Droogte in Nederland

Men spreekt van 'droogte' wanneer zich in een gebied of land langdurige periodes voordoen waarin weinig tot geen neerslag valt. In Nederland spreekt men niet snel van droogte, simpelweg omdat het er regelmatig regent. Toch zijn er vanuit het verleden een aantal recordjaren te noemen waarin het uitzonderlijk droog was.

Wat is droog?

Het is niet eenvoudig om vast te stellen wanneer er sprake van droogte is. Dat heeft een aantal redenen:

• Het verloop van neerslag verloopt van jaar tot jaar erg verschillend
• Door zonnig en (extreem) warm weer kan het watertekort snel toenemen
• Er was al een tekort voordat een periode van droogte aanbrak

Een bepaald jaar waarin een aantal periodes van droogte voorkwamen, hoeft dus niet meteen bekend te staan als een 'droog jaar'. Het kan bijvoorbeeld zijn dat het de ene maand erg droog is geweest, terwijl er in een andere maand meer neerslag viel dan gemiddeld.

Droogte meten

Of er in Nederland sprake is van droogte, wordt vastgesteld door het KNMI. Deze houdt nauwkeurig bij hoeveel neerslag er in een jaar valt, maar ook hoeveel vocht verdampt. Zowel neerslag als verdamping zijn dus belangrijk om droogte te 'meten'. Neerslag wordt per dag, maand en jaar berekend in millimeters. Er is vrijwel altijd enige vorm van neerslag in Nederland te vinden, aangezien niet alleen regen of sneeuw onder neerslag vallen, maar bijvoorbeeld ook dauw. De verdamping wordt berekend met een rekenmethode, waarbij gewas wordt gecontroleerd op verdamping. Zo wordt dagelijks (bij gewas) gemeten hoeveel neerslag er is gevallen, en hoeveel daarvan weer verdwenen, verdampt, is. Bij zonnig weer verdampt neerslag (vanzelfsprekend) sneller.

Droogte-records

In het verleden zijn er een aantal jaren geweest waarin het uitzonderlijk droog was. Zo staat het jaar 1976 bekend als een zeer droog jaar waarin zeer weinig neerslag viel. Maar ook 2003 staat bekend als een droog jaar, omdat het in de zomer van 2003 zeer droog (en warm) was. In de maanden na de zomer viel echter voldoende neerslag om niet meer van een uitzonderlijk droog jaar te hoeven spreken. Iets verder terug is het jaar 1921 in de boeken terug te vinden; in de periode van september 1920 tot augustus 1921 viel slechts 370 millimeter neerslag, wat zeer weinig is.

Droogte in 2011

In 2011 is in de eerste maanden (met name de maand april) al sprake van een behoorlijk neerslagtekort. Het landelijk neerslagtekort staat begin mei al op 70 millimeter, en overtreft daarmee het recordjaar 1976. Toch hoeft 2011 niet meteen te boek gaan als een 'droog jaar'; de warmte in de maand april is bijvoorbeeld te vergelijken met de warmte in het jaar 2007. Toch werd de droogte dat jaar gecompenseerd door de maanden na april en mei waarin veel neerslag viel. Een gevolg van de droogte in de eerste maanden in 2011, is dat de waterafvoer in de Rijn en Maas zeer laag is. Dit kan op langere termijn vervelende gevolgen hebben voor bijvoorbeeld boeren in Nederland.