Sporocyste; Slak met rups

Een slak waar een groene of bruine rups uit komt is een levensvorm van de Leucochloridium paradoxum, een parasitair levend platwormpje. Deze worm heeft een ingenieuze manier van voortplanten. De worm leeft in vogels bij de opening waardoor urine en poep het lichaam van de vogel verlaat, de cloaca. Samen met de uitwerpselen van de vogel vallen de eieren van de wormen naar buiten. Eenmaal buiten groeien de eitjes uit tot minuscule larven 'Cecariën'.

Agressieve Mimicry

Voor de voortplanting leeft deze worm van een agressieve Mimicry. Hierbij lijken de eieren van de worm op een rups om vogels te lokken.

Barnsteenslak

Een toevallig passerende Barnsteenslak is het slachtoffer wanneer hij over de larven heen kruipt. De larven dringen het lijf van de slak binnen en delen zich daar tot honderden wezentjes, zogenaamde 'Cecariën'. Samen maken ze een langwerpige zak in de slak waar ze inkruipen. Deze zak noemt men de Sporocyste. leucoxhloeisium beïnvloedt tevens het gedrag van de slak die zich niet meer verschuilt maar juist op opvallende plaatsen gaat zitten om zo sneller door vogels te worden opgegeten. Wanneer de slak niet tijdig gegeten wordt barsten de tentakels open en waarbij de 'Cecariën' vrijkomen en opzoek gaan naar een nieuwe gastheer.

De Sporocyste

Die Sporocyste is de 'rups' die uit de slak komt op de foto. De Cecariën bewegen met zijn allen door het lijf van de slak heen naar de voelsprieten op de kop van de slak. In veel gevallen betreft het de linker voelspriet. Daar gaat het bewegen (golven) door zodat de voelspriet sprekend op een rups lijkt. Deze 'rups' oefent een onweerstaanbare aantrekkingskracht voor vogels, zelfs voor vogelsoorten die normaal niet van slakken houden. Deze vogels eten de Sporocyste op alsof het een rups is.

Op deze wijze krijgen vogels een verse lading wormen in het lijf welke zich daar weer zullen voortplanten. Na het paren zullen de wormen opnieuw eitjes leggen en deze eitjes zullen samen met de uitwerpselen van de vogel aan een nieuwe cyclus beginnen.

Arme slak?

In sommige gevallen overleeft de slak de aanval van de vogel en groeit de voelspriet weer aan. Helaas zijn er meestal veel meer sporocysten in het lichaam van de slak. Hierdoor zal de slak opnieuw door vogels worden aangevallen.

Leefgebied

De Leucochloridium Paradoxum werd voor het eerst gezien in West-Duitsland, maar later ook in Scandinavië en in Nederland.

In een reactie van een lezer bleek dat het fenomeen te zien is tijdens een tocht met de Wihsper een Elektroboot van Natuurmonumenten naar het Vogeleiland.