Cesar Millan: De Dr. Phil voor honden?

De immens populaire Cesar Millan zorgt voor een ware revolutie bij hondenliefhebbers. Zijn tv-programma The Dog Whisperer op National Geographic Channel is een ware kijkcijferhit. De formule is simpel. Millan bezoekt een wanhopige hondeneigenaar, laat zien hoe die het gedrag van zijn hond moet aanpakken en bij vertrek zijn de verhoudingen weer hersteld. Eind goed, al goed. Maar helemaal onbetwist is zijn methode niet.

De begincarrière van Cesar Millan

Cesar Millan (geb. 1969) zelf zoekt de oorzaak van zijn talent in zijn jeugd. Hij groeide op in Mexico en was vaak te vinden op de boerderij van zijn grootvader. Urenlang kon hij kijken naar de honden daar. Hij vond hun gedrag fascinerend. In zijn jeugd waren zijn favoriete tv-series 'Rin Tin Tin' uit de jaren 20 en 'Lassie' uit de jaren 60 met de gelijknamige heldhaftige honden in de hoofdrol. Dromend van een bestaan als hondentrainer vertrok Millan, die nauwelijks Engels sprak, in 1990 naar Californië. Een baantje als hondenverzorger was de eerste stap richting een succesvolle carrière. Al snel verwierf de jonge Mexicaan een stevige reputatie als het ging om het kalmeren van onrustige dieren. In de praktijk merkte hij hoe vervreemd veel honden waren van hun baasjes en de wereld om hen heen. Hij besloot zijn missie bij te stellen en niet de honden, maar hun eigenaren te gaan trainen en de honden te 'rehabiliteren': te helpen zich weer prettig te voelen in hun eigen omgeving. Het talent van Millan werd opgemerkt door de vrouw van film- en popster Will Smith, die de trainer bij hun vriendenkring aanraadde. Millans klantenkring groeide zo in rap tempo.

Kijkcijferkanon

Bij het grote publiek brak Millan echt door toen National Geographic Channel (NGC) hem een tv-show aanbood, die in 2002 voor het eerst verscheen. De kijkcijfers waren verbluffend hoog en het programma was al meteen één van de best bekeken series van het seizoen. Momenteel wordt het programma The Dog Whisperer in meer dan 100 landen uitgezonden en reist Cesar Millan zelf de wereld over om zijn werkwijze te demonsteren. (In Nederland verzorgt hij op 7 en 8 mei in de Heineken Music Hall in Amsterdam drie shows, die inmiddels zijn uitverkocht)

De methode van Millan

Het belangrijkste uitgangspunt van 'Cesar's way', de methode van Cesar Millan, is dat niet de hond, maar het baasje getraind moet worden. Bovendien moet de eigenaar gebruik maken van het feit dat een hond een roedeldier is. Hij leeft in de natuur in een groep met een duidelijke hiërarchie. "Het roedelinstinct is de belangrijkste natuurlijke motivatie van een hond", aldus Millan. "De baas moet leren hoe hij een goede, stabiele leider is, waar de hond op kan vertrouwen. Een hond die probleemgedrag vertoont, heeft geen vertrouwen in zijn roedeldier. Dat is zijn natuur: een slechte leider is slecht voor het roedel en maakt hem bang en gefrustreerd. Dat werkt gedragsproblemen zoals agressie in de hand". Maar hoe herkent een hond een goede leider? Lichaamstaal, zoals kalmte, assertiviteit en gedrag zijn belangrijke pijlers voor het dier. Honden schatten mensen in aan de hand van de energie die zij uitstralen.

Dr. Phil voor honden

Zijn duidelijke benadering van de manier waarop honden denken en zich gedragen, hebben Cesar Millan de bijnaam 'Dr. Phil voor honden' opgeleverd. Hoe diep het probleem ook zit, Millan heeft succes bij alle honden die hij onder ogen krijgt, of beter gezegd: bij de baasjes. Want daar ligt volgens Millan het echte probleem. "Veel mensen zijn te zacht voor hun hond, zien hem als een vriend, een gelijke. Dat is niet goed voor hem, hij heeft een leider nodig. Westerse softies doen een hond meer kwaad dan goed", zegt Millan. Exercise (oefening), disciplin en affection (genegenheid) zijn de drie magische woorden bij Millans methode, en in die volgorde. Veel uitlaten is een goed begin. Onder discpline valt volgens hem ook een corrigerende tik, waarmee hij zich de kritiek van veel kynologen en deskundigen op de hals haalde, waaronder zijn Nederlandse collega Martin Gaus. Aan de derde factor, affectie, is bij de meeste hondenbezitters geen gebrek. Tijdens zijn shows in Amsterdam legt Millan uit hoe gedragsproblemen ontstaan, geeft tips om ze te voorkomen en brengt hij zijn theorie in praktijk met behulp van zes voorgeselecteerde honden en hun baasjes.

Methode onder vuur

Vijf jaar geleden nam de Stichting PVH (Stichting Platform Verantwoord Huisdierbezit), die zich inzet voor het welzijn van huisdieren, afstand van de werkwijze van Millan. Deze stichting heeft een achterban gecreërd bestaande uit een combinatie van diergerichte onderwijsinstellingen en meer dan 300.000 georganiseerde gezelschapsdierenhouders. Daarmee is meer dan 90% van het aantal georganiseerde huisdierenbezitters vertegenwoordigd in de Stichting. De stichting PVH is van mening dat de gehanteerde methode voor de opvoeding en training van honden nodeloos gebruik maakt van middelen (o.a. stroomband, slipband en prikband) die inbreuk maken op het welzijn van het dier. Dat is in strijd met de uitgangspunten van de stichting.

Een hond gewenst gedrag aanleren duurt langer dan hem ongewenst gedrag af te leren. In het eerste geval zoek je de oorzaak van het probleemgedrag en zet je daarvoor een juiste therapie in, zodat het ongewenste gedrag wordt vervangen door gewenst gedrag. Het dier voelt zich beter, waardoor het ongewenste gedrag niet terugkeert. In het tweede geval corrigeer je fysiek het ongewenste gedrag, zoals Millan doet in zijn tv-programma. De hond zal vermijdingsgedrag gaan vertonen en het ongewenste gedrag daardoor achterwege laten. Daarvoor in de plaats komen echter stress en angst waardoor het dier in zijn totale welzijn wordt aangetast. Veel eigenaren zien deze signalen bij hun hond niet, omdat zij geen opleiding of cursus hebben gevolgd met hun hond om hun viervoeter beter te kunnen 'lezen'. De stichting VPH is om deze reden tegen de methode Cesar Millan. Helaas werkt de pr-machine achter zijn persoon beter dan de manier waarop hij met honden omgaat en blijft zijn populariteit stijgen.