Hoefbevangenheid
Niemand wil een paard wat hoefbevangen is , niemand wenst het je toe. Een ernstige ontsteking in het hoefbeen die chronisch kan worden wanneer je er niet snel genoeg wat aan doet , maar ook als je er wel snel wat aan doet is de kans groot dat het snel weer terugkomt. Wat is hoefbevangenheid? Welke vormen bestaan er? Hoe behandel je het? Ik ga het je allemaal vertellen.Hoefbevangenheid
1.0 Wat is hoefbevangenheid?
Hoefbevangenheid, of laminitis is een stofwisselingsziekte met tot gevolg een ontsteking van de lamellen of hoorn en vleeslamellen. Deze vormen de verbinding tussen hoornschoen en het hoefbeen(het vlees rondom het hoefbeen). Het hoefbeen is het been wat zich tot op een bepaalde diepte in de hoef bevindt.Net zoals bij andere ontstekingen ontstaat er een zwelling tussen de hoornschoen en het hoefbeen waarbij een hevige pijn veroorzaakt wordt.
Hoefbevangenheid is een zeer ernstige ziekte die ontstaat wanneer er elders in het lichaam zich ook problemen voordoen. Deze aandoening doet zich meestal voor aan de voorbenen maar soms ook aan de achterbenen.
1.1 Hoe ontstaat hoefbevangenheid
Hoefbevangenheid kan ontstaan door één of meerdere oorzaken tegelijkertijd. Hieronder een lijstje: Overmatig eten van koolhydraten uit bijvoorbeeld; Haver, paardenbrokken , jong gras of appels.
Overmatige conditie; het paard is te dik . Dit gebeurd snel als het paard op te vers gras staat , teveel kuilgras eet en te weinig lichaamsbeweging krijgt.
Het niet of niet volledig afkomen van de vruchtvliezen bij de geboorte van een veulen, de nageboorte.
Verschillende ziekteprocessen in het lichaam die gepaard gaan met koorts en pijn. Meestal komen bij deze ernstige ziekte veel gifstoffen in de bloedsomloop terecht.
Sommige geneesmiddelen , zoals corticosteroïden , kunnen soms een schadelijk bij- effect hebben dat het paard een vergrote gevoeligheid ontwikkelt voor hoefbevangenheid.
Overbelasting; Door te lang rijden , een ongetraind paard ineens heel veel laten werken, transporten waarbij het paard lang moet staan en zijn voeten niet kan ontlasten. Ook een paard wat kreupel is aan één been kan het been aan de andere kant overbelasten.
Stress en emotionele factoren
Een direct op de hoef inwerkend trauma , zoals ongelukken waarbij de hoornschoen wordt afgetrokken en hoefoperaties en/of hoefproblemen.
Nageltred, het trappen in een scherp voorwerp dat diep in de paardenhoef dringt. Vanwege overbelasting van een gezonde hoef kan deze bevangen raken.
Giftige stoffen zoals gedroogde zaden , planten en heesters.
Verwaarlozing
Ziekte van Cushing
Tevens zijn er nog meer oorzaken die echter niet meteen aanwijsbaar zijn.
2.0 Acute en chronische hoefbevangenheid
Hoefbevangenheid kan acuut optreden , dan kunnen de verschijnselen vanaf het begin plotseling optreden in zeer ernstige mate. Wanneer acute bevangenheid niet direct wordt behandeld kan deze over gaan in een chronische vorm. Wanneer een paard last heeft van de acute vorm vertoont hevige pijn en ernstige kreupelheid. Wanneer beide voorbenen zijn aangetast probeert het deze allebei te ontlasten. De voorbenen worden ver voor de verticale lijn geplaatst en de achterbenen ver onder het lichaam, hiermee verplaatst het paard het grootste deel van zijn lichaamsgewicht op de achterbenen.Bij beweging wil het paard zijn benen naar voren houden , het wil de verzenen het eerste ontlasten om het pijnlijke toongedeelte te ontlasten. Het paard kan moet moeite blijven staan en zou het allerliefste gaan liggen.
De hoeven van het paard voelen warm aan en de slagaders in de kootholte kloppen duidelijk voelbaar. Het paard zal overduidelijk pijn tonen en gaan zweten, het heeft een versnelde hartslag en vaak hoge koorts.
2.1 Wat doen bij acute bevangenheid ?
Meteen ingrijpen is een vereiste, dit is een spoedgeval en de genezing hangt af van de oorzaak en van het al of niet op tijd ingrijpen.De hoefsmid of dierenarts kan besluiten een röntgenfoto te maken om de ernst van de bevangenheid te bekijken en de mate waarin het hoefbeen is gekanteld in beeld te krijgen, waarop het paard meteen kan worden beslagen.
Het beste is meteen de koelen met spoelend water , laat het paard nooit in een modderbad staan te denken dat het daar wel afkoelt!
Doordat het paard stilstaat wordt de omgeving warm en dat heeft geen goed effect. Ook de druk van de modder op de gevoelige zool zorgt voor problemen.
Zorg liever voor een schone ruime stal met droog stro zodat hij kan gaan liggen.
Een goede hoefsmid kan het paard toch vaak weer snel ter been helpen. Hij kan ervoor zorgen dat de pijn afneemt door de voorzijde van de hoornschoen geheel of gedeelte te verwijderen. Daarbij zal het vocht uit de hoef verdwijnen, dus de druk afnemen en dus de pijn verminderen. Met speciaal hoefbeslag kan vervolgens de hoef worden beschermt.
2.2 Wat er in de hoef gebeurd
Om duidelijk te weten wat er in de hoef gebeurd dient men eerst iets te weten over de hoef zelf. Een hoef heeft verschillende lederhuiden en afhankelijk van hun plek in de hoef worden ze de zoom,-kroon,- wand en straal- lederhuid genoemd. Gezamenlijk vormen zij een geheel dat het inwendige van de hoef omsluit. In het inwendige van de hoef bevindt zich ook het hoefbeen dat stevig ligt ingekapseld tegen de hoornschoen. Aan het hoefbeen zijn twee pezen bevestigd , de diepe buigpees en de strekpees. Deze pezen oefenen een samentrekkende spanning, of tractie, uit. De pees die zijn aanhechtingspunt aan de voorzijde van het hoefbeen heeft wordt de strekpees of hoefbeenstrekker genoemd. De pees die aan de achterzijde van het hoefbeen zit wordt de diepe buigpees of hoefbeenbuigpees genoemd. De tractie van de hoefbeenstrekker is geringer dan die van de hoefbeenbuiger. Hoefbeenstrekker en hoefbeenbuiger houden gezamenlijk het hoefbeen in de juiste stand. Bij hoefbevangenheid wordt door een aseptische ontsteking van de lederhuid de verbinding tussen de hoornwand en de hoeflederhuid van het hoefbeen verbroken. Hierdoor wordt de tractie van de diepe buigpees groter dan die van de strekpees, zodat het hoefbeen gaat kantelen. De mate van de kanteling van het hoedbeen is bepalend voor de ernst van de hoefbevangenheid.2.3 Chronische bevangenheid
Wanneer een acute hoefbevangenheid niet behandeld wordt , gaat deze over in een chronische vorm van hoefbevangenheid. Bij een chronische hoefbevangenheid zetten de symptomen van een acute hoefbevangenheid zich voort. Hierbij is nog een duidelijk symptoom zichtbaar, namelijk het opwippen van de toon van de hoef bij het lopen. Door voor het paard te staan worden hierbij de zolen zichtbaar. Ook veranderen de vorm en de groei van de hoef drastisch. Bij een chronische hoefbevangenheid is het hoefbeen gekanteld, wat de volgende ernstige gevolgen kan hebben.1. Het paard heeft zeer veel pijn. Door de kanteling van het hoefbeen zal de hoornzool meer druk krijgen en de aderen in de ondervoet afsluiten.
2. In een vergevorderd stadium kan het hoefbeen de zool doorboren, de zogenoemde zoolbreuk. Bij een zoolbreuk breekt de punt van het hoefbeen door de zool, waardoor een flinke ontsteking kan ontstaan. Tussen het hoefbeen en de hoornwand ontwikkeld zich een vals hoorn, dat nog enige houvast geeft aan het hoefbeen. Bij een ernstige zoolbreuk is het paard niet meer te genezen.
3. Behalve kantelen kan het ook verticaal in de hoornschoen zakken, de zogenoemde sinker. In een normale situatie ligt de leuning , het bovenste deel van het hoefbeen ter hoogte van de kroonrand. Bij een sinker is deze duidelijk naar beneden verplaatst , zelfs zover dat hij onder de kroonrand ligt. Hierdoor wordt ook de kiemlaag, de oorsprong van de hoornschoen, omlaag getrokken. Dit belemmert het genezingsproces aanzienlijk.
4. De hoef veranderd van vorm. Bij een paard waarbij de hoorngroei niet goed wordt begeleid , ontstaat een knolhoef. De hoornontwikkeling van de kiemlaag die normaal gesproken naar beneden groeit de voet langs naar beneden, zal nu naar voren toe groeien. Een knolhoef belemmert voorwaarts gaan en leidt tot een verkeerde trekkracht bij de kroonrand. Een hoefsmid kan deze kwaal oplossen. Bij een knolhoefvorming moet de hoef zorgvuldig bekapt worden tot een normale vorm, soms moet daarbij het toongedeelte van de hoornschoen worden verwijderd.
5. Door de grote druk die het hoefbeen ondervindt tegen de zool van de voet, kan de punt van het hoefbeen vervormen. De bolling die ontstaat is na een genezen hoefbevangenheid te zien op een röntgenfoto . Deze bolling aan de punt van het hoefbeen wordt aangeduid met de term Hoedeneffect .
2.0 Ten slotte
Ik heb hierbij verschillende oorzaken van hoefbevangenheid omschreven, het is een ernstige kwaal die meestal ook goed kan worden behandeld. Maar indien de oorzaak (de kwaal dus) niet wordt behandeld zal de ziekte steeds weer terugkeren.Ieder hoefbevangen paard is anders. Zorg ervoor dat het toongedeelte onder de zool zo min mogelijk wordt belast , omdat daar de pijn het grootst is. Door gebrek aan kennis gaat er vaak veel fout bij de behandeling van deze paarden. Eigenaren krijgen al snel te horen dat er niks meer aan te doen is , niets is echter minder waar. Als de eigenaar alert is en op tijd dierenarts en de hoefsmid inschakelt kan hoefbevangenheid goed behandeld worden , dit kan het paard veel leed bespaard blijven.
Mensen proberen al jaren een oplossing te vinden voor deze ernstige ziekte, en in de loop der jaren zijn er ook al heel wat beslagen uitgevonden, zoals het heartbar- ijzer,,hoefijzers waarbij de druk op de straal wordt uitgeoefend, beslagen met hoofpads en beslagen met zolen. Al deze beslagen voorkomen dat het hoefbeen kantelt, maar geven nauwelijks of geen verlichting en kunnen zelfs als ze ondeskundig zijn toegepast tot regelrechte dierenmishandeling leiden.
COPYRIGHT NRS
Bron: Hoefproblemen van Rob van Nassau
Gerelateerde artikelen
Hoefbevangenheid bij paarden Hoefbevangenheid is een aandoening die men regelmatig vaststelt bij paarden. We bespreken de…De voeten van je paard Paarden worden vaak "edele viervoeters" genoemd, ook hebben paarden geen "poten" maar zeggen we al…
Een hoefzweer bij paarden Wanneer een paard een hoefzweer heeft, is de hoeflederhuid ontstoken. Door de vorming van pus o…
Witte lijn ziekte bij paardenhoeven Witte lijn ziekte (of White Line Disease) is een aantasting van de paardenhoeven, ver…
Beroep: Hoefsmid Een hoefsmid is een man of vrouw die de hoeven van een paard of pony bekapt en/of beslaat. Het bekappen…
Reageer op het artikel "Hoefbevangenheid"
Ellen, 24-07-2008 11:04
Nogmaals hoi, Ben nog even vergeten te vertellen dat ik mijn paard een half uurtje om de dag rijd. Ik stap iedere dag 2x met hem. S morgens voordat ik naar mijn werk ga, 10 minuten op het harde, en na de weidegang (als ik niet heb gereden) 10 minuten of meer op het harde. Ik heb mij laten vertellen dat door de weerslag van het harde de doorbloeding beter is. Wat de brok en de muesli betreft, dat is natuurlijk eiwitarm.
Mijn paard staat gewoon op stro (een dikke laag). Waar hij in eerste instantie hoefbevangen van is geworden? Waarschijnlijk teveel kuilvoer en brok in een periode van rust (hij was kreupel). Bovenstaande even ter aanvulling.
Groetjes Ellen
Ellen, 24-07-2008 10:48
Hoi Dorette, Absoluut niet opgeven! Ik ben met mijn paard nu anderhalf jaar verder en het gaat super! Zijn hoefbenen waren gekanteld en 1 was gezakt. Hij krijgt absoluut geen kuil meer. Alleen hooi, het liefst verjaard, (3x per dag en af en toe wat tussendoor) een handje tot 1/4 brok (2x per dag), 2 wortels (1x per dag) en verder niets. Heel af en toe in de winter nog wat muesli (1x per dag) of ander lekkers, maar met mate. Hij staat een uurtje tot anderhalf uur per dag in de wei. Hij is in superconditie. Ik rijd geen wedstrijden dus het voerschema is minimaal. Maar ik denk dat als ik wel wedstrijden zou rijden, ik het voerschema, met name de brok, iets zou verhogen. Verder is hij vanaf het beginstadium goed beslagen en bekapt. Hij is nu weer op het punt een normaal ijzer te kunnen dragen, maar nog wel met hoofpack (een gespoten rubberachtig materiaal) een soort zooltje. Ook heeft hij in het beginstadium een half jaar lang op de metacam gestaan voor de pijn. Naast dat heeft hij 2 tot 3 x per week een massage gekregen. Dit werkte super voor de stijve spieren. Binnen 14 dagen al resultaat! Hij was ook altijd nog vrolijk, ondanks de pijnen die hij had. Dat heeft mij de moed gegeven mijn paard niet op te geven.
Voor een volledig verhaal van mij over mijn paard kun je even kijken op paardenmassage.com van Reinoud Koppert of op hyves onder de hyve paardenmassage.com. Daar staat het hele relaas.
Als toevoeging, ik heb mijn paard geaccepteerd voor wat hij nu is. Eigenlijk een suikerpatient/half invalide. Ik probeer mij qua voeding en weidegang zoveel mogelijk aan de regels te houden. Helaas brengt dat vaak ook onbegrip bij veel stalgenoten. Het is en blijft een uitzondering in zijn soort en in alles (voer/weidegang). Het is soms vechten voor wat begrip. Natuurlijk wil ik hem het liefst volledige dagen in de wie zien dartelen en normale voerproporties kunnen geven, maar dat kan betekenen dat hij er straks niet meer is. En dat wil en kan ik niet laten gebeuren. Acceptatie en begrip is dus een belangrijk onderdeel van het omgaan met chronische hoefbevangenheid.
Succes en sterkte ermee! Het lukt echt wel! Ellen
Dorette Lokken, 02-06-2008 18:01
Bij mijn 15 jarige KWPN merrie is chronische hoefbevangenheid geconstateerd.
Half nov. 2007 heeft ze een afstapje verkeerd genomen en een peesblessure li-voor opgelopen.
Eerst kon ze niet meer lopen en na 2 weken heeft ze speciaal beslag gekregen. (zolen met siliconen).
Dit heeft ze tot zo'n 3 à 4 weken terug gehad. Ik was na een hele winter hard afstappen aan de hand eindelijk weer aan het opbouwen. Rond 20 april is ze in groep mee de wei op gegaan (ze staan in pension) met de gedachte, lopen is goed voor haar en een halve dag was na een week opbouwen geen optie, want men houdt niet van uitzonderingen.
Toen 3 à 4 weken geleden de specilae zolen er onderweg gingen schrok mijn hoefsmid heel erg, hij zag een witte rand van zo'n 1 cm. Hij belde mij op mijn werk en er werden spijkers met koppen geslagen, want hij zei nog 1 maand op de wei en het is einde oefening. Liberty is toen alleen nog halve dagen met water in de paddock gezet alleen een beetje hooi (inplaats van de kuil die ze kreeg, tegen de koliek) en 0 krachtvoer. Door al het gebeuren was mijn paard veel te dik geworden. Ze groeit van de wind. Kreeg maar 3x 1/4 Nature's Best van Pavo en kuil zo'n 14 kg, wat ik erg veel vond, en van mij 3 handjes Nature's Best met lijnzaadolie (tegen de koliek) en een stukje wortel.
Ik denk dat het nog geen conditie hebben (moe zijn na een half uurtje) en het overgewicht in combinatie met de weidegang haar de das hebben omgedaan. Na 2 weken was ze wel zo'n 60 kg afgevallen, maar het liet mij geen rust want ze werd ook al zwakker. Afspraak gepland zodat de dierenarts en hoefsmid nogmaals samen onde rde hoefijzers zouden kijken en samen overleggen. Pavo gebeld hoe ik het op kon vangen dat ze nu geen krachtvoer, dus geen vitamines en mineralen kreeg. Ook kreeg ze als klap op de vuurpijl vorige week maandag koliek. Waarschijnlijk door het droge hooi en stro wat ze niet gewend was en de drastiche voerwijziging waar ik mijn twijfels over had. Uit dit alles is hetvolgende gekomen. Liberty gaat nu halve dagen (ochend) op de schrale wei en krijgt rond16.00 uur zo'n 5 kilo kuil (geen hooi meer i.v.m de koliek) en 1x per dag van mij 1 Pavo Aura koek voor de vitaminen en mineralen.
Afgelopen woensdag was de witte rand zo'n 1 1/2 cm. Mijn paard begint wel eindelijk haar vacht te verliezen en weer wat te zweten, wat ze dus niet meer deed. Wat moet ik qua beweging. De hoefsmid zegt houdt haar in beweging, stappen en zo mogelijk draven, afwisseld harde/zachte ondergrond ook i.v.m. de peesblessure. De dierenarts heeft haar eigenlijk opgegeven en zegt alleen nog wat stappen op een zachte ondergrond. Ik kies een midden weg.
Ze loop niet kreupel en doet haar best, maar is mede door gebrek aan conditie snel moe. Gister een buitenritje in het bos gemaakt. Hier genoot ze zichtbaar van en ze draafde zelf 2x een stukje aan en kwam naar 3 x poepen fitter aan bij stal dan ze weg ging. Ze laat mij met mijn krukje (ik heb reuma, zij is 1.70m en ik 1.68m) nog gewoon met de oren naar voren opstappen. Zij wil dus nog steed en is voor mij zeer belangerijk ook i.v.m. mijn eigen gezondheid die slechter wordt. Ik heb geen kracht meer in mijn handen en rijdt haar dus helemaal op mijn zit zonder druk van voren.
Ik zoek contact omdat ik haar absoluut nog niet kan missen, maar het moet wel eerlijk voor haar blijven en ik ben zo bang dat wij iets over het hoofd zien!
Als u tips of advies heeft, dan erg graag!
B.V.D.
Dorette
Bronnen en referenties
- Het boek; Hoefproblemen van Ron van Nassau