Zenuwstelsel van huisdieren: Motorische centra

De motorische centra liggen vlak bij de scheiding van de zijkwab en de voorhoofdskwab en zorgen voor de prikkeling van onder andere de bewegingsspieren in de tegenovergestelde lichaamshelft. Dit gedeelte van de hersenen bestaat uit behoorlijke grote cellen, die piramidecellen worden genoemd. Vanuit deze piramidecellen lopen zeer lange uitlopers (axons, neurieten).

Deze vormen samen met andere uitlopers de zenuwbaan of piramidebaan die vanaf de grote hersenen via de hersnstam naar het ruggenmerg loopt. In het verlengde merg kruisen deze piramidebanen zich (medulla oblongata). Dit heeft tot gevolg dat het motorische deel van de grote hersenen aan de linkerkant de functies aan de rechtkant van het lichaam van het dier regelt.

De motorisce centra van de hrsenschors zorgen ervoor dat er willekeurige bewegingen kunnen worden uitgevoerd. Er zijn tevens centra die tot taak hebben om de gevoelsprikkels uit de verschillende delen van het lichaam op te vangen en te verwerken. Dez gevoelsprikkels komen via de perifere zenuwen, het ruggenmerg en de hersenstam in de thalamus aan en gaan van hieruit naar de hersenschors. Onderweg hebben de sensibele zenuwbanen zich gekruist, zoals ook bij de primaidebanen het geval is. De centra waar euk- en smaakgewaarwordingen en gehoor- en gezichtsprikkels in de hersenschors aankomen, hebben allemaal een vaste plaats, evenals de centra van andere functies.

Het limbisch systeem

Het naar waarschijnlijkheid oudste deel van de hersenen, wordt gevormd door de reukhersenen. De reukhersenen spelen een grote rol bij de reukzin van dieren, maar vormen samen met de hypothalamus ook het belangrijkste besturingscentrum van alle vegetatieve lichamsfuncties: het limbisch systeem. Dit limbisch systeem regelt oner andere de werking van alle klieren met inwendige afscheiding, seksualiteit en agressie, honger en dorst.

De hersenstam

De hersenstam (tuncus cerebri) zorgt voor een verbinding tussen de grote en kleine hersenen en het verlengde merg en bestaat uit de tussenhersenen (diencephalon), de middenhersenen (mesencephalon) en het verlngde merg (medulla oblongata). In de tussenhersenen bevinden zich de thalamus, de hypothalamus en de epithalamus. Aan de epithalamus bevindt zich de pijnappelklier en onder de hypotalamus ligt de hypofyse. De epithalamus is het regelcentrum voor de seksuele functie en gelsachtsrijpheid.

Er zijn nog twee belangrijke centra aanwezig, namelijk een centrum voor het gezicht en een centrum voor het gehoor. Aan de onderkant van de hersenstam ligt het chiasma opticum waar de beide oogzenuwe bij elkaar komen. Een gedeelte van de vezels van beide zenuwen wordt uitgewisseld. Hierdoor is het mogelijk om diepte te zien en afstanden in te schatten, doordat het beeld van het linkeroog dat van het rechter voor een deel overlapt.

Het verlengde merg

Net zoals het ruggenmerg, bestaat ok het verlengde merg uit grijze en witte stof. De verdeling sluit voor een gedeelte an bij die van het ruggenmerg en voor een ander gedeelte bij de hersenen. Behelave de verbindende funtie tussen het ruggenmerg en de hersenen door middel van opstijgende en afdalende banen, bevat het velengde merg ook nog centra waaruit epaalde processen in ht lichaam worden gereguleerd. Vanuit het verlengde merg worden onder andere de ademhaling en de hartwerking geregeld.

In het verlengde merg kruisen de piramidebanen en d schakelcentra van de opstijgende sensibele zenuwbanen elkaar. Er zijn ook veel kernen van hersenzenuwen aanwezig en de belangrijkste hiervan zijn de dwalende of zwervende zenuw (vagus, nervus vagus), de zenuwen van het evenwichtsorganen (nervus vestibularis), de achtste hersenzenuw (nervis vestibulocochlearis) en de gehoorzenuwen (nervus cochlearis, nervus acusticus). De regulatie van de bloedvaten het centrum van de beheersing vanhet evenwicht en de belangrijke vegetatieve centra vande ademhaling bvinden zich eveneens in het verlengde merg.

Het ruggenmerg

In het ruggenmerg (medulla spinalis) ligt een grijs gekleurde middenstof die uit cellichamen bestaat en de vorm van een vlinder heeft. Om deze grijze stof ligt de witte stof van de zenuwvezels. Los van het ruggenmerg, naast de bovenste hoorns van de grijze stof, liggen de gevoelige (sensibele) ganglia waar zenuwprikkels vanuit het lichaam worden opgevangen. Deze prikkels komen via de ganglia het ruggenmerg binnen. Motorische zenuwvezels komen tevoorschijn uit de beide onderste hoorns. Het ruggenmerg is van heel groot belang voor het lichaam. Alle prikkels vanuit het lichaam komen eerst het ruggenmerg binnen en van hieruit gaan ze via opstijgende banen naar de hersenen toe. Afdalende banen brengen de diverse boodschappen weer terug naar het ruggenmerg. Vervolgens gaan deze boodschappen via de motorische baen naar de diverse lichaamsdelen.

Ook heel belangrijk zijn de reflexen. Bij een reflex ontstaat er in het ruggenmerg direct een omschakeling van de sensibele zenuwbanen op de motorische zenubanen. Het hogere deel van het centraal zenuwstelsel wordt dan dus niet via de opstijgende en afdalende banen ingeschakeld. De reflexen zijn belangrijk als verdedigingsmechanisme voor het lichaam. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de vluchtreflex bij dreigend gevaar.

De bloedsomloop in de hersenen
Zonder een goede bloedsomloop kunnen de hersenen niet goed functioneren en bij een gestoorde bloedsomloop zullen er dan ook klachten op gaan treden van het willekeurige zenuwstelsel. Hoe belangrijk een goede hersendoorbloeding is blijkt wel uit het feit dat bij een herseninfarct (beroerte) vaak een aanzienlijk aantal bewegings- en lichaamsfuncties niet meer goed werken.

Het bloed wordt aangevoerd via de beide inwendige halsslagaderen (arteriae carotides intemae) en via de wervelslagaderen (arteriae vertebrales). De halsslagaderen zorgen voor de grootste aanvoer van zuurstofrijk bloed. De wervelslagaderen hebben hier een veel kleiner aandeel in. De aderen van de hersenen monden uit in de holten van de hersenschors (durasinussen) om van daaruit via de halsaderen (venae jugulares intemae) en de verzamelvaten (venae brachiocephalicae) naar de bovenste holle ader (vena cava superior) te stromen en vervolgens terug naar het hart. © 2007 - 2010 Yasmijn, gepubliceerd in Huisdieren (Dier en Natuur) op 29-09-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Yasmijn is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Het zenuwstelsel bij onze huisdieren: Bij de gewervelde dieren is het zenuwstelsel vóór in het lichaam geconcentreerd, waar het de hersenen vormt. Het zenuwstelsel wordt gekenmerkt door een duidelijke centra…
• Impulsgeleiding en de bouw van het zenuwstelsel: Het zenuwstelsel is erg belangrijk in ons lichaam, het stuurt en coördineert alle handelingen. Zonder zenuwstelsel zijn wij eigenlijk helemaal niks. In dit ar…
• Verschillende typen zenuwcellen: Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwcellen (neuronen) die elk zijn opgebouwd uit een cellichaam en uitlopers. In het cellichaam bevinden zich de kern en het grootste deel van d…
• Zenuwstelsel bij huisdieren: De hersenen: In het centrale zenuwstelsel liggen de zenuwcellen, die bestaan uit een cellichaam en enige korte en lange uitlopers. Deze zenuwuitlopers worden dendrieten en neurie…
• Reflexen & reflexboog: kniepeesreflex: Een actie die door het centrale en perifere zenuwstelsel automatisch wordt uitgevoerd, maar waar de wil geen invloed op heeft, wordt een reflex genoemd. Na een bepaalde…