InfoNu.nl > Dier en Natuur > Bloemen en planten > De kokospalm, een multifunctionele levensboom

De kokospalm, een multifunctionele levensboom

De kokospalm is de levensboom van de tropen. Je kunt er van eten en drinken en je kunt er daarnaast tientallen voorwerpen van maken voor dagelijks gebruik. Het is een multifunctionele boom die voor een grote veelheid aan doeleinden gebruikt wordt. Hier lees je over een greep uit de toepassingsmogelijkheden van de kokospalm.
De kokosnotenboom groeit het liefst aan zee. Zijn lange, grijze stam die 30 meter hoog kan worden heeft geen zijtakken. In de kruin ontspringen de bladeren die zich rondom de stam groeperen. De bladeren kunnen zeer lang worden; vier tot zes meter. Elk blad bestaat uit vele kleine rietachtige stroken die haaks op de nerf staan. Zijn vruchten, de kokosnoten, vallen in zee. Ze kunnen honderden kilometers ver reizen zonder dat de vrucht beschadigd wordt. Hierdoor is de kokospalm in staat zich makkelijk over de wereld te verspreiden. Sommige mensen zeggen dat de kokospalm is geïmporteerd vanuit India, maar dat is onzin. De boom heeft zichzelf verspreid en doet dat nog dagelijks. Eenmaal bij een strand aangekomen ontkiemt de koskosnoot snel; doordat de nattige schil weer hard wordt, splijt hij zichzelf open en kan hij wortelen in het zand.

Inhoudsopgave:


Pas op voor vallende kokosnoten!

Een kokospalm kan meer dan honderd jaar worden. Omdat hij dicht aan zee staat waar het zand door golfslag erodeert komt het nog wel eens voor dat de kokospalm geheel of gedeeltelijk omvalt. De stam wordt gekenmerkt door ringvormige inkepingen die zijn ontstaan doordat oude bladeren uit de kruin vielen. Overigens kunnen er ook kokosnoten vallen, wat voor de mens niet zonder gevaar is. Er wordt geadviseerd om geen auto´s onder de kokospalm te parkeren en zelf nooit onder een kokospalm uit te rusten.

Dwergkokospalm

Er zijn meerdere soorten kokospalmen. Dwergkokospalmen blijven klein; ze worden hooguit twee meter hoog. De kokosnoten in deze boom kun je dus plukken zonder in de boom te klimmen. Vaak is de buitenkant oranje. Van gewone hoge kokospalmen is de kleur van de noot ook dikwijls oranje. Maar vaker is deze groen. Aan een van de uiteinden zitten drie gaatjes in driehoek vorm. Dat zijn de iets zachtere delen van de kokosnoot.

Kapmes

Een kokospalm groeit in principe overal in de tropen. Hij krijgt echter alleen aan zee geregeld vruchten. Kokosnootpalmen hebben een schil met meerdere lagen. Onder de gladde groene of oranje laag zit een grote harige, dikke schil van ongeveer 10 centimeter. Daarna komt de keiharde schil zoals we die in de westerse supermarkten buiten tropische gebieden ligt. De kokosnoot kan als hij vers wordt geplukt makkelijk gesneden worden met een groot kapmes. Met een keukenmes gaat het niet.

Bekers, hoeden en BH´s

De kokospalm speelt een belangrijke rol in de cultuur van de mensen waar deze palm groeit. Het is de tropische levensboom. Niet alleen geeft de boom eten aan de mensen; hij geeft ook drinken. Het water uit een kokosnoot kun je het beste drinken door een van de drie zachte plekken in de schil eruit te snijden en er een rietje in te stoppen. De noot zelf wordt als hij leeg is gebruikt om er drinkbekers van te maken. De bladeren van de kokospalm worden gebruikt om hoeden te vlechten die je beschermen tegen de zon. Je kunt er ook een schaal van vlechten om andere vruchten in te bewaren. Verder zijn de bladeren ideaal om als dakbekking te gebruiken. Wanneer je ze strak aan elkaar vlecht in meerdere lagen komt er geen druppel regen in huis. Het 5 centimeter dikke, harige omhulsel van de jonge kokosnoot kan worden aangewend om een afwaskwast van te maken. Deze jonge, nog groene kokosnoot zien we zelden in Europa. Twee halve kokosnoten, door Indo´s ook wel klapperdoppen genoemd zijn ideaal geschikt als BH. Tegenwoordig dragen vele danseressen deze traditionele BH, zie de foto bovenaan bij dit artikel. In Papeete liggen deze BH´s veel op de markt. De halve klapperdop wordt ook wel op zijn rechte kant gezet om als onderstel van een lamp te dienen. De klapperdoppen worden in eethuisjes gebruikt als houtskool om vis op te roosteren.

Muren en brandstof

Zelfs muren kun je op deze manier vlechten van kokosnoten. Overigens worden voor het maken van het dak en muren ook andere palmen gebruikt; de Pandanuspalm is hiervoor bij uitstek geschikt. Verder wordt de stam gebruikt als bouwmateriaal voor een huis. Kort gezaagde stammen van de kokospalm kunnen als stoel gebruikt worden. Verder kan er van de kokosnoot olie worden gemaakt. Deze olie is geschikt om de huid mee in te vetten. Er kan bovendien bakolie van worden gemaakt. Het is zelfs mogelijk om brandstof van de olie te maken waar auto´s op rijden en aggregaten op draaien. Op het eiland Bougainville, dat jarenlang werd geboycot, heeft men jarenlang alle auto´s op kokosolie laten rijden.

Levensboom

Van de stevige nerven maakt men een bezem. Korte stukjes nerf worden gebruikt om een klein vegertje te maken. Wanneer mensen vruchten verkopen dan maakt men deze vaak schoon met een klein bezempje van kokosnerven. Daarnaast wordt er op het eiland Aitutaki op traditionele manier gevist op morene, een soort aalachtige vis. De vallen om deze vissen te maken worden geweven van de wortels van de kokospalm. De vallen zijn ruim een meter lang. Een andere toepassing van de kokosnoot is het maken van touw. De dikke behaarde schil van de kokosnoot is geschikt om stevig touw te maken. Al met al is het dus duidelijk dat de kokospalm vele doeleinden heeft in tropische gebieden. Het heeft niet voor niets de bijnaam ´Levensboom´ of ´Tree of Life´.

Klimmen

Mensen uit tropische gebieden kunnen vaak met groot gemak in een kokospalm klimmen. Eenmaal boven gekomen gooit men enkele kokosnoten op de grond om deze daarna open te maken en te nuttigen. Het is ook mogelijk om met een kapmes inkepingen in de stam te maken zodat je iets meer houvast hebt. Wie ook in kokospalmen klimt is de kokosnootkrab. Hij klimt omhoog om enkele stelen van kokosnoten door te knippen zodat ze naar beneden vallen. De gevallen kokosnoot springt vaak open. Maar als hij niet openspringt dan kan de krab met zijn enorm sterke schaar zelf de schil van de kokosnoot eraf halen.

Trouwen

De Cook-eilanders op Rarotonga kennen de traditie om een kokosnootpalm te planten wanneer men gaat trouwen. De boom vertelt de mensen iets over het verloop van het huwelijk. Wanneer de boom het slecht doet, of snel dood gaat, dan gaat het niet goed met het huwelijk. Wanneer de boom zeer vruchtbaar is met vele tientallen kokosnoten die eraan hangen dan gaat het heel goed met de liefde tussen de twee planters van de boom.

Lees verder

© 2012 - 2017 Tom008, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kokosnoot, een vrucht met geneeskrachtKokosnoot, een vrucht met geneeskrachtEen kokosnoot is een vrucht die voor vele doeleinden wordt gebruikt. Hij is supergezond. In de tropen groeien overal op…
Kokos, exotisch wonderKokos, exotisch wonderVelen associëren het woord kokos met een onmogelijke harige noot die maar niet open wil, anderen gebruiken kokos bij de…
De kokosnoot krab of klapperdiefDe kokosnoot krab of klapperdiefDe kokosnoot krab wordt in Nederland ook wel klapperdief genoemd. Klapper is een ander woord voor kokospalm. Het komt va…
Palmen en hun vruchtenPalmen en hun vruchtenVolgens sommige bronnen bestaan er 3.000 verschillende palmen en andere melden dat het er wel 4.000 zijn. Hoewel er ook…
Hoe gezond is kokos?Hoe gezond is kokos?Kokos, als er een vrucht is die iets exotisch heeft, dan is het kokos wel. Zonovergoten witte stranden met grote kokospa…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Kokospalm
  • http://www.br.fgov.be/PUBLIC/GENERAL/EDUCATION/EDUCATIONNL/infoblad_kokos.html

Reageer op het artikel "De kokospalm, een multifunctionele levensboom"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tom008
Laatste update: 07-05-2012
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Bloemen en planten
Special: Stille Oceaan
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!