Paarden: hinniken bij paarden

Mensen die met paarden leven weten hoe zwijgzaam dit dier is. Ethologen constateren hetzelfde: breng één dag tussen een kudde van 25 tot 30 paarden door en u hoort minder gehinnik dan in de eerste tien minuten van een western! In dit artikel staat alles beschreven over het hoe en wat van hinniken bij paarden. Waarom doen ze dit, en nog veel meer!

Een voortdurende uitwisseling

Paarden zijn in feite heel stille dieren. Voor een zoogdier dat bedreigd wordt door roofdieren, is het van levensbelang zo min mogelijk geluid te maken, want anders worden ze al op grote afstand gehoord door hun natuurlijke vijanden. Toch is er binnen de kudde een permanente communicatie aanwezig.

Maar deze communicatie geschiedt via uitdrukkingen van het hoofd en bewegingen van het lichaam; ook de allerkleinste, zoals de richting waar de blik heen gaat, het spitsen van de oren en bewegingen van de staart zijn voor een paard belangrijke middelen ter communicatie.

Zich een houding weten te geven

De houding van dieren ten opzichte van elkaar is op zich al een complexe taal. Het zicht van een paard, dat een vrij groot veld kan bestrijken, maakt deze uitwisseling heel duidelijk. Gebaren, uitdrukkingen en houding zijn perfect helder en begrijpelijk voor de dieren van een en dezelfde kudde.

Het gebruik van de stem

De complexiteit en precisie van deze lichaamstaal maken communicatie met geluid over het algemeen overbodig als de dieren zich in elkaars directe nabijheid bevinden. Een dergelijke sonore communicatie bestaat natuurlijk wel en varieert van een brommend geluid in de neusgaten tot een langdurig gehinnik. Dat stelt de paarden in staat met elkaar contact te blijven onderhouden, ook al bevinden ze zich op zekere afstand van elkaar.

Paarden hinniken en schreeuwen ook als afschrikking bij bedreiging en om elkaar te waarschuwen.

Hoe hinnikt het paard

Het paard ademt diep in en ademt vervolgens uit. De lucht gaat via het strottenhoofd en maakt vervolgens de stembanden aan het trillen. Het openen van de keel en mond en de houding van de lippen stellen het dier in staat de spanning van de stembanden en, dus, de aard van het voorgebrachte geluid te veranderen.

De kracht waarmee de lucht wordt uitgestoten is bepalend voor de sterkte en de hoogte van de in de holtes van het hoofd en de borst resonerende klank van het hinniken.

Een rijke taal

De door het paard uitgestoten geluiden omvatten eindeloos veel nuances, die alleen door specialisten duidelijk onderscheiden kunnen worden. Maar iedere ruiter kan de belangrijkste soorten gehinnik van het paard leren herkennen.

Het meest voorkomende hinniken is een waarschuwingsroep: dat is de sterkste en langste en is bijvoorbeeld te horen bij een paard, dat alleen achter is gebleven en zijn kuddegenoten ziet vertrekken. Het stoot dan een lang en luid gehinnik uit. Deze kreet hoort men ook bij een wild paard dat zich van de kudde verwijderd heeft. Zo vestigt hij de aandacht avn de anderen op zijn angst en wacht op een antwoord, waarmee hij de plek waar de kudde zich bevindt kan bepalen.

Voor een waarschuwing of noodkreet heft het paard het hoofd op en doet zijn mond meer of minder wijd open, waarbij zijn neusgaten zich uitzetten als de lucht er doorheen komt. Deze positie maakt de keel open en vrij, zodat hij een krachtig geluid kan uitstoten.

Van moeder op kind

De periode in zijn leven dat het paard het meest 'babbelt', is ongetwijfeld als hij een veulen is. Het veulen communiceert veel met zijn moeder. Moeder roept hem terug als hij zich van haar verwijdert: dat is de 'waar ben je' hinnik. Dit kan vergezeld gaan van een waarschuwing of meer of minder ernstig dreigement, wat dan 'pas op', 'kom hier', 'kom ogenblikkelijk hier' enz. kan betekenen.

Als het veulen verdwaalt, zoekt hij zijn moeder door harde kreten te slaken, waaruit wanhoop klinkt. Moeder en veulen herkennen elkaars stem en kunnen tal van nuances uitdrukken en herkennen.

De noodkreet

Om doeltreffend te zijn in een woeste omgeving, moet een noodkreet van een dier een groot bereik hebben en ogenblikkelijk door zijn soortgenoten worden gehoord. Deze kreet moet tegelijkertijd onderbrekingen en gevarieerde klanken hebben om een eventueel roofdier op een dwaalspoor te brengen.

Een paard dat een noodkreet slaakt, stoot een reeks vrij korte kreten uit die eerst een scherpe klank hebben om vervolgens dieper te worden. Alarm slaan betekent: "Bij elkaar komen, samen sta je sterk".

Woede en dreigementen

Als paarden een soortgenoot - of een ander dier - bang willen maken en verdrijven, stoten ze een soort van scherp gepiep uit dat op een schreeuw van woede lijkt. Zo doet de merrie bijvoorbeeld, die een opdringerige hengst op zijn plaats wijst.

Men hoort ook dreigementen als het voer wordt uitgedeeld: de paarden in de boxen bedreigen elkaar door te shoppen tegen de wand en specifieke kreten te slaken, vergezeld gaand van expressieve gelaatsuitdrukkingen.

In dramatischer omstandigheden - het gevecht tussen twee hengsten - kunnen de uitgestoten kreten ijzingwekkend zijn.

Vreugde en verlangen

Als een paard zijn vreugde tot uitdrukking wilt brengen, stoot hij een vrij kort, diep gehinnik uit, dat hijdiverse keren herhaalt. Als men hem bijvoorbeeld eten brengt of een kameraad van hem naar de box terug brengt, hoort men hem. Maar ook als de eigenaar een opgewekt persono is die laat zien hoe blij hij weer is hem te zien, zul je het paard een vrolijk gehinnik horen uiten.

Vreugde en verlangen komen tot uitdrukking in een zeer op elkaar gelijkend gehinnik, tenminste, als we afgaan op onze menselijke oren. © 2008 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 06-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Paardenras: het Przewalski paard: Het Przewalski paard (Equus ferus przewalski) is een wilde paardenondersoort. Het is een van de drie 'stampaardenrassen' waaruit alle huidige paardenrassen zijn ontstaan. Ze…
• Monty Roberts: Join-up: De join-up methode is uitgevonden door Monty roberts. Hij komt uit een klein plaatsje in California maar is inmiddels wereldwijd beroemd dankzij de join-up. Echter is de join-up niet…
• Paarden: het wilde paard: De meeste handboeken gaan in op het onderwerp training zonder de mogelijkheid in ogenschouw te nemen dat het jonge paard de mens niet kent. Aangezien dit héél goed mogelijk is, is h…
• Huisvesting paarden: de hit-actiefstal: De meeste mensen kennen alleen de huisvesting voor paarden als een gewone stal of buiten op het weiland. Een huisvesting als in een hit-actiefstal is nog niet zoveel o…
• Paarden: merrie, ruin en hengst: De keuze tussen een merrie, hengst of ruin is erg belangrijk. Alle geslachten hebben hun eigen eigenschappen, voor- en nadelen. Onder andere de gewenste prestaties van het pa…