Ganzen: schade aan gewassen, maar afschieten is verboden

Als in de herfst de temperaturen zakken, zakken vanuit het hoge Noorden ook de ganzen om op Nederlands grondgebied te overwinteren. De ganzen vormen een typisch verschijnsel voor het Nederlands landschap. In oktober komen zij massaal de graslanden in de uiterwaarden, polders en agrarische gebieden bezetten. Deze overwinteraars zijn beschermd, maar daar zijn vooral de boeren niet altijd even gelukkig mee. Ganzen zorgen ieder jaar weer voor grote schade aan gewassen.Wat moeten we doen met de gans?

Ganzen: overwinteraars in Nederland.

Nederland is een ganzenland. Het hele jaar door zijn deze vogels in onze weidegebieden te vinden, maar als het in oktober kouder wordt, groeit het aantal aanzienlijk. In Noord-Europa dalen de temperaturen tot ver onder nul, wat voor deze vogels te koud is. Drie miljoen ganzen trekken weg uit het poolgebied om in Europa te overwinteren. Twee miljoen komen naar Nederland.

Soorten ganzen die in Nederland overwinteren:
Kolgans
Brandgans
Rietgans
Grauwe gans
Rotgans

Waarom is Nederland een ideaal ganzenland?

Van de drie miljoen ganzen komen er dus twee miljoen naar Nederland. Maar waarom is Nederland juist voor ganzen een ideale overwinteringsplaats. Om de volgende redenen:

• De ganzen vinden hier hun ideale voedsel: gras.
• Nederland heeft een plat landschap, waardoor de vogels hun vijanden,vooral de vos, kunnen zien aankomen.
• Nederland heeft veel water. Water is voor de gans een veilige plaats.

Ganzen kosten de overheid 17,5 miljoen euro aan schadevergoeding:

In 2003 heeft de overheid een regel ingesteld, waarin is bepaald dat ganzen in bepaalde gebieden niet mogen worden gestoord en in andere gebieden wel mogen worden verjaagd en gedood.

• Boeren in de zogenoemde opvanggebieden kunnen hun land beschikbaar stellen als fourageergebied en krijgen de schade die zij door de ganzen lijden vergoed.
• Boeren buiten de opvanggebieden mogen de ganzen verjagen en zelfs doden. Dit mag niet worden verward met jagen. Er geldt een officieel jachtverbod op ganzen. Als de boeren kunnen aantonen dat zij er alles aan hebben gedaan om schade te voorkomen krijgen zij deze ook vergoed.

Het systeem kost de overheid jaarlijks 17,5 miljoen euro, waarvan 10 miljoen euro aan schade-uitkeringen. De verwachting is dat deze uitkeringen naar 29 miljoen euro zullen stijgen.

Oorzaken:
Er komen steeds meer ganzen.
De ganzen blijven langer.
De prijzen van de gewassen worden steeds duurder.

De mening van Vogelbescherming Nederland over dit beleid van schadevergoeding:

Volgens de vogelbescherming werkt het beleid van het opvangen van ganzen en het uitkeren van schade aan boeren niet.
Er worden per jaar meer dan 100.000 ganzen onnodig gedood, een hoger aantal dan tijdens de tijd dat de jacht op ganzen geopend was. De Vogelbescherming steunt het onderzoek van het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM ) en het Landbouw Economisch Instituut (LEI).

Oplossing volgens Vogelbescherming

• Schaf de fourageergebieden en de vaste vergoedingen af . Dan mogen ganzen overal verjaagd worden, maar niet worden gedood.
• De boeren krijgen altijd de schade uitgekeerd.
• Dit zou de overheid per jaar 8 miljoen euro besparen.

De mening van Land- en Tuinbouworganisatie Nederland

Deze organisatie is bang dat de schade binnenkort voor rekening van de boeren komt. Zij vreest dat er een verhoogd eigen risico voor hen komt of dat er een verzekeringssysteem wordt ingesteld. Volgens leden van de LTN wordt er binnen het hele systeem van schadevergoeding een ernstige fout gemaakt: er wordt vooral naar de ganzen gekeken die in Nederland overwinteren, maar de ganzen die hier het hele jaar door verblijven richten veel grotere schade aan. In de periode van april tot oktober zijn er ongeveer 300.000 ganzen in ons land. Het aantal neemt in snel tempo toe. Deze ganzen zijn hier dus in het voorjaar waar de gewassen en dure groenten zeer kwetsbaar zijn. Het schadebedrag van deze ganzen is volgens de LTN dan ook veel groter dan het schadebedrag veroorzaakt door de overwinterende ganzen.

Oplossing volgens LTN:
Verklein het aantal ganzen in Nederland door:

• Eieren rapen.
• ganzen afschieten.

De mening van Vogelonderzoeksorganisatie SOVON

Volgens SOVON heeft afschieten van ganzen op de lange termijn geen nut. Ganzen hebben een mechanisme dat inspeelt op het afschieten. Als deze vogels merken dat er meer ruimte is voor soortgenoten reageren zij door een groter aantal eieren te leggen of beginnen op vroegere leeftijd te broeden. Daarnaast veroorzaakt het afschieten van ganzen voor dierenleed, omdat veel ganzen wel worden geraakt, maar niet worden gedood.

Nederland: Ganzenland. Maar deze vogels zorgen wel voor dillemma's over natuurbehoud en schadebeperking.

Enkele wetenswaardigheden over de gans

Waarom vliegen ganzen in V-vorm?
Ganzen zijn relatief grote en zware vogels. Om het draagvermogen van de vleugels te benutten moeten zij in verhouding sneller vliegen dan kleinere vogels, wat in principe dus meer inspanning kost.Door in een V-vorm, vleugeltip-aan-vleugeltip te vliegen, ondervinden de ganzen een opwaartse kracht van de door de naast vliegende gans opgewekte luchtwerveling. De hoeveelheid kilometers (het vliegbereik) die een gans vliegt kan op deze manier met 70% worden vergroot. De middelste vogel verbruikt de meeste kracht, maar door regelmatig van plaats wisselen wordt de inspanning onder de vogels gedeeld.

Ganzenparen zijn onafscheidelijk voor het leven
Ganzen leven in troepen met familie- en sociale structuur. Ouders, jonge dieren en familie blijven allemaal bij elkaar.
In elke familie is er één gans, de wachter, die met opgerichte hals de omgeving continu in de gaten houdt.
Bespeurt de wachter onraad dan geeft hij een waarschuwingskreet, waardoor alle vogels de kop naar hem oprichten. Bij dreigend gevaar gaat de hele troep in één keer de lucht in.

Waarom worden ganzeneieren geschud?
Eieren van ganzen worden geschud of geprikt in plaats van geraapt. De eieren worden bewust niet weggenomen, omdat de ganzen dan nieuwe leggen. Op geschudde of geprikte eieren blijven ganzen broeden zonder dat ze uitkomen.