Insektenorde 2: Rechtvleugeligen
Om de honderdduizenden insektensoorten die er zijn overzichtelijk te houden hebben de geleerden ze in 25 verschillende groepen ingedeeld, die ordes worden genoemd. In dit artikel wordt de orde van de rechtvleugeligen beschreven. Hieronder vallen de sprinkhaan en de krekel. Van beide bestaan er meerdere soorten, die niet allemaal in één artikel te bespreken zijn, vandaar dat hierin een keuze gemaakt is.
Rechtvleugeligen
Deze naam betekent dat de insekten rechte voorvleugels hebben. Ze hebben ook allemaal sterke springpoten. Sprinkhanen, sabelsprinkhanen en krekels horen tot deze orde. Sprinkhanen eten gras, terwijl de sabelsprinkhanen en krekels ook kleine beestjes eten. Ze zijn meestal bruinig of groenig van kleur.Sprinkhaan & krekel
Er zijn 29 soorten sprinkhanen in ons land. De veldsprinkhaan is een van de algemeenste. De sabelsprinkhaan heet wel sprinkhaan, maar is meer verwant aan de krekel. Hij is goed te herkennen; zijn lange voelhoorns vallen erg op ten opzichte van de korte voelhoorns van de sprinkhaan.Sprinkhanen hebben opvallend sterke achterpoten, hiermee kunnen zij ver springen. Sommige soorten sprinkhanen kunnen zweven of vliegen. Er zijn zelfs soorten die lange afstanden kunnen vliegen waarbij ze geholpen worden door de wind. Zo kennen we ook de treksprinkhaan, deze sprinkhanen schijnen door de sterk gegroeide populatiedichtheid van gedrag te veranderen en dit in de genen op te slaan. Zij trekken rond in hele grote groepen. Dit zijn de groepen waar boeren of andere landeigenaren niet blij mee zijn, want zij eten gerust de hele of een groot deel van de oogst op. Een ware plaag dus!
Krekels komen vooral voor in warme landen. Toch komen in Nederland de boskrekel en de zwarte veldkrekel voor. De eerstgenoemde soort komt voor op de grond, onder bomen of struiken, met name op plaatsen waar een dikke strooisellaag ligt. De zwarte veldkrekel is (veel moeilijker) te vinden in holletjes in grasland. In Nederland staan deze krekels op de lijst van bedreigde diersoorten. Door de klimaatverandering is er ook goed nieuws: in 2004 is er een nieuwe soort waargenomen; de wijnkrekel. Deze soort verspreidt zich in het Rijndal en is bij Lobith ons land binnengekomen.Tot de krekels behoort de huiskrekel, maar ook de veenmol. Dit in grond gravend en wroetend diertje is niet zo geliefd bij boeren en tuinders. Ze maken niet alleen de 'bedden' kapot, maar eten ook de wortels van de plantjes op.
Muziekanten
Het muziek maken, of sjirpen, van de sprinkhaan ontstaat door de achterpoot tegen de rand van de de voorvleugel te wrijven. Of door de vleugels tegen elkaar aan te wrijven, dit verschilt per soort. Met name de mannetjes maken dit geluid, tja zij moeten natuurlijk indruk te maken op de vrouwtjes! Al kunnen sommige vrouwtjes ook sjirpen.De groene sabelsprinkhaan
De goene sabelsprinkhaan, die meer verwant is aan de krekel, heeft twee opvallende kenmerken; zijn voelhoorns zijn veel langer dan die van een sprinkhaan. En het vrouwtje heeft een lange legboor, die doet denken aan een sabel, aan haar achterlijf.De voortplanting
De meeste sprinkhanen leggen hun eitjes in pakketten in de grond. De vrouwtjes hebben aan hun achterlijf een legapparaat waarmee ze ook kunnen graven. Ze graven dus eerst een gat in de grond en leggen daar de pakketten eitjes in. Zo'n pakket kan uit tientallen, maar ook honderden eitjes bestaan. Bij enkele soorten maken de eitjes gebruik van een diapauze, dat wil zeggen dat zij een pauzeperiode doormaken om de winter of een droge periode te overbruggen. Hierdoor kunnen ze in een tijd van beter weer en meer voedsel uitkomen. In vijf tot zeven vervellingen groeit een sprinkhaan uit tot volwassenheid. Binnen enkele dagen of weken is de jong volwassene geslachtsrijp. Als er door volwassenen gebruik wordt gemaakt van een diapauze duurt deze periode maanden.Bij de krekels klimmen de, kortgespriete, mannetjes op het vrouwtje. Ze blijven aan elkaar vastzitten met haken van het mannetje. Het mannetje kromt zijn achterlichaam en zijn geslachtsorgaan past volgens het sleutel-slot-principe op het vrouwelijke orgaan. Bij het paren van langsprietigen heeft het vrouwtje vaak een actievere rol. Het vrouwtje klimt op het mannetje, waarbij het mannetje een spermatofoor, zakje met sperma, aan het achterlijf van het vrouwtje hangt. De bevruchting vindt dan plaats vlak voor de eilegging.
Mam, wat eten we vandaag?
Sprinkhaan eten is gezond. Hij bestaat uit eiwitten, wat dus als vervanger van een stukje vlees kan dienen. Men zegt dat ze in een meeljasje gefrituurd erg lekker en knapperig zijn. Soldaten of anderen die in de natuur verdwaald of opgehouden zijn kunnen heel goed sprinkhanen eten om zo fit mogelijk te blijven. Of zelfs om te overleven. In Nederland wordt er door vele mensen nog vreemd tegen aan gekeken. Sommigen verafschuwen ze zelfs. Toch moet je ze eerst geproefd hebben voor je echt kunt oordelen. En in nood smaakt alles!Ook krekels worden in vele landen gegeten, maar in Nederland meer door reptielen en amfibien. Hiervoor worden ze meestal speciaal gekweekt. Vaak worden ze bestrooid met een poeder, dat mineralen bevat, voordat ze op het bordje van het reptiel of amfibie beland. De krekel bestaat wel uit eiwitten , maar heeft verder niet zo'n hoge voedingswaarde. De krekels worden verkocht op maat. De kleinste maat is 2 en de grootste 8, deze zijn volwassen en gevleugeld, het nadeel hiervan is de herrie die ze maken in het bakje. Twee soorten worden het meest als voederdier gebruikt:
- de veldkrekel, die bij ontsnappen niet snel een plaag veroorzaakt, maar wel behoorlijk stinken.
- de huiskrekel, die weinig geur afgeeft, maar snel is en een plaag kan vormen. Opletten dus!
Verwante artikelen
- De onschuldige veenmol: Het kleine bedreigde beestje is lang niet zo onschuldig als het lijkt. De veenmol is een zeldzaam dier en heeft zeer bijzondere eigenschappen. Er zijn weinig mensen die van dit dier a…
- Krasser (chorthippus parallellus): Een korte beschrijving van de krasser (Chorthippus parallellus): de taxonomische indeling en de algemene anatomie.
- Insecten: Van oud naar jong: Het oudste insect dat miljoenen jaren gelden op aarde ontstond is de libelle. Als 'jongsten' zijn er de kevers. Maar wat is nou wel een insect een wat niet? En hoe blij ben jij m…
- Insektenorde 4: Halfvleugeligen: Er zijn honderdduizenden insektensoorten, deze zijn ingedeeld in ordes. Tot een van die ordes behoren de halfvleugeligen, hieronder vallen de wants, de bladluis, het spuugbee…
- Vertaling dierennamen Engels-Nederlands: Hieronder vindt u een lijstje met Engelse dierennamen met hun vertaling. Om het u gemakkelijker te maken werden ze onderverdeeld in huisdieren, boerderijdieren, insec…
Bronnen en/of referenties
- De kleine insectengids, door Lars Klinting, uitg. PLoegsma
- Wikipedia, www.wikipedia.nl
Reageer op het artikel "Insektenorde 2: Rechtvleugeligen"
Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.
