CO2 opslag in Barendrecht en Geleen?

Er wordt al lang gesproken over de wijze waarop de CO2 uitstoot terug te dringen is. Overstappen op andere energie zoals windenergie en groene stroom zijn goede alternatieven. Een andere mogelijkheid, ook als overgangsfase, is het verminderen van de CO2-uitstoot door deze ondergronds op te slaan. De plannen hiervoor worden steeds concreter. In Barendrecht lijkt het eerste proefproject nu echt van start te gaan. Zit Barendrecht daarop te wachten? In Barendrecht en de aanliggende gemeente Albrandswaard is grote onrust ontstaan na het bekend worden van de plannen om in de gemeente Barendrecht CO2 ondergronds op te slaan. Barendrecht zou hiermee de eerste gemeente in Nederland zijn waar ondergrondse opslag van CO2 gaat plaats vinden.

Wat is CO2?

CO2 wordt ook wel kooldioxide genoemd. Het is een gas dat onder andere ontstaat door de verbranding van fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen zijn natuurlijke brandstoffen zoals olie, aardgas, steenkool en hout. Kooldioxide is een kleurloos, reukloos en smaakloos gas, dat bovendien niet giftig is. Bomen en planten hebben CO2 nodig om te groeien. Zij maken koolhydraten en zuurstof van CO2, water en licht. Dit systeem, de fotosynthese, zorgt dat er genoeg zuurstof in de lucht zit waar wij mensen van leven. We hebben het ook nodig om de aarde warm te houden. CO2 is zwaarder dan lucht en blijft in de atmosfeer hangen. Er vormt zich als het ware een "deken" in de atmosfeer, waardoor de warmte van de aarde niet af straalt naar het heelal. Door de enorme toename van de CO2 uitstoot is de laag echter te dik geworden en ontstaat er het bekende broeikaseffect.

Waarom CO2 opslaan?

Nederland heeft zich geconformeed aan de zogenaamde Kyoto-norm. Hierbij is afgesproken dat de CO2 uitstoot drastisch verminderd moet worden. Zolang we echter gebruik blijven maken van fossiele brandstoffen zal de uitstoot niet verminderen. Beter is het om veel meer gebruik te gaan maken van windenergie, biomassa en groene stroom. Ook particuliere huishoudens kunnen hun steentje bijdragen door over te stappen op spaarlampen. Maar het probleem blijft natuurlijk de enorme uitstoot van bedrijven zoals bijvoorbeeld Shell. Al lang leeft het idee om de uitstoot niet de lucht in te laten gaan, maar om het op te slaan in de grond. Daarmee wordt de totale uitstoot voor Nederland dus verlaagd. Het is echter een tijdelijke oplossing. De echte oplossingen zitten in de overstap naar alternatieve energie.

Waarom in Barendrecht?

In de Europese Unie zullen op termijn 12 grootschalige opslagprojekten komen. De Nederlandse overheid wil in 2015 minstens twee van die grootschalige projekten in Nederland. In de aanloop daar naar toe wil de overheid in 2010 twee kleine proefprojekten uitvoeren. Proefprojekten op land, die snel van start kunnen. De bijna uitgeputte aardgasvelden bij Barendrecht lijken zich goed te lenen voor dit projekt. De NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij ), Shell Pernis en Ocap (CO2-leveranckier voor de tuinbouw) hebben het initiatief genomen om in Barendrecht de aardgasvelden te gaan gebruiken voor CO2 opslag. Barendrecht beschikt over twee aardgasvelden; aardgasveld Barendrecht en aardgasveld Barendrecht-Ziedewij. Beiden zijn nu nog in gebruik. Aardgasveld Barendrecht zal nog tot 2010 aardgas produceren en Barendrecht-Ziedewij naar verwachting nog tot 2014. Het aardgasveld Barendrecht zal door de drie genoemde bedrijven gebruikt gaan worden als eerste mogelijkheid voor ondergrondse CO2 opslag.

Grote commotie onder de bewoners

De ondergrondse opslag komt bij de wijken Carnisselande in Barendrecht en Portland in de gemeente Albrandswaaard. Bewoners van deze wijken verzetten zich hevig tegen de opslag van CO2 in hun "kelder". Er worden acties voorbereid om de ondergrondse opslag in dit dichtbevolkte gebied te voorkomen. Deze acties zijn mede ontstaan door de grote ongerustheid onder de bewoners. Ongerustheid met name over de veiligheid van het project. CO2 is op zich een veilig gas, maar in hogere concentraties is het zeer gevaarlijk. De opslag zal op ongeveer 2 kilometer diepte plaats vinden. Maar de pijpleiding die de CO2 vervoerd vanaf Shell-Pernis naar Barendrecht ligt vrij ondiep. Wat gebeurd er als er bij werkzaamheden iemand per ongeluk de leiding raakt? Volgens de NAM, Shell-Pernis en de Ocap is de kans op ontsnappend gas verwaarloosbaar. Dit wordt mede gebaseerd op het feit dat de te gebruiken techniek vergelijkbaar is met de techniek die nu al gebruikt wordt bij de aardgaswinning. Deze "geruststellende woorden" kan de onrust bij de bewoners echter niet wegnemen. Naast het gevaar van ontsnappende CO2 door lekkages vrezen de bewoners ook voor grondverzakkingen en dalende huizenprijzen.

Ook CO2 opslag in Geleen

Ook in de gemeente Geleen is sprake van een projekt voor ondergrondse CO2 opslag. Hier wordt het uitgevoerd door GTI, VITO en DSM en gaat het om de CO2 die vrijkomt uit de ammoniakfabriek van Chemelot. De opslag zal hier plaats vinden direct op de plaats waar het vrijkomt, namelijk onder het Chemelot-terrein. Twee kilometer ondergronds onder een steenkoollaag. Naar verwachting gaat het projekt eind 2009 van start met de eerste boring.

Hergebruik van CO2

Er wordt op dit moment al, welliswaar op kleine schaal, op een positieve en mileuvriendelijke wijze omgegaan met de CO2-uitstoot. De glastuinbouwbedrijven in het Westland gebruiken CO2 om hun planten beter te laten groeien. Zoals eerder al gezegd hebben bomen en planten CO2 nodig om te kunnen groeien. De gezuiverde CO2 uitstoot wordt vanuit Pernis, door de Ocap, naar het Westland getransporteerd. Hier wordt de CO2 vervolgens door de tuinders aan de planten "gegeven".

Er is in Nederland dus al wel ervaring met het transport van CO2. De opslag van CO2 staat nog volledig in de kinderschoenen. Er is al wel veel onderzoek naar geweest, maar er zijn nog geen concrete ervaringen opgedaan.

Aanvulling

6 maart 2009
Burgemeester en wethouders van Barendrecht vinden dat de CO2-opslag niet onder hun gemeente mag plaatsvinden. In een brief aan de gemeenteraad verwijzen zij naar een studie waarin op de risico's van de opslag wordt gewezen. De gemeente besluit op 23 maart of zij de bezwaren overneemt. Mocht het proefproject in Barendrecht niet doorgaan, dan is er nog Geleen.

19 november 2009
De ministers Cramer (Milieu) en van der Hoeven (Economische Zaken) hebben besloten om al vanaf eind 2012 CO2 op te slaan onder de wijk Carnisselanden (7500 woningen) in Barendrecht. Het wordt gezien als een proefopslag in een redelijk klein veld (0,8 megaton). Als de proef positief is, dan wordt de opslag uitgebreid naar 9 megaton.
Bestuur en bewoners hebben met verbijstering gereageerd op dit besluit en aangegeven alles in het werk te zullen stellen om dit tegen te houden. Ook de Tweede Kamer is zeer kritisch ten aanzien van dit besluit.

5 november 2010
Minister Verhagen van Economische Zaken heeft gisteren besloten dat de voorgenomen CO2 opslag in de gemeente Barendrecht definitief van de baan is.