Paarden: de paartijd bij paarden

Net zoals elke diersoort, is er ook een periode in het jaar wat de paartijd van de paarden is. Bij paarden gebeurt dit in het voorjaar. In dit artikel staat alles beschreven over de paartijd bij de paarden, hoe je de paartijd kunt herkennen, en welke hengst de hengstige merries mag dekken. Bij vragen en/of opmerkingen kunt u onderaan dit artikel een reactie plaatsen.

De lente: licht en geuren

In het voorjaar begint bij de paarden de paartijd. Zodra de dagen beginnen te lengen, stimuleert het licht zowel bij het mannetje (de hengst) als bij het vrouwtje (de merrie) de afscheiding van bepaalde hormonen en bereidt ze zich voor op de voortplanting.

Als de merries zo ver zijn dat ze willen paren, scheiden ze feromonen af waarvan de geur voornamelijk ter hoogte van de flanken en het achterdeel vrijkomt. De hengst kan deze geuren op meer dan een kilometer afstand waarnemen. Als hij een hengstige merrie ruikt, begint hij haar het hof te maken...

Op de versiertoer

De hengst heft het hoofd op, spert zijn neusgaten open, spitst de oren en snuift de lucht op. Met gebogen hals, hoofdstuddend en met zwierende staart komt de hengst op de merrie af. Hij kan haar al piepend insluiten en volgen twerijl hij korte hinnikjes laat horen. Hij snuift en krabbelt aan haar flanken en achterdeel.

Een hengst weet dat hij een merrie altijd zijwaarts moet benaderen om mogelijke trappen naar achteren te vermijden. Als zij klaar is om het mannetje te ontvangen, kan de merrie tijdens haar hengstigheid diverse keren worden gedekt, alvorens zwanger te raken. De dracht duurt bij paarden 11 maanden, 2 maanden langer dan bij de mens.

De concurrenten

De hengst tolereert geen aanwezigheid van andere mannetjes in de vruchtbare leeftijd en verjaagt ze uit de kudde. De jonge paarden van twee jaar vormen nieuwe kudden. Maar zodra ze geslachtsrijp zijn, scheiden ze zich van elkaar af en leiden een solitair bestaan. Ze proberen op hun beurt een eigen kudde te vormen. Daarvoor drijven ze soms loslopende merries bijeen die door de dominante hengst uit de kudde zijn verjaagd. Maar al snel roven ze merries uit de kudde zelf en trotseren daarmee de hengst die aan het hoofd van de kudde staat. Geleidelijk aan worden ze sterker en een ervan zal uiteindelijk de plaats van de hengst innemen.

Alleen de sterkste en moedigste mannetjes zullen, na afloop van een vaak tragisch gevecht, de hengst verdrijven en zodoende hun eigen kudde veroveren.

Een tot het uiterste verdedigde plaats

Als een jonge hengst de kudde benadert, bedreigt de hengst ervan hem eerst en valt hem aan. Als de indringer zich niet laat intimideren, is een gevecht onvermijdelijk. De twee mannetjes vechten door elkaar te trappen en te bijten. Over het algemeen erkent een van de kemphanen de overmacht van de ander. Hij staakt de strijd en trekt zich terug. De beide paarden komen eraf met meer of minder ernstige verwondingen. Het kmot echter ook voor dat een van hen sterft aan de gevolgen van het gevecht.

Als het veulen komt

Opdat het veulen alle kansen krijgt zich onder de beste omstandigheden te ontwikkelen, heeft de natuur het zo geregeld dat het in het begin van het warme seizoen geboren wordt. Aangezien de paartijd in de lente begint en de dracht elf maanden duurt, zal het veulen het voorjaar daarop het levenslicht aanschouwen. De temperatuur is mild, het gras groeit...

Een veulen dat te snel wordt geboren zal onder de koude lijden. Aangezien er onvoldoende gras is, kan de moeder te weinig melk produceren. Daarentegen zal een veulen dat te laat in het seizoen wordt geboren in het begin van de winter te zwak zijn, hetgeen hem fataal kan worden.

Zodra de merrie bevrucht is, wil ze niets meer van de hengst weten en deze raakt zijn belangstelling voor haar kwijt. Kort voor de bevalling, sluit de merrie zich van haar soortgenoten af en zoekt derust op. Een paar maanden na de geboorte is ze opnieuw klaar om gedekt te worden.

In een kudde wilde paarden, behouden de veulens lange tijd een band met hun moeder. Hier zijn de merries al weer drachtig. Het komt vaak voor dat een merrie gevolgd wort door drie van haar veulens: het pasgeboren veulentje, de jaarling (het veulen van 1 jaar oud, en het veulen van 2 jaar, dat weldra de kudde zal verlaten (indien het een hengst is).

Pas op, gevaar

De hengsten die voor de voortplanting zorgen zijn vaak agressieve en nerveuze dieren die zelfs mensen kunnen aanvallen. Alvorens een weide over te steken waar zich diverse paarden bevinden, moet u zich ervan gewissen dat er geen hengst tussen zit. U herkent ze gemakkelijk aan hun imposante gestalte: een zeer gekromde en massieve hals, een over het algemeen rond achterdeel en lendenen.

De bevalling en eerste maanden van het veulen

In de link die hieronder staat, leest u alles over de bevalling en de eerste levensmaanden van het veulen.
Klik hier voor het artikel. © 2008 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 07-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Paarden: problemen voor de dekking: Een merrie drachtig krijgen gaat niet altijd even gemakkelijk. Dat een hengst goed sperma levert wil namelijk niet zeggen dat de merrie goed bevrucht kan worden. U paard k…
• Paarden: merrie, ruin en hengst: De keuze tussen een merrie, hengst of ruin is erg belangrijk. Alle geslachten hebben hun eigen eigenschappen, voor- en nadelen. Onder andere de gewenste prestaties van het pa…
• Embryotransplantatie bij paarden: In Nederland staat embryotransplantatie nog in de kinderschoenen alhoewel de belangstelling wel snel stijgt. In Argentini word deze methode van dekken al heel lang gebruikt.…
• Paarden en hun exterieur: geslacht, leeftijd en gebit: Het uiterlijk van een paard noemen we met een duur woord het exterieur. De lichaamsbouw, de hoogte, haarkleur en eventuele aftekeningen bepalen samen he…
• Paarden fokken is een kunst!: Al duizenden jaren lang worden er paarden gefokt. Maar het is niet zo dat je gewoon een hengst bij een merrie kan zetten en kijken wat voor veulen er geboren wordt. Het is veel…