Paarden en hun exterieur: geslacht, leeftijd en gebit

Het uiterlijk van een paard noemen we met een duur woord het exterieur. De lichaamsbouw, de hoogte, haarkleur en eventuele aftekeningen bepalen samen het exterieur. Afhankelijk van het doel waarvoor het paard gebruikt zal worden en het ras waartoe het behoort, stellen wij verschillende eisen aan het exterieur.

Geslacht

Hengst
Een hengst is een mannelijk paard. Hengsten hebben een krachtige lichaamsbouw en een zware hals. Een hengst is meestal vierkanter gebouwd dan een merrie. Ook gedraagt een hengst zich meestal anders dan een merrie, hij let meer op zijn omgeving en bruist vaak van energie. Een alerte, goedgebouwde hengst is voor velen het mooiste wat er is.

Toch wordt er ook vaak gezegd dat hengsten sneller zijn afgeleid dan merries, vooral in de paartijd. Aan de andere kant zouden ze sneller te beleren zijn. We mogen echter niet generaliseren. Elk paard heeft zijn aanleg en karakter. Een hengst die goedgekeurd is om nakomelingen te verwekken, wordt een dekhengst genoemd.

Klophengst
Een klophengst is een hengst waarbij één van de twee teelballen in de buikholte is blijven zitten en dus niet in het zakvormige gedeelte van de huid is afgedaald. Een klophengst is niet vruchtbaar. Tegenover merries gedragen zij zich echter net zoals een normale hengst zou doen.

Merrie
Een merrie is een vrouwelijk paard. Een merrie is meestal rechthoekiger gebouwd dan een hengst. In de omgang is een merrie over het algemeen rustiger dan een hengst, hoewel er ook beruchte exemplaren te vinden zijn. Vooral hengstige merries hebben het vaak moeilijk met zichzelf. Als een merrie de voor het fokdoel gewenste eigenschappen heeft, spreken we van een fokmerrie.

Ruin
Als bij een hengst de teelballen operatief verwijderd zijn - dit wordt castratie genoemd - , verliest de hengst zijn vruchtbaarheid. Een gecastreerde hengst noemen we een ruin. Meestal is een ruin rustiger van aard dan een "echte" hengst. Dit is voor sommigen een reden om hun hengst te laten castreren.

Leeftijd

De leeftijd van een paard kan vrij nauwkeurig worden geschat aan de hand van het gebit. Zolang het paard jonger is dan vijf jaar heeft het nog melktanden en -kiezen die opkomen en gewisseld worden voor blijvende tanden. Dit patroon biedt aanwijzingen voor de leeftijd.

Vanaf zes tot ach is het paard aftands. Het blijvende gebit is dan helemaal aanwezig. De leeftijd kan nu alleen nog worden geschat aan de hand van de snijtanden in de onderkaak. De leeftijd is afhankelijk van de mate waarin deze zijn afgesleten.

Ouderdom
Een paard op leeftijd kan een duidelijk bejaarde indruk maken. Die bejaarde indruk wordt mede bepaald door het feit dat het paard de onderlip laat hangen (centenbak), kuiltjes krijgt boven de ogen, met daarin soms grijze haren, een grijze haren krijgt op het hoofd, in de manen en de staart.

Gebit

In de boven en onderkaak van het paard staan voorin de snijtanden en aan weerszijden de kiezen. Een volwassen, uitgewisseld paard heeft in elke kaak zes snijtanden, en twaalf kiezen. De snijtanden bestaan uit de binnentanden, die in het midden zitten, de middentanden die aan weerszijden daarvan zitten, en de hoektanden die aan het einde van het rijtje zitten. De kiezen zitten net als bij mensen achterin de kaak.

Soms groeit er net voor de normale tanden nog een extra kies. Als het paard daarvan last ondervindt wanneer het een bit in heeft, dient deze kies te worden verwijderd. Hengsten en ruinen hebben bovendien in de boven- en onderkaak haaktanden, tussen de snijtanden en de kiezen. Bij een merrie kunnen deze rudimentair aanwezig zijn.
Soms kunnen er aan het gebit scherpe haken ontstaan. De tanden en kiezen slijten dan onvoldoende door gebruik. Omdat de haken in de wang prikken, heeft het paard er last van als het eet of een bit in draagt. De haken dienen te worden afgeraspt.

paardenrassen

Bent u geïnteresseerd in informatie over paardenrassen? Klik dan hier. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 22-05-2007, laatst gewijzigd op 23-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Paarden: merrie, ruin en hengst: De keuze tussen een merrie, hengst of ruin is erg belangrijk. Alle geslachten hebben hun eigen eigenschappen, voor- en nadelen. Onder andere de gewenste prestaties van het pa…
• Paarden: problemen voor de dekking: Een merrie drachtig krijgen gaat niet altijd even gemakkelijk. Dat een hengst goed sperma levert wil namelijk niet zeggen dat de merrie goed bevrucht kan worden. U paard k…
• Pony, kenmerken van de pony en ponyrassen: Als we een klein paard in de wei zien staan dan zeggen we meteen, dat het een pony is. Maar wat het woord pony nu echt betekent is niet algemeen bekend. Dat is op z…
• Paarden: Zomereczeem en erfelijkheid: Eenieder die een paard kent of heeft met SeMe (de gebruikte afkorting voor Staart en Maneneczeem of zoals het in de volksmond wordt genoemd zomereczeem) weet wat voor el…
• Paarden: de paartijd bij paarden: Net zoals elke diersoort, is er ook een periode in het jaar wat de paartijd van de paarden is. Bij paarden gebeurt dit in het voorjaar. In dit artikel staat alles beschreven…