Co-factoren en co-enzymen

Naast het polypeptide gedeelte hebben veel enzymen ook nog een niet-proteïne component nodig om hun werking te kunnen uitoefenen. Deze component wordt een co-factor of co-enzym genoemd.

Wat zijn co-enzymen?

Co-enzymen voor enzymen kunnen allerlei moleculen zijn. De meest bekende zijn vitamines, maar ook metaal-ionen (dat heet dan een metaalionactivator) of kleine moleculen, zoals zoutzuur, kunnen als co-factor optreden. Het zijn meestal verbindingen die een stof overdraagt aan een substraat. Dergelijke organische verbindingen zijn in vergelijking met het enzym relatief klein.

Werking met een substraat

Een co-factor of co-enzym is bepalend voor een enzym of het wel of niet met een substraat kan reageren. Enzymen binden zich aan het substraat (zo heten de om te zetten stof of stoffen). Door die binding ontstaan kleine wijzigingen in de substraatmoleculen, waardoor ze gemakkelijker reageren (splitsen of delen). Het enzym is daarna weer gewoon bruikbaar. Met de co-factor/enzym is de vorm van het eiwit precies goed en kan het enzym het substraat afbreken of vanuit twee stoffen een nieuw substraat vormen.

Eigenschappen van co-enzymen

De co-enzymen zijn verbindingen met een relatief laag molecuulgewicht, die gemakkelijk diffunderen door een membraan dat eiwitmoleculen tegenhoudt. Bovendien zijn de co-enzymen bestand tegen verhitting in waterige oplossing, terwijl de eiwitcomponenten dan irreversibel (onomkeerbaar) denatureren.

Vitamines

De in het bijzonder in water oplosbare vitamines zijn meestal voorlopers van co-enzymen. Echter, sommige vitamines kunnen zelf co-enzym zijn. Het co-enzym kan, zoals eerder genoemd, een metaalion zijn dat complex aan het enzym gebonden is. Bij anorganische stoffen wordt eigenlijk de term co-factor gebruikt.

Enkele voorbeelden van enzymen die een metaal-ion nodig hebben:

Metaal	Enzym
Natrium	sucrose α-D-glucohydrolase
Kalium	Pyruvate kinase (met Magnesium)
Magnesium	Kinases
IJzer	Catalase, peroxidase, nitrogenase

Binding van co-enzymen

Sommige co-enzymen zitten stevig gebonden aan het enzym zelf. Anderen daarentegen komen vrij voor en kunnen daardoor door verschillende enzymen gebruikt worden. De heemgroep van rode bloedcellen is een bekend voorbeeld van een co-enzym dat stevig aan een enzym vast zit (o.a. aan cytochromen en hemoglobine). © 2008 - 2009 Victorho, gepubliceerd in Biologie (Dier en Natuur) op 21-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Selexyz.nl - Wetenschapsboeken.

Verwante artikelen

• Deelgebieden Biologie: Biologie is de leer van levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen. Biologie kent vele deelgebieden en indelingen zoals op niveau, taxonomisch, processen of ecologische indel…
• Nectar biologie 2 deel 2: 11. Begin bij… een eiwit!: Dit is de samenvatting van Nectar vwo bovenbouw biologie 2 deel 2. Dit boek wordt gebruikt in 6 vwo in het voortgezet onderwijs. Hoofdstuk 12: Verbeter de…
• Invloed van temperatuur op de enzymactiviteit: Enzymen zijn de basis voor de chemische reacties binnen je lichaam. Hier volgt een goed en bondig stuk theorie over enzymen en vooral de invloed van temperatuur…
• Parabiologie, het paranormale in de biologie: De parabiologie is een discipline binnen de parapsychologie die alle wetenschappelijk niet aanvaarde feiten en claims binnen de biologie bestudeert.
• Voeding en metabolisme: vitamines: Vitamines zijn organische stoffen die het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Vitamines kan het lichaam niet zelf maken en moeten daa…

Bronnen en/of referenties

• http://www.victorhogervorst.nl/biologie/ld/144.doc
• http://www.homepages.hetnet.nl/~b1beukema/enzymen.doc
• Nectar vwo bovenbouw