Hoogwaterbescherming

De hedendaagse hoogwaterbescherming en de toekomst van de hoogwatervoorziening van Nederland in het kort.

Hoogwaterbescherming

Dit verslag geeft een kort beeld van het beleid van Nederland tegenover de toenemende waterspiegel stijging.

Allereerst een kleine introductie:

Nederland is een relatief laaggelegen land, die te maken heeft met veel watersystemen. Zo heb je de rivieren die ons land binnenstromen (Rijn, Maas, Schelde en de Eems). Verder wordt ons land ook voor een vrij groot gedeelte omgeven door water van zeeën (Waddenzee en Noordzee). Om mens en land te beschermen tegen dit water zijn er allerlei middelen in gebruik om het tegen te houden dan wel meer te kunnen afvoeren, zoals dijken, waterkeringen, gemalen enz.
Helaas is het niet zo dat Nederland, dat nu nog goed beschermt is tegen het water, dit over een aantal jaar nog is. Dit kan verschillende oorzaken hebben.

• Zo heb je bijvoorbeeld de zeespiegelstijging, hier zijn modellen over die variëren van 20cm/eeuw tot 85cm/eeuw.
• Verder heb je nog de afzanding van de dijken, over het algemeen wordt dit daar door natuurlijke aanzanding wel weer aangespoeld, maar op sommige plekken is dit niet het geval waardoor er suppleties moeten worden uitgevoerd, hierin kan verschil gemaakt worden tussen de landwaartse suppleties (grote brede duinen die de druk van het water aan de landzijde moeten opvangen, deze optie werkt landinwaarts) en de zeewaartse suppleties (hierbij zijn mega grote hoeveelheden zand nodig, want de dijken verhoogt in de richting van de zee dus opgehoogd door aan de zeezijde zand te storten).
• Ook een reden om rekening mee te houden is de bodemdaling van Nederland, hierdoor worden bij een mogelijke overstroming de gevolgen veel rampzaliger, doordat er grotere delen onder water lopen en door de grotere bevolkingsdichtheid. Hierdoor moet je gaan overwegen om dijken die nu op een overschrijdingskans van eens in de 1250 zitten, te vergroten, omdat de economisch en het aantal mensen per gebied te groot zijn om een eventuele overstroming te riskeren. Heel veel industriegebieden worden ook aan een rivier geplaatst, omdat dit gemakkelijk is met lozen van verschillende stoffen en koeling van apparaten. Door de steeds toenemende bevolkingsgroei is het niet mogelijk alle mensen in een gebied te plaatsen die geen gevaren geeft voor water.
• Verder moet je ook rekening houden met een onregelmatiger weerklimaat, met andere woorden de verwachtingen geven aan dat er steeds meer het verschijnsel optreedt van droge zomers en natte winters. Hierdoor is de afvoer van rivieren niet meer regelmatig maar gaat met intervallen die enorm kunnen variëren.

Door al deze redenen zou voor de grens 1/1250 (overstromingskans in jaren) een afvoer die tegenwoordig op 15000m3/s liggen niet meer voldoende zijn, maar zou een afvoer van 16000 m3/s pas voldoende zijn. Omdat De Nederlandse beleidsmakers afwillen van het concept dijkverhoging is men gaan zoeken naar andere oplossingen. Zo is Nederland nu bezig op internationaal niveau afspraken te maken voor een meer constante afvoer van het water, dit komt er op neer dat in andere landen bergingsgebieden moeten worden geplaatst waar bij een grote afvoer een deel van het water tijdelijk kan worden opgeslagen.

Het Nederlandse waterbeleid wordt geregeld vanuit verschillende niveaus; lokaal, regionaal, nationaal en de belangrijkste en tevens de moeilijkste: transnationaal (moeilijkste in de zin van dat op dit niveau afspraken moeten worden gemaakt met besturen van gelijke orde), toch moeten veel afspraken met betrekking tot rivieren en zeeën op dit niveau worden gemaakt. Een vooruitgang hierin is de vorming van de EU die de verschillende landen verenigt met één bestuur.

Het kabinet

Het kabinet heeft een nieuwe aanpak op het gebied van hoogwaterbescherming, ze willen af van het concept dijken verhogen, omdat dit toch een eindeloos proces is. Ze willen zich meer wel bezig gaan houden met het voorkomen van overstromingen in plaats van het anticiperen op overstromingen. Het is verleidelijk om in een bovenstroomsgebied het water snel af te voeren als er een grote water toevoer is, dit leidt tot overlast in de benedenstroomse gebieden en in droge perioden (die doorgaans vaker voorkomen), krijg je last van verdroging en verzilting. Hierdoor kun je beter naar andere oplossingen zoeken.

Hierbij moet je denken aan opvanggebieden voor water bij rivieren in periodes dat er hoge afvoeren dreigen, welke je dan vervolgens in periodes van mindere grotere afvoer (of in periodes van hele lage afvoer, die in verband met de klimaatsveranderingen worden verwacht, door deze hele lage afvoeren zou anders wel eens een tekort aan water kunnen ontstaan maar door de opvang van water heb je altijd iets achter de hand.) weer kunt afvoeren. Omdat in Nederland ruimte niet in overvloed is, zal getracht moeten worden de opvang van water te combineren met een of andere andere behoefte zoals een natuurgebied of een recreatieplas. Een andere oplossing is het verbreden van rivieren. Een eventuele andere oplossing zou zijn het baggeren van rivieren, maar dit wordt door het kabinet niet naar voren gedragen als een oplossing.

Ook moeten er door de zeespiegelstijgingen grotere waterkeringen komen. Voor het weren tegen zee zijn helaas dijken nog de enige goed werkende oplossing, dit is een inspannende en dure oplossing en kost ook veel ruimte, maar is wel strikt noodzakelijk met de stijgende zeespiegel. Het ijsselmeer moet grotere spuisluizen krijgen om het water naar de zee te lozen en om zo een constanter peil op het ijsselmeer te behouden. Om ook op lange termijn water te kunnen blijven lozen in de waddenzee is het nodig dat het ijsselmeer mee kan stijgen met het zeeniveau. Er wordt in het nieuwe beleid niet alleen naar techniek gekeken, maar er wordt meer de ruimte gegeven aan het water. Verder moet er ook een strakkere rolverdeling komen tussen waterschappen, gemeentes en provincies. Ook maatschappelijke groeperingen en branche-organisaties moeten nauwer gaan samenwerken met de overheid. Ook is het de bedoeling dat het kabinet met de veranderingen niet allen kortzichtig denkt, maar al aanpassingen maakt die niet om de aantal jaar hoeven te worden vervangen. Bijvoorbeeld zodat een dijkverlegging in eenmaal zover gebeurd zodat het niet na tien jaar nog eens verlegd moet worden.

Als laatste wil het kabinet het probleem van de problemen met het water en de gevaren meer onder de aandacht brengen bij de mensen, van wie het grootste gedeelte geen idee heeft hoe het allemaal zit en welke gevaren het met zich meebrengt. Deze geven de overheid zomaar de schuld van een overstroming en dat ze er te weinig aan doen, terwijl ze zelf weigeren meer te betalen voor al het dure werk wat geleverd moet worden en sterker nog soms ook weigeren te verhuizen terwijl het voor eigen veiligheid is. © 2006 - 2008 Vario, gepubliceerd in Diversen (Dier en Natuur) op 09-10-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Vario is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...