelijke windvlaag over het dak van de veranda geeft plots een lucht vol dwarrelende minikleine voorwerpen. Net als sneeuw. Het is echter geen sneeuw maar berkenzaad.

Na dagen van oostenwind ligt de veranda en het terras vol met een laag van berkenzaadjes. Ook in het gras en in de moestuin. De kroppen sla moeten dubbel zo goed schoongemaakt worden. Wat doet het zaad in een mensenmaag? Gaat vast niet kiemen door al het maagzuur. Maar stel? Niet alleen buiten maar ook binnen is het berkenzaad overal te vinden. Op de slaapkamer, in bed, in de badkamer en gewoon: in alle vertrekken. Bij mooi weer en weinig kleding aan zitten ze zelfs achter het T-shirt en vinden hun weg nog lager. En overal zijn de resultaten zichtbaar van de zaadjes van vorig jaar door kleine boompjes in de tuin waar ze niet horen! Wat is de natuur toch wonderlijk.
© 2014 - 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ruwe berk, Betula pendulaRuwe berk, Betula pendulaDe Betula pendula, ook wel bekend onder de namen ruwe berk en zilverberk, is een opvallende boom door zijn witte bast. V…
Boomhoroscoop - berk, olijfboom en beukBoomhoroscoop - berk, olijfboom en beukWanneer je geboren bent op 24 juni is je boomtype berk. Berken zijn mensen met een groot creatief vermogen. De olijfboom…
De geneeskracht van ruwe berk en zachte berkDe geneeskracht van ruwe berk en zachte berkDe berk was vroeger een heilige boom. Dat hoort hij eigenlijk nog steeds te zijn want deze graciueze verschijning met zi…
Berkensap en berkenwijnMaart voorjaarstijd en ook tijd voor een herborist om boomsappen af te tappen. Vooral het berkensap heeft een eeuwenoude…
Olympische Spelen 2008: triatlon - wedstrijdenDe triatlonwedstrijd bij de mannen werd gewonnen door Jan Frodeno uit Duitsland. Tweede werd Simon Whitfield uit Canada.…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Berk
  • http://waarneming.nl/soort/info/196507
  • http://www.soortenbank.nl/index.php

Reageer op het artikel "De berk en heel veel berkenzaad"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Heusschen, 06-09-2016 22:00 #2
Beste Ria.
Sorry dat we pas zo laat reageren op uw antwoord. We hebben zojuist een mail gestuurd naar de gemeente en hopen dat het wat oplevert. In ieder geval bedankt voor uw antwoord.
Met vriendelijke groet Math en Marjo Heusschen Reactie infoteur, 07-09-2016
Math en Marjo,

succes. Ik denk veel aan jullie.

Heusschen, 23-08-2016 00:28 #1
Wij hebben drie papierberken achter onze tuin staan, deze zijn van de gemeente. Wij hebben het hele jaar last van deze zaden, die bruine schilvers. Mijn vrouw heeft reuma en ik ben rugpatient. Wij hebben een stofzuiger aangeschaft om buiten te zuigen, want met een bezem krijgen wij het niet meer weg. Heeft iemand een andere oplossing. Wij worden er gestrest van ieder dag weer. De gemeente doet er niks aan, na vele verzoeken. Wij houden echt van bomen. Maar wij zijn van mening dat een berkenboom niet in een woonwijk thuis hoort. Hebben tegen de gemeente gezegd, iedere andere boom prima maar krijgen geen gelijk. Als je de handen helemaal kapot hebt van de reuma, en een echtgenoot hebt die twee ruggenwervels gebroken heeft gehad en moet revalideren dan haat je een berkeboom. Hopelijk begrijpt ons iemand en geeft een goede tip. Bij voorbaat dank. Reactie infoteur, 23-08-2016
Ja, daar heb je veel last van. Niet alleen buiten maar binnen komen de zaden ook door de kieren van ramen of je loopt ze mee naar binnen. Bij ons is het erg bij noordoosten wind. Kijk en benoem het hoe de wind waait (in ons land waait de wind het meest uit het westen). De groentetuin ligt vol met zaad van de berken en zelfs op het toilet liggen zaadjes. Ik snap de ergernis volkomen maar heb geen oplossing. Nog een brief naar de gemeente met deze het benoemen en onderbouwen waarom de berk zoveel last geeft? Bovendien is het waterpeil minder omdat berken echte waterdrinkers zijn (denk aan het berkenwater). Ook misschien iets om te benoemen? Ook zijn de pollen in het voorjaar erg allergeen en hooikoorts-patiënten hebben er veel last van wanneer de mannelijke katjes bloeien. Ik ben ook tegen bomen opruimen maar de nadelen wegen soms niet op tegen de voordelen, vooral wanneer de bomen niet op eigen grond staan.
Veel succes, Ria

Infoteur: Rieja
Laatste update: 15-08-2015
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Natuur
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 2
Schrijf mee!