De Pangolin of het schubdier

Op mijn reis door foto-dierenland viel mijn oog op moeders mooiste, of de pangolin ook wel gekend onder het Afrikaans schubdier (Manidae tricuspis). Medelijden trok door mijn ingewanden, je zal maar zo door het leven moeten. Toch had hij iets vertederends die foto. Grond genoeg om deze diertje eens in het schublicht te plaatsen.

De Pangolin of het schubdier

Familie:

Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Pholidota (Schubdierachtigen)
Familie: Manidae
Geslacht: Manis
Naam: Tricuspis

De schubdieren of pangolins (Manidae) vormen een aparte familie van de zoogdierengroep.
Zij zijn tevens de enige nog levende familie van de orde der schubdierachtigen (Pholidota)

Andere families, een rijtje

Vandaag de dag zijn er nog 8 schubdiersoorten in leven, Waaronder;

• 4 in Afrika,
• 4 in Azië,

Even een levend rijtje

° Geslacht Paramanis :

• 1. Javaans schubdier (Paramanis javanica)

° Geslacht Manis

• 2. Palawanschubdier (Manis culionensis)
• 3.Indisch schubdier (Manis crassicaudata)
• 4. Chinees schubdier (Manis pentadactyla)

° Geslacht Phataginus :
5. Afrikaans boomschubdier (Phataginus tricuspis)

° Geslacht Uromanis

• 6. Langstaartschubdier (Uromanis tetradactyla)

° Geslacht Smutsia (Afrikaanse grondschubdieren)

• 7. Reuzenschubdier (Smutsia gigantea)
• 8. Kaaps schubdier of Temmincks schubdier (Smutsia temminckii)

Waar vind je deze kanjer?

De Pangolin of het Afrikaans schubdier komt voor in laagland-regenwouden en graslanden te Afrika, van West-kenya tot Senegal, van India en Sri Lanka tot Sumatra en Kalimantan en in West-Angola.

Fysiek

• Een langstaartschubdier word van neustip tot staartinplant van 33 to 45 cm.
• Een langstaartneusdier zijn staart gemeten van staartimplant tot staarttopje meet tussen de 47 en de 62 cm bij een volwassen dier.
• Een langstaartschubdier kan tot twee Kg wegen op wolwassen leeftijd,
• Een volwassen schubdier weegt een dikke 2,7 Kg.
• Reuzenschubdieren meten van neustopje tot staarttopje meet tussen de73 en de 85 Cm.
• Reuzenschubdieren wegen tussen de 25 en de 33KG op volwassen leeftijd,
• De buik van een schubdier is wit tot lichtgrijs,
• Een schubdier is geschubd over zijn hele lichaam behalve de lichaamsuiteinden (wat wil zeggen, de spreekwoordelijke handen en voeten), de buik en de binnenkant van de armen en het uiterste stukje staart, wat hem in staat stelt takken vast te grijpen. (de boomsoorten).
• Er zijn boom en grond soorten onder de schubdieren,
• Zijn schubben hebben drie spitsen aan de achterrand bij jonge dieren, later worden die schubben onregelmatiger aan de buitenranden.
• Mannetjes zijn erg territoriaal en spritsen urine en geurvlaggen uit hun anaalklier om de grenzen te markeren.
• Schubdieren zijn gezegend met korte stevige en sterke graafpoten,
• Schubdieren hebben net las de miereneter een lange wormachtige kleverige tong, en uitpuilende speekselklieren, evenals een zachte en uitermate flexibele snuit, die hen in de mogelijkheid stelt snel in een mierennest te bewegen.
• Net als de miereneters hebben ze zo goed als geen tanden, dit omdat mieren een groot deel van hun voedselpakket betreffen en zich op zanderige gronden bevinden. Ze Spelen dus bij elke lik mieren net wat zand binnen krijgen. Daar ze veel zand binnenwerken, en zand een gekend schurend effect heeft, zouden hun tanden binnen de kortste keren afgesleten zijn. Daar schubdieren geen knaagdieren zijn, zijn ze dus niet gezegend met een levenslange tandengroei. (men kan niet alles hebben),
• Schubdieren hun maag is tevens een stevig ontwerp. Hun maaltijden wandelen immers door zand, wat meebrengt dat ze bij elke lik voedsel ook een portie zand binnenspelen. In de maag wordt dat een papje. Hun lichaam is zo ontworpen dat het zand hen helpt het vlees uit de mier te krijgen.
• De maag is nog voor een andere doeleind stevig ontworpen. Mieren en termieten scheiden namelijk mierenzuur af ter zelfbescherming. Bij het verteerproces komt ook dit goedje in de maag terecht. Een mierenetermaag is in staat dat zuur te neutraliseren. (straffen beton zegge ze hier).

Specifieke herkenningspunten

• Mannetjes zijn ruim groter dan vrouwtjes,
• De schubben liggen net als dakpannen in rijtjes over het lichaam gelegd, (denk denappelmotief),
• Schubdieren hebben erg kleine oren of ze ontbreken (naargelang de soort).

Menukaart

Mieren en termieten wat hem een formicovoor maakt, wat zoveel wil zeggen als mierenetend. (Andere bekende formicovoren zijn de miereneters)

Natuurlijke vijanden

• Hyena
• Grote kattensoorten (leeuw, jaguar, poema,…)

Babyperikelen

• Schubdieren hebben een draagtijd van 5 maandag,
• Ze graven dan een ondergronds hol om te baren,
• Schubdieren krijgen meestal maar 1 jong per worp,
• De schubben zijn zacht bij de borelingskes (gelukkig voor de mama) maar worden hard tegen dat het jong twee dagen oud is,
• Na vier weken reist het baby’tje mee op mama’s rug,
• Na drie maand zijn de peuters al grotendeels zelfstandig,
• Na twee jaar zijn de jongen volwassen,

Weetjes

• Het schubdier is een nachtdier.
• Het zijn solitaire dieren,
• Overdag ligt hij ergens ten velde de slapen (landdieren) in een of andere geschikte boom of tussen lianen (de boomdieren).
• Er zijn fossiele schubdiersoorten bekend uit Europa en Noord-Amerika.
• Bij gevaar rollen schubdieren zich op net als een egel, in plaats van stekels vormen hun schubben dan weerstand en/of bescherming tegen de aanvallers of predatoren.
• De schubben van een schubdier zijn zo sterk dat enkel predatioren als grote katten er door kunnen dringen.
• Wanneer moederschubdieren in gevaar verkeren, rollen ze zich in een bolletje om de jongen heen.

Lectuur over deze beestjes

Assessing the taxonomic status of the Palawan pangolin by Gaubert, P. & Antunes, A. 2005.

Andere Pangolins

• Pangolin Software
• Pangolin Chardonnay Western Cape 2003 -witte Chardonnay wijn- Herkomst: Zuid-Afrika, Western Cape,
• Pangolin shiraz 2003 Zuid-Afrika, rood, shiraz druif.
• In Knokke-Zoute (België) staat een merkwaardige maar architektoraal hoogstaande en belangrijke woning, naar een ontwerp van architect André Jacqmain uit 1966-1968. Het huis heeft een groot schubvormig dak met bruine pannen en een organisch grondplan, wat meteen de verwijzing Pangolin aan zijn naam verklaart.

Links

Pangolin voorkomkaart © 2006 - 2010 Salu, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 15-11-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De reuzenmiereneter: In de reeks gekke dieren vonden we nog een exemplaar dat hiervoor in aanmerking kwam. Namelijk de miereneter. Een schijnbaar stevige schoothond met slurfneus en nagels waar je liefst gee…
• Het gedrag van dieren: verdedigingsmiddelen: Dieren die niet in staat zijn voor hun achtervolgers weg te lopen of zich te verbergen zijn daarom nog niet altijd een gemakkelijke prooi. Ze zijn in staat zich t…