Paarden: ogen en zicht

Als het paard zich bedreigd voelt, zegt zijn instinct hem te 'vluchten'. Hij moet bedacht zijn op het geringste teken, geluid of beweging om op tijd te kunnen reageren en gevaar te ontlopen. Om nauwkeurig te weten waar geluid of beweging vandaan komt en wat het betekent, moet hij tegelijkertijd zijn oren én ogen gebruiken. In dit artikel wordt dieper in gegaan op de ogen; het zicht van het paard.

Ogen en tastharen

Stugge, borstelige oogharen beschermen de ogen van het paard tegen te scherp licht en stof. Rond zijn ogen heeft hij stugge, lange haren die men tastharen noemt. Zij spelen een belangrijke rol bij het knipperen van de ogen. Zij stellen het paard in staat van dichtbij een voorwerp te voelen (een tak bijvoorbeeld) en deze eventueel te vermijden. Zelfs voor officiële wedstrijden of keuringen mogen de tastharen nooit geknipt worden.

Oogkleppen

Oogkleppen zorgen ervoor dat een paard niet opzij kan kijken. Ze voorkomen dat hij afgeleid wordt tijdens het werken aan de longe of als hij aangespannen is. Als hij aangespannen is, voorkomt het dragen van oogkleppen dat hij schrikt wanneer er een auto langs kmot en het dwingt hem in de baan te blijven lopen die recht voor hem ligt.

Oogwit

Als het oogwit van een paard (de harde oogrok) zichtbaar is, vindt men doorgaans dat hij er wild uit ziet, maar dit is schijn. Hij hoeft maar met zijn ogen te draaien of het wit komt al tevoorschijn zonder dat er sprake is van angst. Bij sommige paarden, bijvoorbeeld bij volbloeden en appaloosa's, is het oogwit zelfs in rust zichtbaar.

Een fitte uitstraling

Het oog van een gezond paard moet glanzend, vochtig, wijd opengesperd en levendig zijn. Er mag geen afscheiding zijn. Het slijmvlies rond het oog en aan de binnenkant van het ooglid moet roze zijn. Een paard met doffe, tranende of rode ogen voelt zich lichamelijk en geestelijk niet in orde.

De iris van het paard is in het algemeen lichtbruin en doorschijnend. Je kunt bloemkoolvormige zwarte vlekjes in de iris zien, dit is een normaal verschijnsel.

Sommige paarden hebben een blauw oog; men noemt dit een 'maanoog'. Twee blauwe ogen worden vooral bij albino's gevonden.

Het oog, spiegel van de leeftijd

Paardenogen zijn zeer uitdrukkingsvol, speciaal als je tegelijkertijd op de oren let. Je maakt je snel hun taal eigen. Ook geeft het goed de lichamelijk en geestelijke gesteldheid van het paard aan en kun je hierdoor zijn persoonlijkheid gemakkelijk herkennen.

De leeftijd van het paard kan je zien aan zijn blik, de vorm van zijn oog en het bovenste gedeelte van zijn wenkbrauwboog: bij een jong paard is het oog rond, levendig en wijdopen gesperd, bij het oudere paard is het oog minder wijd open en de blik onverschilliger. Naarmate het paard ouder wordt, vormt zich boven de wenkbrauwboog een kuiltje, dat nog niet zichtbaar is bij een jong paard.

Ogen opzij

Het paardenoog zit aan de zijkant van het hoofd. Het is bol en zó beweeglijk dat het een gezichtsveld van een volle halve cirkel kan beslaan. Dit betekent dat het paard alles wat zich rondom hem bevindt met het ene of met het andere oog kan zien. Er is een kleine overlapping van twee meter voor het hoofd die hij met twee ogen tegelijk kan zien. Als een voorwerp buiten zijn gezichtsveld valt, hoeft hij zijn hals slechts een klein beetje te draaien om het te kunnen zien.

Toch zijn er ook nadelen aan de plaats waar het oog zit: er is een blinde vlek recht voor en recht achter het paard. Hier moet men rekening mee houden.

Belangrijk om te weten

De plaats van het paardenoog beperkt zijn gezichtsveld recht voor zijn hoofd. Als het paard recht naar voren kijkt en hij zijn hoofd in een normale ruststand houdt, dan vallen de gezichtsvelden samen op een afstand van ongeveer twee meter van zijn voorhoofd vandaan. Hij kan dus niet zien wat er direct voor hem staat.

Hiermee moet rekening gehouden worden in verschillende situaties, bijvoorbeeld bij het springen: het paard moet de hoogte van de hindernis van verre in kunnen schatten. Als hij bijvoorbeeld plotseling voor een hindernis komt te staan na een (te) korte bocht, zou hij kunnen weigeren.

Ook kan het paard schrikken wanneer je hem aanraakt als je recht voor of recht achter het paard staat. Dit komt omdat hij je daar niet kan zien, en de beweging dus onverwachts komt, waardoor een schrikreactie het gevolg kan zijn. Straf het dier dan ook niet, als het hierdoor schrikt. © 2008 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 02-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Veilig paardrijden: Als je bij een paard bent moet je alles rustig en gecontroleerd doen. Je moet bijvoorbeeld niet gaan schreeuwen of rare sprongen maken.
• Transport van paarden: Waar moet men naar kijken voor het laden van een paard? Gebruiken we een trailer of een camion?? Hoe moet men het voorzichtigste rijden?? Moet mijn paard beschermers aan?? veel geste…
• De bereden politie: selectie van de paarden: Om bij de bereden politie te komen zijn er hele procedures voor de mens. Maar niet alleen bij de mensen worden hiervoor testen afgelegt ook de paarden worden nauw…
• Toiletteren van een paard: Voor een wedstrijd of keuring toiletteer je een paard. Dit houdt in dat je het paard helemaal klaar maakt voor een wedstrijd en/of keuring. Er zijn verschillende onderdelen die je…
• Paarden scheren: goed of niet?: Wat is het nut van scheren van paarden? Hoor je je paard te scheren of niet? Wat zijn de voor- en nadelen van het scheren en zijn er alternatieven?