Hoe lang slapen dieren?

De slaap is een fascinerend fenomeen. Zowel bij de mens als bij het dier. Sommige dieren slapen maar enkele minuten per etmaal, weer andere bijna de hele dag en nacht. Er is veel onderzoek gedaan naar de vraag waarom er in de dierenwereld zo veel verschillen zijn in de duur van de slaap.

Waarom slaapt het ene dier langer dan het andere?

De slaap is een periode van rust, waarbij de hersenen en de rest van het lichaam herstellen. Onderzoek heeft uitgewezen dat de hersencellen (neuronen) tijdens de slaap minder actief zijn, zodat ze kunnen herstellen van de schade die is aangericht door vrije radicalen. Hoe lager het metabolisme, hoe minder vrije radicalen. Dat lijkt een ijzeren wet en het zou een van de redenen zijn waarom kleine dieren meer vrije radicalen en over het algemeen dus meer slaap nodig hebben om te herstellen dan de grote dieren, die een lager metabolisme hebben.

Het slaapgedrag van dieren

Ook dieren kunnen woelen in hun slaap, net als mensen. Een slapend hert wordt bij het minste geluid wakker en zal dan op de vlucht slaan. Zelfs vissen slapen. Ook de goudvis. Je kunt hem dan uit het water halen, voordat hij zich daartegen kan verzetten. Ook bij dieren zijn met een EEG de twee soorten slaap te herkennen: de diepe, rustige slaap en de actieve slaap. Hoe en waar een dier slaapt, hangt af of het een roof- of prooidier is. Daarom slapen vogels niet op de grond maar in een boom en trekken konijnen zich terug in een hol.

Veel dieren slapen staand...

Herten en andere dieren van de open vlaktes voelen zich nergens veilig. Ze slapen dan ook staand. Ze gaan alleen liggen als een soortgenoot de wacht houdt. Kleine zoogdieren eten over het algemeen ’s nachts en slapen overdag om geen prooi te worden van roofdieren. Kortom, het slaap- en eetgedrag is bij elk dier aangepast aan zijn eigen bioritme en aan dat van zijn prooidieren, en natuurlijk aan het bioritme van de roofdieren die jacht op hen maken. Zo hangt alles met elkaar samen. Zeedieren hebben hun biologische klok ingesteld op de getijden.

... of vliegend!

Zoals de gierzwaluw, die slaapt terwijl hij zijn rondjes trekt in de lucht. Waterhoentjes slapen zwemmend en olifanten liggen in een kuil, ook wel ‘olifantenbed’ genoemd. Een giraf laat terwijl hij slaapt zijn kop vaak op een boomtak rusten. Sommige vissen veranderen van kleur terwijl ze slapen. Waarschijnlijk omdat ze er dan voor de vijand gevaarlijker uitzien. En de ijsbeer slaapt gewoon op het ijs. De tijd dat dieren slapen varieert van een paar minuten tot wel 20 uur (luiaard). De meeste dieren slapen korte periodes. In het schema hieronder is de totale slaaptijd per etmaal gemeten.

Hoe lang slapen dieren?

• Spitsmuis minder dan 1 uur
• Olifant 4 uur
• Giraf 4 uur
• Paard 5 uur
• Schaap 6 uur
• Koe 7 uur
• Cavia 7 uur
• Mol 7 uur
• Egel 10 uur
• Chimpansee 10 uur
• Konijn 10 uur
• Jaguar 11 uur
• Rat 13 uur
• Poes 13 uur
• Muis 13 uur
• Varken 13 uur
• Hamster 14 uur
• Vleermuis 19 uur
• Luiaard 20 uur