Muildieren en muilezels

Muildieren en muilezels zijn aparte dieren. Een muildier heeft een ezel als vader en een paard als moeder, terwijl een muilezel een paard als vader en een ezel als moeder heeft. Een bijzondere wetenswaardigheid is dat muildieren en muilezels niet voor nakomelingen kunnen zorgen. In dit artikel leest u alles over het muildier en de muilezel, en waarom ze nou eigenlijk bestaan en welk nut ze hebben.

Het muildier is een kruising van een ezelhengst en een paardemerrie. Hiernaast bestaat de muilezel, die een kruising is van een paardehengst en een ezelin. Het muildier balkt en de muilezel hinnikt. De kruisingen tussen paarden en ezels komen niet spontaan tot stand, maar worden al sinds oude tijden op kunstmatige wijze bewerkstelligd met dierse middelen. Muildieren en muilezels kunnen zich niet voortplanten, omdat ze ouders hebben die tot onderling verschillende diersoorten behoren.

Het muildier

De uiterlijke vorm en de lichaamsbouw van het muildier zijn een vermenging van de kenmerken van een ezel en een paard. Men is van mening dat de bouw van het geraamte wordt bepaald door de merrie en dat de bijzondere lichaamskenmerken en de uiterlijke vorm bepaald worden door de hengst. De omvang van het muildier ligt meestal in tussen die van de gekruiste soorten. Zeer vaak is de schouderhoogte van het muildier in overeenstemming met die van het paardenras. De vacht bestaat uit grof haar en lijkt meestal op die van de ezelhengst, evenals de kop en de oren.

Het muildier bezit de goede eigenschappen van het paard én van de ezel. Ook heeft hij zélf waardevolle eigenschappen. Van de ezel heeft hij de buitengewone soberheid. Hij stelt zich tevreden met eenvoudig voer. Bovendien is hij buitengewoon zuinig. Van het paard heeft hij de spierkracht en het uithoudingsvermogen. Een speciale kwaliteit van het muildier is wel zijn buitengewone evenwichtsgevoel. Dit stelt hem in staat ook met een zware last op zijn rug langs bergpaadjes te lopen waar geen paard zich, ook onbelast, op zou wagen. Door deze eigenschap is het muildier al sinds oude tijden een onvervangbaar dier voor bergtransport.

Bij al deze gunstige eigenschappen wordt zijn reputatie overschaduwd door één zwarte vlek en dit is zijn buitengewone koppigheid. Gelukkig geldt deze ondeugd niet voor alle muildieren, maar áls een muildier blijft staan, is daar niets aan te doen. Het enige is dan af te wachten tot de bui voorbij is. Met dreigen en vleien zal men hem niet van besluit kunnen doen veranderen.

Het benutten van een muildier

In Zuid-Europa wordt het muildier meer voor landbouwdoeleinden gebruikt dan het paard. In Dalmatië en op de Canarische eilanden doet het muildier dienst in de wijnbouw en bij de olijvenoogst. Want het muildier kan de ploeg zelfs trekken op de soms zeer steile hellingen tussen de rijen wijnstokken en de olijvenaanplant. De kleine muildieren uit deze streken zijn in staat langs de ontoegankelijke bergpaden tot een gewicht van 200 kilo te vervoeren, gedurende verscheidene uren achtereen.

Het is bovendien bekend dat de muildieren ook in militair opzicht van waarde zijn geweest en nog steeds zijn. Alle legers die in bergachtig terrein moeten optreden, gebruiken deze dieren voor de bevoorrading van de troepen.

Het muildier is ook sterk in trek bij de landbouwers van Noord-Amerika, ondanks het feit dat in die streken de landbouwmechanisatie een zeer hoog peil heeft bereikt.

De Amerikaanse muildierenfok is voornamelijk gebaseerd op de aanwending van ezelhengsten van de rassen Poitou, Martina-Franca en en Siciliaanse ras. De Amerikaanse muildieren kan men in vrijf groepen onderverdelen, volgens hun gewicht en postuur. Ze worden gebruikt voor doeleinden waar ze naar hun afmetingen geschikt voor zijn. De muildieren die een hoogte hebben van 1.60 en 1.75 meter en een gewicht van 550 tot 750 kilo, worden als trekdier gebruikt en die tussen de 1.50 en 1.60 meter voor de landbouw. De muildieren die gebruikt worden voor suikertransport, hebben een hoogte tussen 1.60 en 1.70 meter en een gewicht van 520 tot 600 kilo.

Ook zijn er muildieren werkzaam op de katoenplantages. De muildieren die in de mijnen worden gebruikt, zijn erg klein van stuk en kunnen zich daarom goed bewegen in de onderaardse gangen. De muildieren worden vooral in de zuidelijke staten van de VS gebruikt op de katoenplantages. Maar ook in de staten met intensieve landbouw zoals Indiana, Illinois, Iowa en Nebraska zijn de muildieren sterk in trek, omdat ze goed bestand zijn tegen de strenge winters in deze streken.

In Italië worden de beste muildieren gefokt in de Murge, waar beroemde paardenrassen voor het kruisen worden gebruikt. De meest gebruikte ezelhengsten zijn die van het Siciliaanse ras en de Martina-Franca.

De Franse muildierenfok is tot ontwikkeling gekomen in vier streken. In Poitou in Frankrijk fokt men de zware, sterke muildieren die tot 1.60 meter groot zijn, met een gemiddeld gewicht van 700 kilo. Dit ras is verwekt door kruising van Poitou-hengsten met verschillende plaatselijke paardemerries. In de Cevennes fokt men kleinere muildieren dan in Poitou. Deze zijn zeer geschikt als lastdier in de bergen. In de Pyreneeën gebruikt men voor het fokken van muildieren Catalaanse ezels en in de Dauphiné worden muildieren gefokt, die een goed postuur hebben en die zeer sterk zijn.

Het fokken van muildieren

Om goede muildieren te fokken is het nodig dat de ezelhengst de afmetingen en het gewicht heeft die in overeenstemming zijn met het muildier dat verkregen moet worden. Dit zijn een korte gespierde hals, een omvangrijke romp, korte gespierde lendenen die ene harmonieus geheel met het achterlijf vormen, een gebogen borstkas en een brede, ruime borst en daarbij stevige gespierde poten, die echter niet al te lang mogen zijn, maar een evenwichtig geheel moeten vormen. De gewrichten moeten groot en pezig zijn en de hoeven mogen geen gebreken vertonen, terwijl het hoornweefsel zeer hard moet zijn.

Hoewel alle fokkers het eens zijn over het belang van een goede ezelhengst voor het verwekken van een muildier, heeft toch niet iedereen altijd begrepen dat ook een goede keuze van een paardemerrie belangrijk is. Velen zijn namelijk van mening dat het niet uitmaakt welke merrie gebruikt wordt. Sommigen begaan de vergissing waardeloze merries in te zetten, dus merries die ongeschikt zijn voor het fokken van paarden. Dit blijkt een grove vergissing te zijn, niet alleen omdat het bij het voortbrengen van 'kruislingen' de twee ouders in gelijke mate de eigenschappen over-erven, maar ook omdat de paardemerrie een aanzienlijke invloed uitoefent op de ontwikkeling van de muilezel in wording, onafhankelijk van de erfelijke eigenschappen. Daarom is het absoluut noodzakelijk - als men grote muildieren wil verkrijgen - stevige merries met een goede lichaamsbouw en van de juiste grootte te gebruiken.

Afhankelijk van de afmetingen van de muildieren die men wil fokken, zal men verschillende typen merries moeten kiezen. Zo kan men verschillende typen verkrijgen: het brachymorfe (kortvormige) type om zware, maar trage muildieren te verkrijgen, het dolichomorfe (langvormige) type of dolichomesomorfe (half-langvormige) type voor het verkrijgen van lichte typen muildieren en tenslotte van het mesomorfe type (middelmatige grootte) om muildieren met een middelmatig gewicht en middelmatig postuur te verkrijgen. Zeer geschikt voor het fokken van muildieren zijn de halfbloed paardenmerries of merries waarvan de ouders reeds halfbloeden waren. Deze muildieren zijn de beste van alle gekruiste rassen.

Bij het kiezen van de paardenmerries moet men wel het volgende voor ogen houden; het postuur moet in overeenstemming zijn met het type muildier dat men wilt verkrijgen, dus met een vrij brede en stevige romp, een brede gespierde bost, een fraai gebogen borstkas, een rechte gespierde rug, stevige rechte benen en sterke pezig gewrichten en welgevormde stevige hoeven en een rustig temperament.

Muilezel

Door kruising van een paardenhengst met een ezelmerrie (ezelin) verkrijgt men muilezels. De muilezels zijn kleiner van stuk dan de muildieren en ze hebben een uiterlijk dat in vele opzichten meer op een paard dan op een ezel lijkt. De kop van de muilezel is licht en sierlijk, de oren zijn klein en zeer beweeglijk, de romp is slank en de staart is tot aan de inplant bedekt met haar, zodat deze veel op een paardestaart lijkt. De poten zijn dun en eindigen in kleine ezelhoeven.

Het dier is niet bijzonder groot. Zijn hoogte ligt tussen de 1.30 en de 1.40 meter. Het temperament van de muilezel lijkt op dat avn de ezel. Tegenwoordig worden er niet veel muilezels meer gefokt. Ze werden vroeger wel gebruikt voor de landbouw. © 2008 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 20-05-2008, laatst gewijzigd op 23-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Paarden en hun exterieur: geslacht, leeftijd en gebit: Het uiterlijk van een paard noemen we met een duur woord het exterieur. De lichaamsbouw, de hoogte, haarkleur en eventuele aftekeningen bepalen samen he…
• Paarden: problemen voor de dekking: Een merrie drachtig krijgen gaat niet altijd even gemakkelijk. Dat een hengst goed sperma levert wil namelijk niet zeggen dat de merrie goed bevrucht kan worden. U paard k…
• Paarden: Oosterse rassen: Het paard, dat de mens al meer dan 4000 jaar dient, heet in wetenschappelijk-dierkundige termen Equus Caballus. Het moderne geslacht Equus omvat, behalve het paard, ook de ezel, de…
• Paardenras: het Przewalski paard: Het Przewalski paard (Equus ferus przewalski) is een wilde paardenondersoort. Het is een van de drie 'stampaardenrassen' waaruit alle huidige paardenrassen zijn ontstaan. Ze…
• Belgische positieflijst 'zoogdieren': Het houden van aapjes, wasberen, … is in België verleden tijd. Vroeger konden nog heel wat exotische dieren gehouden worden, nu kan dit meer en dit omwille van de Positi…