InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Paarden: spierbevangenheid of maandagsziekte

Paarden: spierbevangenheid of maandagsziekte

Paarden: spierbevangenheid of maandagsziekte Deze aandoening aan de spieren wordt in de volksmond spierbevangenheid of maandagsziekte genoemd, al bestaan er diverse andere benamingen zoals tying up, azoturia of rhabdomyolysis. Deze aandoening ontstaat wanneer er onvoldoende zuurstof in de spieren van het paard beschikbaar is welke voor de verbranding van glycogeen en suiker zorgt. Wanneer er onvoldoende zuurstof beschikbaar is vindt er een onvolledige verbranding plaats en ontstaat er spierbevangenheid. Wanneer een paard in beweging is, met name bij intensievere beweging zoals bij een training of les, is er energie voor de spieren nodig. Deze energie wordt geproduceerd door glycogeen en vervolgens suikers te verbranden. Hiervoor is zuurstof nodig. Wanneer deze zuurstof ontbreekt of niet toereikend is, vindt er slechts een gedeeltelijke verbranding plaats. Een deel van het glycogeen wordt hierbij omgezet in melkzuur. Dit melkzuur stapelt zich op en veroorzaakt pijn tijdens of na de inspanning. Wanneer dit uit de hand loopt en niet tijdig ontdekt en erkent wordt kunnen de spiervezels opzwellen waardoor de bloedvaten versmald worden. Dit bemoeilijkt de afvoer van afvalstoffen waardoor er nog minder zuurstof in de spiercellen beschikbaar is. Dit kan drastische gevolgen hebben.

Maandagziekte
Deze aandoening staat ook wel bekend als maandagsziekte omdat veel paarden hier last van krijgen nadat zij na een tijd van actieve beweging stil op stal staan zonder beweging. Hierdoor vertraagt het proces van afvalstoffen vervoeren namelijk. Veel paarden op de boerderij en maneges werken doordeweeks heel veel en staan in de weekenden zo goed als stil. Ondertussen kregen ze wel de normale portie voer. De verschijnselen van spierbevangenheid werden daarom vaak op de maandag ontdekt of traden op dat moment op. Tegenwoordig kent men de oorzaken van deze aandoening en is de naam maandagsziekte iets op de achtergrond geraakt.

Verschijnselen

De verschijnselen en symptomen van spierbevangenheid lopen erg uit een en variëren onder elke situatie. Slechte prestaties, stijfheid, geheel niet meer kunnen bewegen en opgezwollen spiergroepen kunnen een aanwijzing zijn. Dikwijls zijn er echter geen zichtbare afwijkingen aan de buitenkant van het paardenlichaam te bespeuren.

De meeste problemen lijken gesitueerd rond de achterbenen. Het paard is erg gespannen en heeft vaak een versnelde hartslag en ademhaling, waardoor zij vaak gaan zweten. Aanraking van de spieren van de rug en achterhand levert een geprikkelde reactie op omdat deze erg pijnlijk zijn voor het dier.

Bij zeer ernstige gevallen zijn er afwijkingen in de urine te vinden. De urine is donkerder of zelfs bruinrood van kleur. Dit wordt veroorzaakt doordat de beschadigde spieren myoglobine afscheiden welke terecht komt in de urinebaan van het paard. Een beschadiging aan de nieren kan het ernstige gevolg zijn.

Bie wie komt het voor?
Spierbevangenheid komt bij alle soorten en rassen paarden voor. Paarden die al eerder spierbevangen zijn geweest lijken een verhoogde kans op een nieuwe aanval van spierbevangenheid te hebben. Bij Volbloeden en Quarter horses komt de aandoening gemiddeld gezien iets vaker voor, mogelijk door erfelijke componenten. Merries lijken iets vaker getroffen te worden dan hengsten of ruinen.

Oorzaken

Als mogelijke oorzaken worden onder andere de volgende factoren genoemd:
  • Onregelmatige training
  • Plotselinge perioden van rust na excessieve trainingen
  • Een hoog gehalte aan koolhydraten in de voeding
  • Veel kalium in de voeding
  • Excessieve training wanneer het paard niet in goede conditie is

Diagnose

De diagnose moet gesteld worden door de dierenarts. Deze probeert met behulp van een anamnese (voorgeschiedenis en andere relevante informatie) en een algemeen lichamelijk onderzoek het probleem vast te stellen. De voorlopige diagnose kan bevestigd worden door bloedonderzoek. Bij paarden met spierbevangenheid vertoont het bloed een hoge CK-waarde in de eerste uren van de aandoening. De waarden van AST en LDH stijgen na ongeveer één dag enorm om vervolgens weer te zakken.

Behandeling

De behandeling van spierbevangenheid bestaat in de eerste plaats uit rust. Het dier mag niet lopen en moet goed warm gehouden worden. Wanneer de waarden van CK in het bloed gedaald zijn mag het paard langzaamaan wat beweging in de vorm van stappende arbeid krijgen. Vaak schrijft de dierenarts ontstekingsremmers voor om de pijn van het paard te verlichten. De doorbloeding van de spieren moet gestimuleerd worden. Dit kan men doen door onder andere massages.

Preventie
Om het paard en jezelf een lange en prijzige lijdensweg te besparen kan je spierbevangenheid beter voorkomen dan genezen. Zorg daarom altijd voor een goede warming up en cooling down. Zie er nauwlettend op toe dat je paard niet meer voedingsstoffen binnen krijgt dan dat het nodig heeft en zorg voor regelmatige beweging.
© 2008 - 2014 Melod, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is spierpijn?Wat is spierpijn?We hebben het allemaal wel eens ervaren, de dag na een zware inspanning. De spieren voelen stijf en pijnlijk, waardoor…
Spat bij paardenJe paard of pony loopt al jaren fijn onder het zadel. Ineens staat het dier met een dik been op stal, en loopt hier goed…
Het signaal van spierpijnHet signaal van spierpijnWe kennen het allemaal wel, vaak soms naar aanleiding van sporten, maar het kan ook door andere oorzaken ontstaan. Waar…
Een hoefzweer bij paardenWanneer een paard een hoefzweer heeft, is de hoeflederhuid ontstoken. Door de vorming van pus ontstaat er druk op de zoo…
Verzuring van spierenVerzuring van spierenVerzuring van spieren ontstaat voornamelijk bij sport maar kan ook ontstaan door een stofwisselingsziekte. In de meeste…

Reageer op het artikel "Paarden: spierbevangenheid of maandagsziekte"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Hilda, 26-01-2012 08:33 #4
Onze E pony is vorig jaar winter spierbevangen geweest, na een periode van ongeveer 8 weken was ze weer redelijk hersteld, en is de hele zomer super fit geweest, nu ongeveer 1 maand geleden was ze weer erg stij f(niet echt spierbevangen) kan het ook te maken hebben met de kou? En wat is een goed dieet voor pony, s die gevoelig zijn voor spierbevangenheid? Kun je de pony ook medicatie of een supplement geven om de spieren te ondersteunen in het herstel?

Femke, 25-12-2009 20:23 #3
Maakt het ook uit als het paard het gisteren gehad heeft een paar dagen erna de DA te bellen Inverband met kerstdagen? Mijn pony heeft gisteren een soort 'tril aanval' gekregen met ongeveer dezelfde symtomen als dit. maar de da is nog niet langs geweest als wij bijv. maandag de da zouden bellen heeft het dan nog zin en kan hij dan iets vinden?

Groetjes Femke Reactie infoteur, 25-12-2009
Hoi Femke,

als je paard inderdaad deze symptomen vertoont zou ik vandaag de DA nog bellen en met hem/haar overleggen. Er kunnen in ernstige gevallen namelijk complicaties optreden.

Groetjes Kim

Truus van Es Molenaar, 10-08-2009 13:04 #2
Kan dit ook gebeuren bij een goed getrainde hond, die na een wedstrijd gelopen te hebben, er eerst bij neervalt, en daarna, zeg maar "op hol slaat"? Reactie infoteur, 12-08-2009
Hoi Truus,

dit klinkt niet als spierbevangenheid, daar zijn de verschijnselen niet naar. Ik denk echter wel dat spierbevangenheid ook bij bepaalde andere dieren voor kan komen wanneer zij na periodes van intensieve beweging plotseling minder beweging hebben zonder dat de hoeveelheid voer hier op aangepast wordt.

Groetjes Kim

Petra Vielvoije, 25-07-2008 18:40 #1
Mijn paard is spierbevangen. Nu zoek ik op internet naar info hierover. Is er niet echt voldoende. De 3 waardes die vermeld zijn in bovenstaand artikel; CK, AST en LDH waarde, wat houden die nu precies in, wat zijn de juiste waarden bij een gezond paard, waar staan ze precies voor, etc? Ook het vervolg van de behandeling, zijn er nog meer dingen die je kunt doen om het genezingsproces te versnellen? Is het slecht om je paard toch los te laten na een goede warming-up? Reactie infoteur, 27-07-2008
Hoi,

CK is een enzym dat betrokken is bij spierherstel en spierafbraak. Wanneer deze waarde te hoog is, vindt er dus een verhoogde spierafbraak plaats.
Normale waarden bij een paard zijn tussen 0 en 200.

AST, vaak ASAT genoemd, speelt een rol bij de leverfunctie. Dit enzym speelt een rol bij het afbreken van fermentatie-eiwitten. Normale waarden bij een paard zijn tussen de 20 en 490.

LDH is een enzym dat betrokken is bij de stofwisseling van koolhydraten. De hoogte van LDH kan een indicatie geven over de spierafbraak en de leverfunctie.
Normale waarden bij een paard zijn tussen de 150 en 420.

Of er methoden zijn die je paard helpen sneller te genezen durf ik je niet te vertellen, ik denk dat je veearts hier het beste iets over kan vertellen.

Sterkte met je paard!

Infoteur: Melod
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Reacties: 4
Schrijf mee!