InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > De makiís: halfapen van Madagaskar

De makiís: halfapen van Madagaskar

De makiís: halfapen van Madagaskar Hoewel makiís sterk op apen lijken, zijn het in feite geen apen. Het zijn half-apen, dit betekent dat ze wel onder de primaten vallen, maar dus niet onder de apen. Makiís komen in het wild alleen op Madagaskar voor. Ze zijn nauw verwant aan de galagoís in Afrika en de loriís in Azië. Over het algemeen zijn het omnivoren, die vooral fruit en insecten eten. De kleinste primaat ter wereld is een maki, de Madame Berthe's muis maki. Makiís zijn over het algemeen niet agressief tegenover mensen, maar sommige soorten wel tegenover elkaar. De aya-aye is een van de vreemdste primaten, dit dier gebruikt een verlengde vinger om de rol van specht over te nemen. De bekendste maki is de ringstaartmaki, bekend van veel dierentuinen en als koning Julian in de film ĎMadagaskarí. Boven: een Veraux Sifaka in sprong (foto genomen in Kirindy Forest)

Naamgeving

De ringstaartmaki is waarschijnlijk de bekendste maki (foto genomen in Isola National Park, december  2013)
De ringstaartmaki is waarschijnlijk de bekendste maki (foto genomen in Isola National Park, december 2013)
De makiís staan ook wel bekent als lemuren (of lemurs, in het Engels). Deze naam is afgeleid van het Romeinse Lemures, dit zijn geesten die ís nachts gillen. De eerste onderzoekers op Madagaskar vonden de geluiden van de makiís schijnbaar op deze gillen lijken. En met veel nacht-actieve makiís, en de holle roep van bijvoorbeeld de indri, kunnen ze daar best gelijk in hebben.
Ringstaartmaki (Lemur catta)
Waarschijnlijk is de ringstaartmaki de bekendste maki. Hij wordt veel in dierentuinen gehouden, dus is ook buiten Madagaskar te zien. Het dier is ongeveer 2 kilo, en te herkennen aan zijn karakteristieke zwart-wit gestreepte staart. Deze makiís zijn overdag actief, maar op het heetste van de dag rusten ze met hun witte buik naar de zon.

Taxonomische indeling

Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Primates (Primaten)
Superfamilie: Lemuriodea (makiís)

Binnen de super familie Lemuriodea bestaan drie families met nog levende dieren, de Indriidae (indri-achtige), de Lemuridae (makiís) en de Lepilemuridae (wezelmakiís).
Aye-aye ( Daubentonia madagascariensis)
Waar de ringstaartmaki de bekendste maki is, is de aye-aye de vreemdste. Deze maki is nachtactief, en wordt maar zelden gezien. Het is de grootste levende nacht-actieve primaat. Op Madagaskar vervuld hij de rol van specht, die daar niet aanwezig is. Dit doet hij met een lange, puntige middelvinger, die hij bij holle bomen naar binnen steekt. Door op de boom te kloppen weet hij of er voedsel inzit.

Naaste familie

Een grjize muismaki (foto genomen in Kririndy Forest, december  2013)
Een grjize muismaki (foto genomen in Kririndy Forest, december 2013)
Makiís behoren tot de primaten, het zijn halfapen. Dit betekent dat ze sterk op apen lijken, maar in feite geen apen zijn. Makiís zijn nauwer verwant aan galagoís op het vasteland van Afrika en de loriís uit Azië dan aan apen.

Soorten

Er is onduidelijkheid over het precieze aantal soorten makiís. Dit omdat er nog regelmatig nieuwe makiís worden ontdekt, en omdat soorten nog wel eens worden opgesplitst. Er is nog relatief weinig onderzoek naar de makiís op Madagaskar gedaan, en het verschil tussen een soort en een ondersoort is arbitrair. Sommige bronnen hebben het over meer dan honderd maki soorten, andere komen niet boven de 25 uit. Het verschil zit erin of de wezelmakiís en indri-achtige ook worden meegenomen, en welke definitie van soort wordt gebruikt. Ook de actualiteit van de lijst kan het aantal soorten lager doen afspiegelen dan het in feite is. Van de muismakiís, bijvoorbeeld, werden enkele jaren geleden nog maar twee soorten onderscheiden. Op het moment zijn dat er vijftien. Ter indicatie: in 1994 werden er 33 soorten en ondersoorten onderscheiden. In 2008 waren dat er ongeveer 100.
Het is in elk geval duidelijk dat het grootste deel van de makiís is uitgestorven. Van de rest zijn er veel bedreigd.
Madame Berthe's muis maki (Microcebus berthae)
De Madame Bertheís muis maki is de kleinste primaat ter wereld. Hij weegt 30 gram en is minder dan 10 centimeter lang. Net als de andere muis makiís is deze maki ís nachts actief. Hij is omnivoor, en eet alles van hars uit bomen, tot fruit en kleine kameleons. Hij eet voornamelijk insecten, die het hele jaar door beschikbaar zijn.

Bedreigingen

De roodhoofd bruine maki komt veel voor in het westen van Madagaskar (foto genomen in Kirindy Forest, december  2013)
De roodhoofd bruine maki komt veel voor in het westen van Madagaskar (foto genomen in Kirindy Forest, december 2013)
Veel maki soorten worden met uitsterven bedreigd. Hoewel er steeds meer bescherming beloofd wordt, is Madagaskar een arm, groot land en is goede bescherming moeilijk te realiseren. Van veel maki soorten is weinig bekend, zo ook waar ze leven en wat ze eten. Dit maakt bescherming alleen maar moeilijker. Door zowel legale als illegale houtkap gaat de kwaliteit van de bossen waarin de makiís leven achteruit, en wordt het oppervlak bedreigd. Verder worden makiís veelvuldig bejaagd als voedsel. Toerisme is een ander potentieel knelpunt. Op het moment is er niet heel veel toerisme, maar het toerisme wat er is is weinig duurzaam. Nacht-actieve makiís worden uit hun slaapbomen gejaagd zodat de toeristen een glimp van ze kunnen opvangen. De dieren krijgen voer wat op termijn giftig is, om ze zo naar toeristen te lokken.
Toch is er nog hoop voor de makiís. De bekendheid neemt toe, en daarmee de mogelijkheden tot goede bescherming. Er zijn veel projecten bezig om stukken oerwoud en makiís te redden. En dat is er maar goed ook, want hoewel er weinig over ze bekend is, zijn de makiís hele vriendelijke en interessante dieren.

Lees verder

© 2014 - 2015 Info_lisa, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De dwergmaki, de kleinste primaatMadagaskar heeft, door zijn isolatie als eiland, een unieke fauna en flora. De bekende baobab is de nationale boom van M…
Kirindywoud en Kirindy Mitea Nationaal Park, MadagaskarKirindywoud en Kirindy Mitea Nationaal Park, MadagaskarIn het westen van Madagaskar ligt een gebied dat Kirindy heet. Dit is een van de laatste stukken droog tropisch bos dat…
Reizen door Madagaskar: De beste tijdReizen door Madagaskar: De beste tijdWat de beste tijd om te reizen door Madagaskar is, hangt af van waar je heen wilt en wat je wilt doen. Van januari tot m…
Madagaskar's biodiversiteitMadagaskar is het vierde grootste eiland op onze aardbol en herbergt een unieke flora en fauna, waarvan vele dier- en pl…
Ida fossiel, de missing link?Bijna 25 jaar lang lag Ida, het fossiel van een primaat, in een la van een verzamelaar. De verzamelaar had er waarschijn…
Bronnen en referenties
  • Norris, S. (2006) Three New Lemurs Discovered, Add to Madagascar's Diversity, National Geographic News, news.nationalgeographic.com
  • Butler, R. (2004) Lemurs of Madagaskar, www.wildmadagascar.org
  • BioExpedition Publishing. www.lemurworld.com, bekeken april 2014
  • Wikipedia.org, bekeken april 2014

Reageer op het artikel "De makiís: halfapen van Madagaskar"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Info_lisa
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Madagaskars Fauna
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!