Kattengedrag: rouwverwerking
Het hoort bij het leven, ook de poes zal op een dag sterven. Dit tot veel verdriet van de achterblijvers. Niet alleen als baas mis je hem, maar als maatje wordt hij ook gemist door de andere dieren. Sommige katten kunnen daar zelfs heel erg gevoelig voor zijn. Lees in dit artikel over de overeenkomsten en de verschillen van de rouwverwerking tussen de kat en de mens.Rouwproces algemeen
Er zijn al meerdere keren onderzoek gedaan naar rouwverwerking bij de katten. Doen zij dat? Of zijn zij hun maatje zo vergeten? En gaat het leven weer snel verder. Het is aangetoond dat binnen kattengroepen het wegvallen van een groepslid een grote impact heeft op de anderen.Vele katten gaan minder eten, miauwen zonder dat er aanwijsbare redenen voor zijn. Ze vragen meer aandacht dan gewoonlijk en vaak blijft het lievelingsplekje van de overleden kat belangrijk en vaak bezocht. Deze gedragsverandering is soms tot zes maanden waarneembaar. Kattenbezitters zullen dit gedrag wel herkennen.
De eigenaar van het overleden dier doet dat gemiddeld acht à negen maanden. In het Oude Egypte werd de rouwverwerking van de kat vastgelegd en deze moest een jaar duren!
Euthanasie
Nog moeilijker is het wanneer de kat is overleden als gevolg van euthanasie. Vaak zit er dan een langduriger, dramatischer verhaal vooraf. Het dier was heel erg ziek of had een ongeluk gekregen. Een schuldgevoel is vaak leidend in het proces van de rouwverwerking. Was ik te snel met het laten inslapen, of juist te laat? En de euthanasie zelf is natuurlijk een heftige ervaring op zich.
Othello (6 maanden) stierf aan FIP
Het rouwproces van de kat
In het eerder besproken onderzoek werd gehouden in Amerika. Zij toonden aan dat 46% van de katten een verminderde eetlust had. In een aantal gevallen zijn hier zelfs katten aan overleden. Veel mauwen is een ander gedrag wat vaak voorkomt bij het verlies van hun maatje, ruim 70% van de katten deed dit. Soms werd de kat juist stiller. Daarnaast is ook gebleken dat veel achterblijvers min of meer een ander slaapgedrag vertoonden. Ze gingen meer slapen en vaak op plaatsen waar ze voorheen niet sliepen. Vaak tonen de katten aanhankelijker gedrag richting hun baasje. Het onderzoek heeft tot de conclusie geleidt dat 65 % van alle katten gemiddeld vier gedragveranderingen vertoont zoals hiervoor beschreven. (verminderde eetlust, meer mauwen, andere slaapplaatsen en aanhankelijker)Vergelijking met de mens
Een mens die iemand verliest uit zijn omgeving kan klachten vertonen zoals concentratieproblemen, lusteloosheid en minder behoefte om te eten. Vaak is er een desinteresse voor de omgeving en de dagelijkse zaken. Dit uit zich vaak in huilen en langdurig slapen. Een kat doet dit niet anders ook hij slaapt meer. Meer slapen duidt bij de kat vaak op het feit dat hij ziek is. Een kat reageert doorgaans hetzelfde als de mens op het wegvallen van een maatje.Daarnaast zie je vaak:
- Verandering van eetpatroon als gevolg van misselijkheid
- Haarverlies, soms hele plukken, ook door het langdurig wassen. Een gedrag wat ook bij gestreste katten zichtbaar is.
- Onzindelijkheid
- 'Separatie’ angst: langdurig het raam uitstaren in de hoop dat het maatje ineens weer tevoorschijn komt.
Emoties
Welke emoties de kat echt voelt is niet na te gaan. Alleen de gedragsveranderingen zijn meetbaar. Wat wel bekend is dat katten zich bewust zijn dat het maatje mist in zijn omgeving. En dat maakt diepe indruk op hem. De kat rouwt voornamelijk als gevolg van de plotselinge afwezigheid, anders gezegd: er is geen verschil met bijvoorbeeld het verlies van een baasje die door echtscheiding niet meer in het huis woont. Of een kind dat het huis uit is gegaan. In al deze gevallen vertoont de kat dezelfde gedragsveranderingen als bij een verlies door een overleden maatje. Het gaat om het gat wat achterblijft, of een bepaalde regelmaat van iets bijvoorbeeld de knuffel wanneer de zoon van school thuis kwam. Een kat kan ook zo reageren als het baasje langdurig weg is, bijvoorbeeld een wereldreis of een lange ziekenhuisopnameDode kat laten zien
Een verschil met de mens is dat gebleken is uit ervaringen van vele katteneigenaren dat veel katten gaan stoppen met het zoekgedrag wanneer ze hun maatje dood hebben gezien en daarmee mogelijk ook geroken. Daar zou je uit op kunnen maken dat een kat zich bewust is van het feit dat ‘dood’ geen ‘leven’ meer is. Een mogelijke verklaring hiervoor zou kunnen liggen in het feit dat ze roofdieren zijn.Zoekgedrag
Er zijn twee fases te onderscheiden waar de kat doorheen moet. Eerst zal de kat erg actief zijn en van het zoeken naar zijn maatje een dagtaak maken. Zo zal het rondje wat hij normaal loopt buiten ruim vergroot worden om verder te zoeken. Omdat de katten niet helemaal zichzelf zijn lopen ze een verhoogde kans op een ongeluk. Bijvoorbeeld een auto-ongeluk in een onbekende straat. Als je kat naar buiten gaan gewend is kan hij in deze periode beter binnen worden gehouden.Depressieve fase
Als het zoekgedrag een beetje wordt opgegeven volgt een tijd met depressies. Dit kan een paar weken aanhouden. Maar uiteindelijk wordt het steeds minder en zal de kat zijn normale gedrag weer gaan vertonen. Daarnaast een paar nieuwe omdat de rolverdeling in zijn omgeving is veranderd en zijn territoriale verdediging bijgesteld dient te worden.Geef de kat de tijd
Voor een goed verlopend rouwproces van je kat moet je op een periode van twee tot zes maanden rekenen. Je kunt hem hierin steunen door extra aandacht te schenken aan het dier, een spelletje extra, wat maar prettig is voor de kat. Ook iets lekkers kan troost bieden.Maar wellicht het allerbelangrijkste: geef de kat de tijd die hij nodig heeft om zijn verlies te verwerken.Lees meer in de special: Kattengedrag: normaal en afwijkend
Gerelateerde links
Volg mijn eigen kat.Gerelateerde artikelen
Rouw bij kinderen Een kind dat een dierbare verliest, moet net als ieder ander een rouwproces door. Een rouwproces verloo…Sterven VII: psychologie van rouwen - een Joodse visie In het Jodendom wordt rouwen als iets heel belangrijks gezien. Van…
Rouwverwerking in bijzondere situaties Bij rouwen denken we aan verdriet om het verlies van een dierbare, en verlies wat…
Boekrecensie: Geen bloemen, wel bezoek - rabbijn R. Evers Geen bloemen, wel bezoek (1997) betreft een analyse van rouwver…
Vastgelopen rouw en andere rouwproblemen Rouw is een normaal proces waar mensen soms doorheen moeten. Niet er overheen, m…
Reageer op het artikel "Kattengedrag: rouwverwerking"
Margreet Roozeboom, 30-11-2010 20:04
Enkele weken geleden hebben wij één van onze 2 katten moeten laten in slapen. Onze 2 katten hadden niets met elkaar. Ze negeerden elkaar of stonden vijandig ten opzichte van elkaar. Sinds onze ene kat er niet meer is, wordt ik s'nachts regelmatig wakker van een soort gehuil van onze andere kat. Ook als ik s'morgens beneden kom schreeuwt hij verschrikkelijk. Hij is niet eerder rustig voordat je met hem op schoot ergens gaat zitten. Wij kunnen ons niet voorstellen dat het iets te maken heeft met het overlijden van de andere kat, omdat ze niets met elkaar hadden. Ik moet er nog wel even bij vertellen dat in de zelfde periode onze zoon ook uit huis is gegaan. Wie kan mij iets meer vertellen over het gedrag van onze kat.
Gé, 04-06-2010 10:39
Heel erg bedankt voor de uitleg, hier heb ik veel aan. Ik heb afgelopen Dinsdag mijn poes momo moeten laten inslapen, ze had gal/lever ontsteking dus doorlopend diarree en overgeven en behoorlijk afgevallen, het ging gewoon niet meer en dan moet je gewoon, ze poepte in de kamer en wilde met rust gelaten worden. Nu heb ik noch 2 poezen, waarvan ik merle ca. 2 jaar geleden uit het aziel gehaald heb. Merle had van het begin af aan behoorlijk moeite met momo, steeds blazen en achter haar aan jagen, wilde niks van momo weten. Momo haar problemen begonnen ook tegen die tijd dus ik denk dat merle heel goed rook dat momo ziek was. Minka (zij is nu 15) is het maatje van momo geweest, ze hebben 12 jaar samen gewoond. Met minka is het nu zo dat ze vannacht echt heel onrustig was miauwen, overgeven en ook wat diarree door de stress waarschijnlijk, (ik moet met merle naar de DA vandaag, omdat bij haar een tumor weggehaald is, kan ik gelijk even vragen). Ik heb momo dinsdag noch de hele dag thuis gehad voordat ze van het diercrematorium gehaald werd en minka heeft wel geroken aan momo maar ging toen gewoon weer naar boven op bed liggen slapen op een t- shirt die daar lag voor momo. Nu ligt minka bijna de hele dag op dat t-shirt te slapen. Ze komt wel beneden om wat te eten maar niet veel, en ze is heel gek op slagroom wat ze `s morgens altijd krijgt maar dat laat ze ook staan. Gisteravond toen ik naar bed ging zat minka bij mij op bed en steeds om het hoekje van de deur kijken of w.s momo ook kwam, ze vroeg heel veel aandacht en ze heeft zowat de hele nacht bij me gelegen maar wel onrustig en nu is ze de hele tijd bij me. Merle is ook anders, ik heb wel het gevoel dat ze Momo mist ze ligt de hele tijd te slapen op de vensterbank wat ze anders nooit deed. maar is niet op zoek. Merle heeft nu noch een kapje om haar hals door die operatie en in het begin lag ze `s avonds bij met gek te doen zodat ik het kapje zou afdoen, niet gedaan natuurlijk, maar sinds momo er niet meer is ligt merle `s avonds op het dekentje waar momo altijd op lag. Ik heb geen vraag ofzo, maar door het lezen van jullie artikel weet ik meer over de rouwverwerking bij poezen en dat ook merle rouwt.
Wendy, 21-02-2010 08:56
Ik heb de uitleg gelezen.. Mij kat Kruimeltje heb ik gister dood gevonden in een tuin van de buren... Mijn andere kat (het broertje van kruimeltje) is de hele tijd aan het zoeken naar kruimeltje. Hij staart de hele dag uit het raam of wil naar binnen of naar buiten en dan zit ie binnen 2 min weer op de stoep. Gisteren heeft ie een klein blokje gelopen of hij zijn broertje kon vinden maar helaas.
Ik heb op internet zitten speuren wat ik moet doen. Ik heb 1 ding gedaan. Ik heb mijn kat zijn dode broertje laten zien alleen dan begint hij keihard te blazen? Is dit normaal? Ik heb mijn kat ook mee naar bed genomen alleen daar was die heel even onrustig en daarna is die 3 uurtjes gaan slapen tot dat hij wat hoorde en werd die weer onrustig.
daarna heb ik hem naar beneden gedaan tot vanochtend daarna heb ik hem weer in me kamer genomen want zijn broertje die is overleden sliep altijd in mij kamer. en misschien dacht ik hij gaat vast wel ergens aan ruiken niet dus mij kat wist niet hoe snel die mij kamer uitmoest komen om naar beneden te gaan. Wat moet ik doen met mij kat? Zijn broertje heb ik hem al laten zien hij wordt vandaag gecremeerd in Den Haag. Wat moet ik nog meer doen? Me kat binnenhouden doe ik al omdat ik heb gelezen dat een kat een grotere blok kan lopen dan normaal wat kan ik nog meer doen?
Demesmaeker, 28-11-2008 14:22
Bedankt voor de uitleg, vanmorgen lag mijn kat van veertien jaar dood op de stoep...Ik heb er nog twee...Ze was al veertien dagen vermist.Ik vraag me nu af hoe ze gestorven is, haar ogen waren open en haar tongetje uit haar mondje...ze was al veertien dagen vermist, ik dacht dat ze een natuurlijke ddod was gaan sterven gezien haar leeftijd, maar met die open ogen, ik wou ze dichtdoen maar dat ging niet, ik had wel de indruk dat ze nog niet lang dood was...Nu denk ik had ik maar harder gezocht, ze was bijna thuis, volgens mij is ze deze nacht aangereden door een auto. Het vervelende is dat iemand uit de buurt de avond vlak voor haar verdwijning zegde; pas op want er rijdt hier iemand express poezen dood, ik dacht natuurlijk wat een onzin, en ik weet dat het toeval is, maar het is lastig...
Weten jullie iets over sterven met de oogjes open?
Ik wil gewoon weten wat er gebeurd is met mijn lief diertje...Jullie zullen mijn verdriet wel verstaan.
Groetjes van Frieda.
Reactie infoteur, 07-12-2008
Beste Demesmaker,
Ten eerste wat rot om je kat zo te vinden! Veel sterkte bij het verwerken van dit verlies!
Verder zou ik je aan willen raden je niet al te schuldig te voelen, je kan er nu niks meer aan veranderen en bovendien is mijn ervaring met katten (en wat ik vaak heb gehoord) dat het zijn nou eenmaal eigenwijze beestjes. Als katten een natuurlijke dood sterven hebben ze de neiging weg te kruipen. je kunt het dus ook positief zien dat ze terug is gekomen. Al begrijp ik dat het een rot gevoel blijft dat ze zo buiten op de stoep lag.
Over de ogen open; ik heb bij mijn eigen katten gezien dat de ogen altijd dichtgedaan werden door de dierenarts uiteindelijk. maar dit was na euthenasie. Ik vermoed dat dit in de natuur ook een natuurlijke reactie is. Anders kun je het misschien eens navragen bij de dierenarts.
Nogmaals veel sterkte met het verlies van je maatje en probeer vooral weer snel te genieten van de leuke herinneringen die jullie samen hebben. Veertien jaar, dat is een hele mooie leeftijd!
groetjes
Hoptunaa
Bronnen en referenties
- http://www.kattengedragstherapie.nl/set1.html