InfoNu.nl > Dier en Natuur > Huisdieren > Konijnen: lichaamstaal en geluiden

Konijnen: lichaamstaal en geluiden

Konijnen: lichaamstaal en geluiden Konijnen hebben slecht ontwikkelde stembanden, waardoor ze niet beschikken over een duidelijk herkenbaar dierengeluid als blaffen, blaten of kakelen. Toch weten ze op tal van manieren te communiceren met soortgenoten. Ze gebruiken daarvoor minder opvallende geluidjes en lichaamstaal. Ook wij kunnen de boodschappen die konijnen op deze manier uitzenden begrijpen en er, indien nodig, op reageren. Hieronder volgt een lijst van bepaalde vormen van konijnentaal die bekend zijn met een toelichting. Artikelindeling (interne links)

Geluiden die konijnen maken

In films lijken konijnen vaak continu een hoog piepgeluid te produceren. Dat komt niet erg overeen met de werkelijkheid. Het piepgeluid is meestal afkomstig van kuikens en is op de geluidsband van de film gezet, omdat de regisseur deze anders wat saai vond overkomen. Konijnen maken in onze oren namelijk maar zachte geluiden. Meer hebben ze zelf ook niet nodig, want ze hebben immers schotelantennes van oren, waarmee ze hun soortgenoten prima kunnen horen.

Wie echter goed luistert kan de volgende geluiden onderscheiden. Het is zeker nuttig om er goed op te letten, omdat het je kan helpen bepalen hoe je het beste met je konijn kunt omgaan.

Knorren en blazen
  • Een kort, bijna blaffend, knorrend geluid eventueel vergezeld van geblaas.
Het is wat een konijn laat horen als het denkt te worden aangevallen en daar agressief op reageert.
Als een dier zo op jou reageert kun je beter oppassen, want het zou over kunnen gaan tot bijten. Vermoedelijk voelt het zich aangevallen en is het zinvol na te gaan waardoor dat geweest kan zijn.

Als er niks aan de hand is kun je beter even terug stappen en het konijn tot rust laten komen. Het is echter ook mogelijk dat de 'aanval' onvermijdelijk is omdat je het beestje feitelijk wil helpen, bijvoorbeeld omdat gewond is geraakt. In zo'n geval zul je wel door moeten zetten, ondanks het knorren.

Fiepen
  • Een heel zacht, zich steeds herhalend fluitje dat alleen van dichtbij te horen is.
Meestal wordt het gebruikt door konijnen die op de arm zitten, maar liever weer los willen rondlopen. Het betekent dus eigenlijk zoiets als: 'het was best leuk, maar nu heb ik er genoeg van.'

Piepen
  • Duidelijke piepgeluidjes, met name bij jonge konijnen.
Dit laten jonge konijnen horen als ze zich hongerig of koud voelen.

Mopperen
  • Kort achter elkaar volgende geluidjes die lijken op schelden.
Het konijn is niet blij met wat er gebeurd. Hij moet bijvoorbeeld in de kooi als hij daar nog geen enkele zin in heeft.

Tandenknarsen
  • Een langzaam en zacht geknars met de tanden.
In tegenstelling tot menselijk tandengeknars drukt dit bij konijnen alles behalve frustratie uit. Ze doen het juist om aan te geven dat ze iets prettig vinden (geaaid worden bijvoorbeeld) en dat ze helemaal ontspannen zijn.
  • Een hard en sterk geknars met de tanden.
Dit is juist ernstiger dan tandengeknars bij mensen. Dit dier heeft erge pijn. Vaak gaat het gepaard met andere tekenen van onbehagen als een lusteloze uitstraling en een troebele blik.

Brommen
  • Een aanhoudend zacht gebrom van het mannetjeskonijn (de rammelaar of ram).
Mensen die een ram thuis hebben, zullen het allemaal kennen. Het wil zeggen dat hij in de stemming is om te paren. Dat doet hij natuurlijk het liefste met een vrouwtjeskonijn (een voedstertje).
Als er een voedstertje aanwezig is zal hij daar bovendien rondjes omheen draaien, dingen naar haar toeslepen die kunnen helpen bij het bouwen van een nestje en proberen haar te dekken. Als er geen voedstertje is kan deze stemming evengoed voorkomen en zal hij iets anders kiezen als plaatsvervangster. Dat kan een speeltje zijn, maar ook de voeten van het baasje of bazinnetje. Na sterilisatie van een ram verdwijnt dit gedrag niet, maar wordt het wel een stuk minder.

Gillen
  • Een hoge, ijselijke schreeuw
Dit is doorgaans een uiting van plotselinge pijn, schrik of angst. Hoor je een dergelijke gil bij je konijn, zonder gezien te hebben wat er is gebeurd, doe je er goed aan je konijn meteen te controleren. Vaak is het beestje alleen geschrokken en is er verder niets aan de hand. Het kan echter ook zijn dat het zich heeft bezeerd, bijvoorbeeld bij een val of een ongelukkige sprong. Controleer dus met name of alle pootjes nog naar behoren functioneren.

Kloppen met poten
  • Een hard op de grond kloppen met beide achterpoten tegelijkertijd.
Dit is een van de hardste geluiden die konijnen maken en daar is ook alle reden toe. Ze doen het als ze schrikken of bang zijn voor iets en hun soortgenoten willen waarschuwen voor dreigend gevaar. Met wijd open ogen zoeken ze vervolgens een schuilplaats. Dit kan ook andersom werken. Als er ergens een geluid wordt gemaakt dat sterk lijkt op dit kloppen, kan het konijn dat opvatten als een waarschuwing voor gevaar.
  • Het maken van kortere kloppen met de poten achter elkaar.
Dit konijn is boos en protesteert tegen iets dat hem niet bevalt. meestal gebeurt het met konijnen die hun energie niet kwijt kunnen.

Een ontspannen konijn
Een ontspannen konijn

De lichaamstaal van het konijn

Over de lichaamstaal van konijnen valt veel te zeggen, maar helemaal volledig is het nooit. Konijnen zijn intelligente dieren en net als andere levende wezens zijn het allemaal individuen. Dat wil zeggen dat het altijd leuk en interessant kan zijn om je konijn goed te observeren. Soms bedenken ze zomaar iets nieuws, zoals bijvoorbeeld een nieuwe manier om jou te vertellen dat ze wel weer toe zijn aan een bakje eten.

Hieronder veel voorkomende vormen van lichaamstaal bij konijnen.

Een gespannen, staande houding met een recht naar boven wijzend staartje, eventueel met de oren plat op het lichaam gelegd
Het konijn is opgewonden en staat klaar om aan te vallen. Twee rammen die klaar staan om een territorium te bevechten zullen zo'n houding aannnemen.

Een gespannen zittende houding met de oren plat
Het konijn zit klaar om zichzelf te verdedigen. Mocht er een aanval komen zal het zich waarschijnlijk verdedigen met de nagels van de voorpoten.

Onrustig heen en weer springen in de kooi
Het konijn heeft energie teveel. Dergelijk gedrag komt met name voor bij konijnen die zelden tot nooit los mogen lopen. Om alle energie kwijt te raken moet een konijn minstens een uur per dag de benen kunnen strekken.

Alle konijnen lopen graag vrij rond. In het artikel 'Konijnen los in huis en in de tuin' staan tips hoe je dit op een verstandige en leuke manier mogelijk kunt maken.

Konijn zit langer dan een dag in een hoekje met een matte uitstraling en hangende oren
Dit dier is mogelijk ziek. Het is echter ook mogelijk dat het konijn zit te kwijnen. Dat komt vooral voor bij dieren die alleen zijn, met name als ze recentelijk alleen zijn komen te zitten. In beide gevallen eet en poept het konijn waarschijnlijk niet goed. Daarom is het verstandig het dier te laten onderzoeken door een dierenarts. Als deze niks kan vinden, is het raadzaam snel een (nieuw) maatje te zoeken. Eenzame konijnen kunnen zichzelf dood laten kwijnen.

Het ene konijn dekt het andere
Als een konijn en ander konijn of mogelijk zelfs een ander dier dekt of dit probeert te doen zonder dat er sprake is van een paring, wil het zijn dominantie over de ander bevestigen. Dit kan erg vervelend worden als je te maken hebt met twee rammelaars. Dan houdt het soms gewoon niet op. In feite is het dan ook heel moeilijk om twee mannetjeskonijnen samen te houden en dit valt dan ook af te raden.

Ontspannen zitten met platte oren
Het konijn rust uit.

Uitgestrekt liggen met de oren plat, eventueel met half gesloten ogen
Het dier is ontspannen en wil graag rusten of slapen. Als het wat koeler is trekken ze bij deze houding ook wel de pootjes onder het lichaam.

Het konijn zit of ligt met één oor plat en één rechtop
Het konijn is op zijn gemak, maar houdt toch een oor paraat om naar geluiden in de omgeving te luisteren. Dit is dus een vorm van lichte waakzaamhied.

Met de onderzijde van de kin tegen voorwerpen wrijven
Het territorium wordt gemarkeerd met de eigen geur. Rammen doen het veelvuldig, voedstertjes soms. Konijnen hebben klieren onder hun kin zitten voor het aanmaken van muskus.

Met het snoetje zachtjes tegen een ander aanstoten
Het konijn vraagt om een beetje aandacht. Een ander konijn zal zo'n vraag om aandacht met zijn eigen snoet beantwoorden, wat er erg lief uitziet. Een baasje of bazinnetje mag in zo'n geval echter best een aai geven. Het komt ook voor dat het dier, als het de aandacht heeft, wegloopt en iets onderneemt. In dat geval betekende het: 'kijk eens wat ik nu doe'.

Opvallend krabbelen op kleedjes of dekens
Ook dit is een vraag om fysieke aandacht. Het houdt dan ook op als je het konijn streelt.
Let op dat het hier wel echt gaat om krabbelbewegingen en niet om graafbewegingen. Deze laatste zijn veel gelijkmatiger en rustiger dan het wat gefrustreerd overkomende gekrabbel.

Het konijn aaien of strelen kun je het beste op dezelfde manier aanpakken als bij veel andere dieren. Streel losjes met de haarrichting mee, van voor naar achter over de rug van je dier. Voorkom dat je met je hand gaat duwen en laat het hoofdje liever met rust.
Zet het konijn tijdens het aaien liever in je schoot dan dat je het vasthoudt. De meeste konijnen zijn meer op hun gemak als ze weten dat ze weg kunnen springen als ze er genoeg van hebben.

Een ander likjes geven
Dit is wat het lijkt: een liefkozing. Bij alle dieren die in groepsverband leven komt dit voor en deze 'sociale pelsverzorging' is altijd een teken van genegenheid.

 konijn op de uitkijk
konijn op de uitkijk
Wegduwen van de hand met de bek
Een teken dat het konijn iets niet (meer) wil.

Mooi zitten
Als het konijn rechtop zit met de pootjes voor zich, probeert het iets beter zien.

Rollen op zij of rug
Het konijn heeft het erg naar zijn zin, zoals vaak duidelijk te merken is. Dit is een variant op het spinnen bij katten.

Voorpootjes naar voren gestrekt, de oren rechtop en de achterpoten wat ingetrokken
Het konijn benadert iets onbekends met enige spanning. Het bestudeert en besnuffelt het vreemde voorwerp wel, maar is klaar om zich weer uit de voeten te maken. Als het staartje hierbij naar beneden wijst is het konijn onzekerder dan wanneer het staartje normaal staat.

Ontspannen nieuwsgierig gedrag
Konijnen zijn van nature zowel actieve als sociale dieren, waardoor ze graag eens komen kijken waar het baasje of bazinnetje mee bezig is. Soms willen ze zelfs wel een handje helpen, al zal deze hulp niet altijd even goed uitkomen. Het blijft toch leuk om een la open te trekken en er dan opeens een konijnenhoofdje bovenuit te zien steken.

Lees verder

© 2010 - 2014 Varenna, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De taal van het konijnElk dier heeft zo z'n eigen taal en het konijn is hier geen uitzondering op. Hieronder de beschrijving met wat konijnen…
Coccidiose bij konijnenCoccidiose bij konijnenCoccidien zijn eencellige parasieten. Coccidien dragen konijnen vrijwel altijd bij zich. Ze kunnen geen schade zolang he…
Het houden van een cavia en konijn in één verblijfEen konijn en een cavia samen in één hok, het ziet er leuk uit. Veel mensen vinden deze beide huisdieren erg leuk en kie…
Snotneus bij konijnen, wat te doen?Snotneus bij konijnen, wat te doen?Een snotneus bij konijnen moet je gelijk behandelen. Een konijn kan hieraan dood gaan. Ga altijd naar de dierenarts om v…
Herkomst van het konijnHerkomst van het konijnEr zijn veel dingen geschreven over konijnen qua aanschaf en als huisdier maar waar komen konijnen nou oorspronkelijk va…
Bronnen en referenties
  • H. Fritzsche - 'Konijnen. Alles over aanschaf, verzorging, voeding, ziekten, hun taal.' Baarn 1988/1991
  • M. Wegler - 'Konijnen.' Baarn 1999

Reageer op het artikel "Konijnen: lichaamstaal en geluiden"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Daisy, 30-03-2014 12:24 #7
Hallo allemaal ik weet niet of mijn vraag iets te maken heeft met lichaamstaal en geluiden maar mss weet wel iemand een antwoord op mijn vraag. Ik heb een Dwergkonijn van 9 maand ik heb het gevonden op straat, ik vraag me af of konijnen hun baasjes herkennen? Mvg Daisy en m'n konijntje Gizmo Reactie infoteur, 31-03-2014
Hoi Daisy,

Wat ik ervan weet is dat konijnen hun baasje wel kunnen herkennen, maar niet op de manier dat bijvoorbeeld een hond dat doet. Er zijn een aantal zaken waaraan jouw konijn je langzaamaan zal leren herkennen, zoals bijvoorbeeld je stem, je geur en bepaalde vaste gewoontes die je hebt (zoals de manier waarop je loopt). Je kunt dat stimuleren door veel tegen je konijn te praten, het vaak op je schoot te zetten en het zachtjes te aaien. Zeker een jong konijntje als Gizmo kan dan toch al snel aan je wennen en zal zeker op je gaan reageren.

Vriendelijke groeten,
Varenna

Samantha, 29-09-2013 22:36 #6
Hallo, wat een leuke artikel de meeste dingen wist ik al wel maar stonden nog wat tussen wat ik nog niet wist. ik heb een vraagje ik heb een franse hangoorkonijn van nu 10 weken oud. het is zo af en toe een duivel, ze pakt me af en toe elke keer dezelfde kladblok van de tafel af ik heb haar wel gestraft met de plantensproei maar ze heeft de neiging om het nog wel eens te doen, als ik op let dan doet ze niks maar zodra k ff niet oplet heeft ze het kladblokje weer te pakken. Ze heeft genoeg speeltjes en haar kooi staat de hele dag open. wat kan ik nog meer doen om het af te leren? Reactie infoteur, 30-09-2013
Beste Samantha,

Bedankt voor je reactie en complimenten. Wat betreft je vraag kan ik wel zeggen dat veel konijnen een grote en, geloof ik, onverklaarde interesse hebben voor het kauwen op of verscheuren van papier. Dat heb ik bij mijn eigen konijnen ook gezien en het is mij niet gelukt ze dat af te leren.

Wat ik in plaats daarvan deed was een blaadje onbeschreven kladpapier per konijn op de grond leggen, waar ze mee mochten doen en laten wat ze wilden. Zolang je hier onbedrukt en ongekleurd/ongebleekt kladblokpapier voor gebruikt is dat geen probleem. Zo kun je voorkomen dat je konijn steeds achter je blokje aanzit of ander papier pakt dat niet de bedoeling is (zoals bijvoorbeeld een krant die wél bedrukt is met giftige inkt).

Konijnen reageren er meestal goed op als je ze op deze manier een beetje geeft wat ze willen. Vaak laten ze ongewenst gedrag dan verder achterwege en nemen ze gewoon dat wat je voor hun klaar legt. Hoewel je van een speels jong konijn natuurlijk wel enige ondeugendheid mag verwachten. ;-)

Vriendelijke groeten en nog veel plezier met je Franse hangoor,
Varenna

Chanel, 12-11-2012 20:14 #5
Ik heb pas twee konijntjes aangeschaft. Het zijn twee vrouwtjes van ongeveer even oud, ze zitten ook samen in een kooi en dat gaat eigenlijk prima. Ze liggen continu bij elkaar en ze wassen en likken elkaar en dat gaat helemaal prima. Alleen vanmorgen begon 1 konijn het andere konijn te bereiden en als ze er af is maakt ze een soort piepende geluidjes en rent ze continu om het konijn heen en vervolgens springt ze er weer op. Ik weet zeker dat het twee vrouwtjes zijn want de eigenaar van de dierenwinkel heeft die voor me na gekeken en ook uit gelegd hoe je het kon zien. Mijn vraag is nu is dit een soort dominantie gedrag of zijn het de hormonen van het konijn?

mvg Chanel Reactie infoteur, 13-11-2012
Beste Chanel,

Eerlijk gezegd denk ik dat het een beetje van beiden is met jouw konijntje: de neiging tot dominatie in combinatie met opspelende hormonen. Dit soort gedrag kan wel eens voorkomen als je alleen vrouwtjes bij elkaar hebt zitten, maar houdt doorgaans vanzelf weer op. Het is zeker niks om je zorgen over te maken.

Dat is tenzij je merkt dat het ene konijn het andere gaat bijten. In dat geval zitten je konijnen toch teveel op elkaars lip in de kooi en kun je beter proberen om meer ruimte en ook iets van privacy te creëren voor elk dier. Konijnen hebben verrassend veel behoefte aan ruimte voor zichzelf.

Met vriendelijke groeten,
Varenna

Fabienne, 28-10-2012 17:28 #4
Mijn konijn snuffelt wel eens aan mij en dan drukt ie een beetje met zijn snuit. Ik wil graag weten wat dit is bedankt. Reactie infoteur, 29-10-2012
Beste Fabienne,

Het antwoord op je vraag staat in het artikel in de paragraaf over lichaamstaal onder het kopje "met het snoetje zachtjes tegen een ander aanstoten". Zoals daar uitgelegd is het vooral een vriendelijk verzoek om een beetje aandacht. Het is in ieder geval een goed teken als je konijn dit doet, want dan is het echt op zijn gemak bij jou.

Vriendelijke groeten,
Varenna

Mnr Halen, 01-06-2011 11:10 #3
Prachtig artikel, onvoorstelbaar mooi! Mijn konijn gadraagt zich prima na deze uitleg. Maar ik heb nog één vraag: Mijn konijn is best wel dik. Wat kan ik hier aan doen? Verder ben ik heel tevreden! Reactie infoteur, 01-06-2011
Beste Mnr Halen,

Bedankt voor de complimenten!
Wat betreft uw vraag kan ik zeggen dat konijnen vaak vrij goed weten hoeveel ze moeten eten in relatie tot de energie die ze verbruiken. Als ze dan toch te dik worden is dat eerder het gevolg van verkeerde voeding dan van teveel eten. Meestal eten ze dan teveel droogvoer en groenvoer en te weinig hooi. Belangrijk is het dat als een konijn eten krijgt, dit binnen enige tijd (er mag best een aantal uren overheen gaan) ook helemaal opgaat. Het is dus niet zo dat er permanent voer in het bakje klaar moet staan, wat mensen nog wel eens denken. Voor een goede spijsvertering moet het konijn een gedeelte van de dag en de nacht aangewezen zijn op hooi. Vers hooi dient wel altijd beschikbaar te zijn. Als u de voeding van het konijn dus gedeeltelijk weet te vervangen door hooi en er verder voor zorgt dat het ruimschoots genoeg beweging krijgt, zou het weer af moeten vallen.
Zoniet is het wellicht beter er eens met een dierenarts over te praten.

Vriendelijke groeten,
Varenna

Bas, 17-03-2011 10:17 #2
Mooi artikel, ik herken er veel in. Mijn konijn gaat (net als mevr. Boum) grommen bij een prop. Mijn konijn plast vaak op de vloer. Hoe kan ik dat voorkomen? Ik hoop op uw antwoord. Reactie infoteur, 17-03-2011
Beste Bas,

Bedankt voor je reactie en je complimenten. De afgelopen maanden heb ik gemerkt dat mensen nog zo vaak problemen hebben met de zindelijkheid van een konijn dat ik inmiddels een nieuw artikel in voorbereiding heb over dit onderwerp. Maar ik weet nog niet precies wanneer dit gepubliceerd gaat worden.
Voorlopig kan ik je wel wat tips geven. Begin ermee om de plekken waar je konijn heeft geplast zo goed mogelijk schoon te maken met sterk ruikend schoonmaakmiddel (wel opletten dat het konijn geen schoonmaakmiddel binnenkrijgt). Zolang het konijn zijn eigen geurtje nog ruikt, kan het gemakkelijk opnieuw plassen op dezelfde plek. Zorg er tegelijkertijd voor dat je konijn altijd gemakkelijk in en uit de kooi kan. Maak de kooi daarbij zo aantrekkelijk mogelijk door deze goed schoon te houden en er bijvoorbeeld iedere dag vers hooi in te leggen. De kans is dan groot dat het konijn zich alsnog helemaal op de kooi gaat richten als zijn plekje.
Werkt dat toch niet, kun je het proberen door de kooi neer te zetten op plekken waar het konijn geplast heeft. Als het konijn het dan opnieuw wil proberen op die plek, stuit hij op de kooi. Zo kan hij ook leren dat het de bedoeling is om in de kooi te plassen.
Wat je vooral niet moet doen is boos worden op het konijn. Daar begrijpt het niks van en het zal hem alleen maar bang maken. En bange konijnen gaan juist extra plassen…

Waarom sommige konijnen grommen tegen een prop, weet ik niet goed. Het lijkt er in ieder geval op dat ze de prop niet erg kunnen waarderen!

Vriendelijk groeten,
Varenna

Roos Boum, 23-10-2010 15:14 #1
Heel herkenbaar artikel. Ik heb een huiskonijn gehad dat nijdig werd als we een prop papier zomaar midden in de kamer legden. Boos werd het dan met de tanden beetgepakt en weggegooid. De beschrijvingen van de geluiden zijn heel helder en goed herkenbaar. Ik wil echter graag toevoegen dat stampen helaas niet het hardste geluid is dat konijnen kunnen maken. Een konijn gilt in doodsnood werkelijk afschuwelijk hoog, schel en keihard. Helaas moeten wij dat wel regelmatig horen aangezien onze buurman zelf zijn konijnen slacht. Reactie infoteur, 24-10-2010
Bedankt voor je reactie. Ik ben blij te horen dat je de omschrijvingen helder vond.
Dit artikel bestaat net twee weken, maar het is me nu al duidelijk dat het nog verre van volledig is. Ik ben dan ook al bezig met een lijstje voor aanvullingen. Die schreeuw heb ik daar aan toegevoegd.
Al ben ik blij dat ik jouw buren niet heb. Brr.

Infoteur: Varenna
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Huisdieren
Special: Gedrag konijnen
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 7
Schrijf mee!