Jakobskruiskruid

Jakobskruiskruid is een tweejarige giftige plant die dodelijk kan zijn voor koeien, paarden en varkens. De plant is ook giftig voor mensen. Jakobskruiskruid groeit goed op onbemeste, schrale grond.

Jakobskruiskruid

Jakobskruiskruid is een tweejarige plant die in het eerste jaar rozetten vormt en bloeit in het tweede jaar vanaf juli tot oktober met een schermvormige tuil van gele bloemen met een hart in het midden. De bloemen van de plant bevatten twee keer zoveel gif dan de bladeren. De plant kan tot 90 cm hoog worden en groeit vooral op onbemeste, schrale grond. Dit kunnen bermen, natuurgebieden en schrale weilanden zijn. De plant komt steeds meer voor omdat stukken grond worden teruggegeven aan de natuur en dit terrein wordt verschraald.

Dieren eten deze plant normaal gesproken niet (tenzij er een gebrek is aan voedsel) omdat ze niet houden van de bittere smaak. De bittere smaak verdwijnt echter bij het hooien waardoor de dieren de plant wel eten met alle gevolgen van dien. Jakobskruiskruid is een windverspreider. De meeste zaden vallen echter in de buurt van de bestaande plant. De zaden die wel verder komen moeten wel op een geschikte plek landen om te kunnen ontkiemen. Jakobskruiskruid is behalve giftig ook belangrijk voor insekten zoals bijen, zweefvliegen en vlinders die er nectar en stuifmeel uithalen.

Giftig

De plant bevat alkaloïden die de lever aantasten en een leverontsteking veroorzaken. Lichaamseigen stoffen worden niet goed meer verwerkt en hopen zich op waardoor ze het lichaam vergiftigen. Opgehoopte ammoniak kan de hersenfunctie verstoren waardoor het dier suf kan worden of gevaarlijk. De belangrijkste symptomen zijn: diarree, zonnebrand, vermagering, geelzucht en een wankelende gang. Aanraking van de plant kan een allergische huidreactie veroorzaken. Dit wordt niet veroorzaakt door de alkaloïden maar door sesquiterpene lactonen. Deze bevinden zich ook in andere soorten van de paardenbloemfamilie. Kleine hoeveelheden van de alkaloïden leiden niet direct tot ziekteverschijnselen. De verschijnselen treden op wanneer het dier grote hoeveelheden heeft gegeten of bij inname van kleine porties over een langere periode. De alkaloïden die in de plant zitten zijn niet giftig maar worden dit tijdens de spijsvertering. De gifstoffen worden binnen 24 tot 48 uur uitgescheiden via de nieren of de melk. Alle soorten kruiskruiden en kruiskruidachtigen zijn giftig.

Behandeling

De meeste zieke dieren kunnen nog behandeld worden en genezen met behulp van medicijnen van de leverontsteking. Als de lever te ver is aangetast is behandeling niet meer mogelijk en zal het dier dood gaan.

Bestrijding

Het bestrijden van de plant is niet eenvoudig. De plant groeit graag op kale plekken in het weiland. Door kale plekken te repareren kan de groei worden beperkt. De plant kan ook handmatig worden verwijderd. Let er dan wel op dat er geen stukjes wortel achterblijven Anders groeit de plant weer aan.