Akhal-Teke, het gouden paard

De Akhal-Teke, ook wel Turkmener genoemd, is één van de oudste - nog bestaande - paardenrassen. Sommige mensen geven dit ras de bijnaam "Het gouden paard van het Oosten". De Akhal Teke heeft deze bijnaam te danken dankzij de - meestal - gouden gloed over zijn vacht, die het dier een bijzonder uiterlijk geeft.

Een stukje geschiedenis.

Volgens sommige bronnen werd de Akhal Teke al in het jaar 500 voor Christus gefokt, en zou hierbij ouder zijn dan de Arabische Volbloed (de Arabier), welke door de meeste mensen als nog oudste - levende - paardenras ter wereld is. Een grote teleurstelling voor deze mensen: het is voor 99.9% zeker dat deze titel naar de Akhal Teke gaat. Feitelijk is de Akhal Teke de voorloper va nde Arabische Volbloed (Arabier) en de Engelse Volbloed (Thoroughbred).

De naam van het rast bestaat uit twee delen, namelijk:

• Akhal: Akhal is een oase in de heuvels van het Kopet Daggebergte. Het Kopet Daggebergte was in vroegere tijden onderdeel van het Perzische Koninkrijk, maar nu is het gelegen in het hedendaagse Turkmenistan.
• Teke: Teke komt af van de Turkmeense nomadenstam Teke, waar dit paard door is ontwikkeld en gefokt.

De Akhal Teke is eeuwenlang gefokt door een nomadenstam, waarvan Teke de naam was, vlakbij de voormalige grens met de Sowjet Unie. Bij de nomadenstammen werd dit ras voornamelijk gebruikt als cavaleriepaard. Er bestaat een groot vermoeden dat dit schitterende paard afstamt van de Przewalskipaarden en de Tarpan uit Zuid en Centraal Azië.

Sowjetregime

De Akhal Teke leed heel erg onder het Sowjetregime, het Sowjetregime betekende dan ook bijna de ondergang van dit wonderbaarlijke paardenras. In deze periode werden vele Akhal Teke's geslacht voor hun vlees, maar de bevolking van Turkmenistan had steevast geweigerd om dit vlees te gaan eten.
Na al deze afslachtingen bleek er nog maar een kleine tweeduizend Akhal Teke's te zijn. Op dit cruciale moment besloot de Turkmenistaanse regering dat de export van de Akhal Teke naar alle landen verboden werd, en zeker naar de Sowjet Unie.

De afgelopen eeuwen en millenia werden deze paarden in een soort isolement gefokt, maar momenteel zijn er meerdere stoeterijen te vinden in alle zuidelijke provincies van de voormalige Sowjet Unie, waar deze paarden worden gefokt. Pas aan het einde van de negentiende eeuw werd het toegestaan om de Akhal Teke de grens over te brengen. Sindsdien wordt het goedgekeurd dat de Akhal Teke ook in Amerika en Europa gefokt mag worden. Momenteel zijn er in Nederland ongeveer een dertigtal Akhal Teke's te vinden.

Toewijding

In andere - vooral westerse - landen is de Akhal Teke vooral beroemd geworden om de grote toewijding jegens zijn baas/ruiter. Voornamelijk komt dit door de trainingsmethoden die de Turkmenen erop na hielden. Een jong paard (of een nieuw, gekocht paard) werd in zijn eentje in een grote kuil gezet of in een kleine omheining. Het arme dier werd door iedereen, de baas uitgesloten, met grote en kleinere stenen bekogeld. de eigenaar behandelde het dier alleen vriendelijk en zorgde ervoor dat het dier voldoende te eten en te drinken kreeg. Op deze manier begon het paard maar 1 iemand te vertrouwen, en dat was zijn baas, en het dier begon de rest van de andere mensen om hem heen te vrezen. Ook leerde het paard na verloop van tijd ook van de familie van de baas te houden, dus zijn vrouw en (mogelijk) kinderen. Dit gebeuren zou een goede verklaring zijn voor het moeilijke temperament van de Akhal Teke.

Het staatswapen

De Turkmenen zijn zo trots op dit edele warmbloedpaard, dat de Akhal Teke zelfs staat afgebeeld op het staatswapen. Ook wordt de Akhal Teke als relatiegeschenk gebruikt door de Turkmeense Staat en worden fokdieren geveild om op deze manier de staatskas te spijzen en andere paardenrassen te veredelen en te verbeteren.

Ontstaan van de Engelse Volbloed

In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, waren hoogstwaarschijnlijk twee van de drie hengsten die bij het ontstaan van de Thoroughbred (Engelse Volbloed) belangrijk waren, geen Arabische Volbloeden, maar eigenljik Akhal Teke's. Het paard Bucephalus, het beroemde paard van de alom bekende Alexander de Grote, zou namelijk een Akhal Teke geweest zijn en geen Arabisch Volbloed.

Als paard van de nomaden was de Akhal Teke een paard van de familie. Wanneer het slecht weer was, of er was een zandstorm, schuilde de Akhal Teke, tezamen met de mensen in een tent. Paard en mens verbleven in die tijden samen onder één dak. Daardoor is de Akhal Teke gemakkelijk en braaf in de omgang met mensen die hij goed kent, die hem verzorgen, maar tegen onbekenden kan het dier wat argwanend zijn en nors. Wel staat de Akhal Teke bekend om zijn lichtgeraaktheid en temperamentvolle karakter. Dit karakter vraagt om een consequente en directe aanpak, maar het paard moet wel met respect behandeld worden. Het liefste al vroeg te beginnen met de consequente (maar liefdevolle) aanpak van het dier.

Stamboom

Een echte Akhal Teke is alleen goed herkenbaar aan zijn stamboom, wanneer het deze heeft. De stamboompapieren worden alleen maar afgegeven door: The General Stud Book for the Akhal Teke Breed

Gebied van herkomst

De Akhal Teke, een taai en bijzonder snel dier, werd ver voor Christus al gebruikt als renpaard. Momenteel wordt dit ras vooral gebruikt voor de lange afstandsritten. Waar het dier vandaan komt, was het gebied erg droog en dor. Hier heeft de Akhal Teke zijn bijzonder grote uithoudingsvermogen en moed aan te danken.

Diëet

Volgens een duizenden jaren oude traditie krijgt de Akhal Teke een speciaal dieet, rijk aan proteïnen. Ook krijgt deze steeds maar kleine porties te eten. Enkele voorbeelden van proteïnerijk voedsel zijn gerst en lucerne. Soms bevat het diëet, naast de luzerne en gerst, zelfs boter, bolletjes schapenvet of eieren, welke ook allemaal bijzonder proteïnerijk zijn.

Het uiterlijk

Net zoals andere rassen die verwant zijn aan de Arabier, vertoont de bouw van de Akhal Teke overeenkomsten met de bouw van het Arabische Volbloed. De bouw is nog het beste te vergelijken met de Perzische Arabier. Het hoofd van de Akhal Teke heeft een typisch Oosterse, edele uitstraling. Het hoofd is fijngebouwd en lang, met grote expressieve ogen, het hoofd heeft een recht profiel. De oren en de hals zijn, in verhouding, behoorlijk lang en fraai gevormd. Verder is de hals ook dun. De neusgaten van dit gouden paard zijn groot en zeer gevoelig. De hals behoort lang, recht en smal te zijn, en hoort daarbij ook hoog op de schouders te staan. De schouders zijn rond en de schoft hoog. De manen en staart hebben een zijde-achtige aanblik en zijn kort. De manen kunnen in sommige gevallen ontbreken. Volgens de stamboeken moet de staart van de Akhal-Teke laag gedragen worden. De beharing over het gehele lichaam is schaars en dun.

De Akhal Teke is smal gebouwd en beschikt overeen lange en gespierde romp. De rug is vaak zwak en "platte" ribben komen bij dit ras ook veelvuldig voor. Het kruis is vaak wat afhangend, maar sterk gespierd. De dijen van dit paard zijn zeer gespierd en lang. De voorbenen behoren sterk en recht te zijn, met - in verhouding - lange onderarmen. De achterbenen zijn, net als de voorbenen, lang. Helaas kunnen de achterbenen nogal neigen naar sikkelhakken en koehakken. De hoeven zijn redelijk klein en zeer hard.

Zoals het u misschien al duidelijk was geworden, is de Akhal Teke hoogbenig. Het dier heeft fijn beenwerk, welke het pezige uiterlijk benadrukt. Het exterieur kan dan ook het beste vergeleken worden met de Perzische Arabier.

Stokmaat

De stokmaat van de Akhal Teke variëert tussen de 1.47 meter en de 1.60 meter, maar er zijn ook dieren met een hogere stokmaat.

Kleur

De Akhal Teke komt voor in bijna alle kleuren. Het meest voorkomend is de echte of onechte isabel, ook wel valkkleurig genoemd. De vacht heeft meestal een gouden gloed over zich heen, waardoor het ook wel het "gouden paard" of "het gouden paard uit het Oosten" genoemd wordt. Het ras is zo beroemd geworden om deze gouden kleur. Een kleur die iets minder vaak voorkomt, maar wel een goede tweede plaats behaalt, is zilver. Verder zijn schimmel, bruin, vos en zwart ook mogelijke kleuren, maar deze komen zeer weinig voor. Witte aftekeningen zijn bij de Akhal Teke toegestaan.

Beweging

De bewegingen van dit edele ras zijn vlak en soepel. Ook is het ruim in alle gangen. Het paard is atletisch en snel gebouwd. Door het leven in zeer barre omstandigheden, heeft het een zeer groot uithoudingsvermogen ontwikkeld, samen met moed. Hierdoor is het een grote racer geworden. Vooral in lange ritten blinkt dit dier (met stip) uit. Een klein groepje (recreatie)ruiters heeft ontdekt dat dit paard een bijzonder veelzijdig rijpaard is.

Gebruik

Van nature heeft de Akhal Teke soepele gangen en blinkt het dier bijzonder uit als sportpaard. Al meer dan 2500 jaar is het een favoriet cavaleriepaard en wordt het ingezet bij wedrennen.

Tegenwoordig is de Akhal Teke in gebruik als spring-, eventing-, en dressuurpaard. Met endurance, racing en military behaalt de Akhal Teke ook reeds goede resultaten.

Desirée Hanen

Desirée Hanen is in Nederland de eerste amazone die met een Akhal Teke endurance reed. Deze Akhal Teke is de palomino-ruin Pelvan. Desirée heeft Pelvan omgedoopt tot Love Over Gold, en dit vanwege zijn gouden kleur. Desirée en Pelvan hebben samen lange afstanden gereden, met als kroon op het werk een wedstrijd van ruim 160 kilometer.

Tegenwoordig worden steeds meer Akhal Teke's gebruikt voor de endurance, omdat de ruiters de kwaliteiten van dit ras voor de lange afstand steeds beter zijn gaan waarderen.

De hengst Absent

Dat de Akhal Teke een dressuurpaard van hoog niveau is, laat Absent zien op 8 jarige leeftijd. Absent won toen tijdens de Olympische Spelen in Rome (1960) de gouden medaille, samen met zijn eigenaar Sergei Filatov. Op twee-jarige leeftijd bleek al dat Absent getalenteerd was. Deze had toen zijn sporen op de renbaan ook al verdiend. Tevens behaalde Absent in 1964 (op twaalfjarige leeftijd) individueel Brons, wederom met eigenaar Sergei Filatov in het zadel.

Bijzonderheden

De Akhal Teke is, zoals u al reeds gemerkt heeft, tot uitzonderlijke prestaties in staat. In 1935 legden 15 paarden van dit ras een gedwongen mars af van Ashkhabad naar Moskou. Dit was een afstand van 4160 kilometer (ruim 2600 mijl). En dit in een tijd van 84 dagen. De paarden moesten in 3 dagten de Kara Kumwoestijn doorkruisen, en dit zonder een druppel water. Tijdens deze reis kregen de parden minimaal te eten en net genoeg water om te overleven.

Wanneer de Akhal Teke wordt getrained voor de race, draagt de Akhal Teke dag en nacht 7 dekens, geheel volgens traditie. Deze dekens mogen alleen af tijdens de fok, de race en enkele minuten tijdens de zonsondergang. Dit is enkel om de huid even te luchten.

Meer paardenrassen

Wanneer u op zoek bent naar informatie over andere paardenrassen, klik dan hier. © 2006 - 2010 Hikari, gepubliceerd in Dieren (Dier en Natuur) op 31-12-2006, laatst gewijzigd op 01-09-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Paardenras: Holsteiner: De Holsteiner is het oudste rijpaard uit Duitsland. Rond de 17e eeuw werd de Holsteiner voornamelijk als koetspaard gebruikt. Tegenwoordig zijn super springpaarden die uitermate gesch…
• Performance Horse, Indian Horse en Cutting Horse: Er zijn veel verschillende paardenrassen en ponyrassen te vinden in de wereld. Naar schatting zijn er in haar totaliteit zo'n 300 verschillende rassen waarge…
• Paardenras: Hunter: Eigenlijk is de Hunter niet echt een ras. Het ras is namelijk gefokt door een volbloed en een koudbloed te kruisen. Hij werd in Engeland en dan voornamelijk Ierland gebruikt voor de jacht…
• Aegidienberger; rasbeschrijving van het paard: De Aegidienberger is een tamelijk nieuw paardenras, waarschijnlijk het nieuwste paardenras op dit moment. Het is ontstaan in 1981, gefokt met de bedoeling om ee…
• Herkomst van paardenrassen: Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in paardenrassen en hun geschiedenis. Omdat ik alles bij elkaar wilde hebben, heb ik voor U een lijst samengesteld van landen van herkomst…

Bronnen en/of referenties

• www.bokt.nl
• Paardenencyclopedie
• Boek over rasbeschrijvingen paarden.