InfoNu.nl > Dier en Natuur > Bloemen en planten > Ficus "Ginseng": kopen en verzorging

Ficus "Ginseng": kopen en verzorging

Ficus "Ginseng": kopen en verzorging Ficus "Ginseng" (eigenlijk: Ficus microcarpa "Ginseng") is een grote tropische boomsoort, die in Nederland als kamerplant wordt gehouden. Meestal is dat in de vorm van een bonsai, met zeer opvallende, dikke wortels die deels zijn opgetrokken boven de aarde. Hoe moet je Ficus "Ginseng" verzorgen, waar kun je ze kopen en waar moet je dan op letten?

Inhoud


Wat is Ficus “Ginseng” voor plant?

Ficus “Ginseng” is een Ficus microcarpa die wordt verkocht met opgetrokken, zeer dik ontwikkelde wortels. Het is vermoedelijk niet eens een kweekvorm. Ook komt het voor dat ficussen onder deze naam zijn samengesteld uit twee planten: een grofbladige soort die snel groeit en waarvan de wortels afkomstig zijn, en een kleinbladige soort die daarop geënt is. De naam “Ginseng” heeft betrekking op die vorm: “Ginseng” is namelijk het Chinese woord voor wortels. Meestal wordt Ficus “Ginseng” zo bovendien ook nog aangeboden als bonsai (“bonsai” is dan weer Japans voor “boom in pot”): een miniatuurversie van een volgroeide boom, in tegenstelling tot een normale jeugdige plant.

Habitat: waar komt Ficus microcarpa van nature voor?

Ficus microcarpa komt van nature voor in geheel Zuidoost-Azië, delen van zuidelijk India, China en Australië. Daar is deze ficus wijdverspreid in de tropische en subtropische gebieden.

Daarbij is de plant verwilderd geraakt in onder andere Florida en Hawaï, en in delen van Zuid- en Midden-Amerika. Dat is opmerkelijk, want net als de meeste andere ficussen is Ficus microcarpa voor de bevruchting afhankelijk van één wespensoort, die omgekeerd uitsluitend overleeft in de omgeving van deze plant. De wesp is dus expres uitgezet in die regio. Dat blijkt een verkeerde inschatting te zijn geweest, want door zijn agressieve groeiwijze wordt deze ficus in Hawaï als invasieve soort beschouwd.

Ficus microcarpa gedijt op vele verschillende ondergronden als het klimaat juist is (subtropisch of tropisch). Zo komen ze voor langs rivieroevers, in moerassen, op vrijwel kale rotsen, op de bosbodem van tropisch regenwoud en aan de kust, soms zelfs in mangrovebossen waar ze in brak water staan. Ook worden ze steeds meer aangeplant in drukke stedelijke omgevingen, omdat ze uitstekend tegen stedelijke vervuiling bestand blijken te zijn.

Groeiwijze

Jonge exemplaren van Ficus microcarpa kunnen groeien op zeer minimale ondergronden. Van nature kunnen ze hun leven als epifyt beginnen: een plant die op andere planten groeit. De vijgen worden typisch gegeten door vogels, die de zaadjes vervolgens op alle mogelijke plaatsen laten vallen. Als dat in de oksel van een boom gebeurt kan de plant daar ontkiemen en langere tijd blijven leven op niet veel meer dan regenwater. In de stedelijke omgeving blijken kieren in gebouwen en tussen stenen hier zeer geschikt voor: op oude bebouwing, waar bijvoorbeeld het cement tussen de stenen her en der is verdwenen, zie je vaak een jonge Ficus microcarpa opduiken. Het zijn overigens ook precies die zeer minimale vereisten van de jonge planten die dit tot een invasieve soort maken; vaak kan Ficus microcarpa zich daardoor sneller verspreiden dan de natuurlijk voorkomende planten.

Deze ficus begint zijn leven in de natuur typisch op twee manieren: als gewone plant op de bosbodem, of als epifyt. Na ruwweg een eeuw zie je het verschil amper nog, maar tot die tijd is de groeiwijze duidelijk anders.

Een Ficus microcarpa die zijn leven in de grond begint, groeit eerst uit tot een normale enkelstammige boom. Ze groeien snel en vertakken vaak, maar zijn tot een bepaalde leeftijd niet erg opvallend. Een epifytische Ficus microcarpa heeft een wat interessantere start. Na het ontkiemen is de plant de eerste jaren vrijwel alleen bezig om naar beneden te groeien. Hij ontwikkelt daarvoor onvertakte, kabelachtige wortels, die recht omlaag hangen. Pas als die de grond raken en goed geworteld zijn, begint de plant echt stengels en bladeren te ontwikkelen, want daarvoor zijn meer voedingsstoffen en een regelmatigere aanvoer benodigd dan mogelijk is als epifyt.

De plant ontwikkelt ook steeds meer luchtwortels, die zeer strak aangespannen zijn. Soms is het zelfs mogelijk om erop te tokkelen, als ware het de snaren van een muziekinstrument! Uiteindelijk wikkelt de ficus zijn luchtwortels om de gehele stam van de gastheer heen. Naarmate er meer wortels gevormd worden en ze dikker worden, wordt de gastheer vaak letterlijk gewurgd; als dat niet het geval is, zal de gastheer op enig moment zowel in zijn wortelstelsel als in de bladerkroon worden overvleugeld door de ficus, en sterft hij alsnog. Op dat punt zijn de luchtwortels van de ficus vaak zo dik en sterk dat ze de plant zonder hulp van de gastheer kunnen dragen.

Na enkele tientallen jaren tot een eeuw begint de epifyt zo steeds meer op een zelfstandig uit de grond gegroeide Ficus microcarpa te lijken, als hij de ruimte krijgt om door te groeien. Nog later zijn beiden niet meer van elkaar te onderscheiden. De zijtakken ontwikkelen ook luchtwortels, die als ze de grond raken enorm verdikt raken – niet zelden dikker dan de tak waar ze oorspronkelijk uit groeiden – en als een soort van pilaarvormige steunberen functioneren. Soms zijn het er zoveel dat ze een ondoordringbaar geheel vormen. Ficus microcarpa wordt in ideale omstandigheden zo’n 30 meter hoog, maar kan nog vele malen breder worden, ondersteund door vele keurig rechte, dikke palen. Ze kunnen zo honderden jaren oud worden. De kroon wordt bij oudere bomen vaak zo dicht dat er amper nog licht de bodem kan bereiken; soms kan er daardoor zelfs geen gras meer groeien onder de bomen!

Overigens heeft deze soort een zeer hoge luchtvochtigheid nodig om luchtwortels te ontwikkelen. In warme gebieden waar de luchtvochtigheid niet zo hoog is als in de tropen groeit Ficus microcarpa prima, maar zonder de kenmerkende veelheid aan luchtwortels.

Omschrijving

Dichterbij bekeken is Ficus microcarpa een boom met relatief kleine, vrij stevige bladeren. Deze zijn vaak eerst roodachtig aangelopen, en daarna lichtgroen en fraai glanzend. Oude bladeren zijn donkergroen en verliezen hun glans. Daarom is het vaak in de huiskamer aantrekkelijk om deze planten goed aan de groei te houden en oude takken regelmatig weg te snoeien. De bladeren van Ficus microcarpa worden tot ongeveer 14 centimeter lang en 6-8 centimeter groot, maar de meeste kamerplanten zijn kleinbladige varianten, waarvan de bladeren vaak niet half zo groot worden.

Verder heeft Ficus microcarpa een opvallend gladde, grijze bast, of soms een iets ruwere lichtbruine bast met grijze stippen of strepen. De takjes zijn dun en vertakken zeer regelmatig; het kan betrekkelijk lang duren voordat ze echt wat dikker worden.

Verder ontwikkelt deze ficus kleine vijgen, die niet meer dan een centimeter groot worden als ze rijp zijn. Daar komt de soortnaam ook vandaan: “microcarpa” betekent zoveel als “klein fruit”. In Nederland blijven ze overigens nog kleiner, want om rijp te kunnen worden moeten de minuscule bloemetjes die in de vijg zitten eerst bevrucht worden door een wespensoort die hier niet voorkomt. In de huiskamer worden de vruchtbeginsels gewoonlijk überhaupt niet gevormd.

Alle delen van deze ficus, met uitzondering van de vijgen, bevatten een wit, tamelijk vloeibaar melksap, dat bij aanraking huidirritatie en andere milde allergische klachten kan veroorzaken.

Soms wordt Ficus microcarpa verward met Ficus benjamina. F. benjamina heeft echter een duidelijk ontwikkelde, spitse bladpunt en een vouw in de bladeren langs de middennerf, waar beide kenmerken bij F. microcarpa ontbreken. Daarbij heeft F. benjamina hangende twijgjes, waar ze bij F. microcarpa recht uit de plant steken of zelfs omhoog wijzen.

Verschillende soorten

Er zijn verscheidene variëteiten verkrijgbaar, maar gewoonlijk worden die simpelweg Ficus “Ginseng” genoemd, zonder verdere aanduiding. De verschillen zijn dan ook betrekkelijk klein: grotere of kleinere bladeren, ronde of juist langwerpige bladeren, een grijze of lichtbruine bast, en dergelijke. Er zijn geen andere bladkleuren of bonte cultivars verkrijgbaar.

Verder kun je kiezen uit vele verschillende groottes en snoeivormen. Dat bespreken we nader aan het einde van dit artikel.

Andere namen

Ficus “Ginseng” is eigenlijk Ficus microcarpa “Ginseng”. Er zijn nog twee verouderde wetenschappelijke namen, waaronder deze soort soms wordt verkocht:
  • Ficus nitida (en dus ook: Ficus nitida “Ginseng”)
  • Ficus retusa (ook: Ficus retusa “Ginseng”)

Verder wordt deze ficus soms verkocht als “Bonsaificus” of Ficus bonsai.

Verzorging Ficus “Ginseng”

In de natuurlijke omgeving groeit deze ficus op talloze verschillende ondergronden. Daar wordt hij soms zelfs beschouwd als een onkruid, dat niet zomaar eenvoudig in leven te houden is, maar bovendien lastig uit te roeien is.

In de huiskamer is dat minder het geval. Ficus “Ginseng” is weliswaar een gemakkelijke kamerplant, maar het verzorgen gaat niet geheel vanzelf. Dat kan echter ook niet verwacht worden van een plant die van nature in de tropen groeit.

Water geven

Het beste staat Ficus “Ginseng” het hele jaar in vochtige, maar niet natte grond. De dikke wortels van deze kamerplant dienen niet om water in op te slaan, dus je kunt de plant beter niet langere periodes overslaan met water geven. Te lang met natte voeten staan kan echter leiden tot rot.

Geef dus het liefste regelmatig en gelijkmatig water. In de zomer mag deze ficus behoorlijk veel hebben; in de winter wat minder.

Van hard water en verkalkte grond ondervindt deze kamerplant in de regel geen problemen.

Temperatuureisen

Ficus “Ginseng” heeft geen echt tropische minimumtemperaturen nodig om te overleven, maar langere tijd temperaturen onder 12-15 graden worden niet goed verdragen, zeker niet door jonge planten. Het liefste staan ze dus het gehele jaar door in de verwarmde woonkamer. Een rustperiode is niet nodig; die hebben ze in de tropen immers ook niet. Voor de maximumtemperatuur gelden geen speciale eisen.

Standplaats

Hoewel Ficus “Ginseng” het prima doet in de schaduw, kun je deze plant het beste zo licht mogelijk zetten. Volle zon wordt ook getolereerd. Let wel op dat je dan meer water moet geven.

De vrij dikke blaadjes zijn uitstekend bestand tegen droge lucht, maar groeien het beste in een zo hoog mogelijke luchtvochtigheid. Vermijd al te extreme plaatsen, zoals naast de radiator, want dan wil Ficus “Ginseng” nog wel eens spint krijgen. Het is prima om regelmatig te sproeien, maar let op dat kalk al snel tamelijk opvallende vlekken op de glanzende blaadjes maakt.

Als je wilt dat je plant luchtwortels ontwikkelt is een constante luchtvochtigheid van vrijwel 100% vereist.

Voeding

Tijdens de groeiperiode mag Ficus “Ginseng” wekelijks een dosis universele vloeibare plantvoeding, liefst wat sterker verdund dan op de verpakking staat aangegeven.

Verpotten

Deze kamerplant ontwikkelt zeer veel wortels, en bij een goede groei is het nodig om elke twee jaar of zelfs ieder jaar te verpotten. Gebruik standaard potgrond of ander voedselrijk, redelijk doorlatend mengsel. Het is niet nodig om ze in een heel ruime pot te zetten.

Als je de plant bovengronds niet groter wilt laten worden, is het ook niet nodig om hem in een grotere pot te zetten. Verpot dan alsnog elke paar jaar, maar pas ook wortelsnoei toe als de kluit erg veel grond heeft vervangen, zodat je de plant voor een deel toch in nieuwe aarde kunt zetten in dezelfde pot.

Indien gewenst kun je het verpotten ook aangrijpen om de decoratieve wortels op te trekken, zodat er meer van zichtbaar wordt. Je kunt het beste in één keer een heel stuk omhoogtrekken, niet elk jaar een klein beetje. Bescherm de nog kwetsbare ontblote bast de eerste maanden tegen felle middagzon.

Snoeien

Deze planten vertakken gewoonlijk vanzelf al behoorlijk goed, maar snoeien is waarschijnlijk toch regelmatig nodig om het model in stand te houden, of om de plant niet te groot te laten worden. Ficus “Ginseng” reageert uitstekend op snoeien. Daarom worden ze ook vaak als bonsai gehouden. Een gezonde ficus kan worden teruggesnoeid totdat er enkel een kale stronk overblijft. Het beste pak je dan wel tegelijkertijd de wortels aan. Jonge takjes kun je zelfs met een schaar afknippen, maar bij het ouder worden verhouten ze snel en is een goed snoeimes dus noodzakelijk.

Licht snoeien kan het gehele jaar door, maar een fikse snoeibeurt plan je het beste in het voorjaar, als de plant net begint uit te lopen.

Let op met het melksap, dat in grote hoeveelheden vrijkomt na het snoeien. Dit veroorzaakt lelijke vlekken op vloeren en andere oppervlaktes en kan de huid irriteren.

Tip: zowel de wortels als de vrij dunne takjes vertonen weinig diktegroei als de plant zeer kort wordt gehouden. Als je snel een verdikking wilt bereiken is het beter om de Ficus “Ginseng” een paar jaar ongestoord te laten groeien, en dan fiks terug te snoeien. Dat is namelijk geen enkel bezwaar voor deze planten, en in de tussentijd zullen wortels en takken sneller in omvang toenemen.

Vermeerderen

Deze ficus kan prima worden vermeerderd uit zaad, maar leuker en gemakkelijker is uit stekken.

Kies geen geheel groene stekken, maar half- of zelfs geheel verhoute, het liefst van een centimeter of 15-20 lang. Het beste kun je schuin afsnijden. Verwijder de onderste helft van de blaadjes en spoel het snijdvlak van de stekken af onder de koude kraan, totdat er geen melksap meer uitkomt; dat gaat anders namelijk vaak rotten. Pot de stekken 5 centimeter diep op in goed doorlatende zaai- en stekgrond. Houd de grond matig vochtig en doe een plastic zak of iets dergelijks over de pot, zodat de luchtvochtigheid hoog blijft. Zet de stekken op een vrij warme, lichte plaats. Het duurt maximaal enkele maanden tot ze goed zijn beworteld.

Daarnaast kun je de stekken ook in water zetten, maar dat is enkel aan te raden als je een grote hoeveelheid stekken hebt, bijvoorbeeld na een forse snoeibeurt. De kans op succes is namelijk heel wat lager, hoewel het vaak heel aardig is om te zien. Pas oppotten als er een goed stel worteltjes is ontwikkeld.

Bloeiwijze

Ficus “Ginseng” bloeit in het binnenste van de ongeveer 0,5 centimeter brede groene vijgen, die later paars rijpen. De vijgen komen direct aan de jonge takken. Er worden met onregelmatige tussenpozen het gehele jaar door nieuwe bloemen ontwikkeld. In de woonkamer gebeurt dit zelden. De bloemen kunnen bovendien niet bevrucht worden, waardoor de vijgen nooit kunnen rijpen.

Ziektes, plagen en andere problemen

Dit zijn over het algemeen sterke kamerplanten, die weinig tot geen last van ziektes en plagen hebben. Heel zelden treedt er toch het een en ander op. In zeer droge lucht kan spint voorkomen, en als de planten het slecht doen kunnen dop-, wol- en schildluis zich manifesteren. Dat zijn echter bijna altijd symptomen van een minder optimale verzorging, en vormt bij gezonde planten geen probleem.

Verder kan er grootschalig bladverlies optreden. Een Ficus “Ginseng” valt uit door lichtgebrek, overbewatering of langere tijd temperaturen onder de 12-15 graden. Als je daar wat aan doet, is bladuitval gewoonlijk van overgaande aard, en zal de plant gewoon weer uitlopen als de omstandigheden verbeteren.

Overige tips bij de verzorging

De bast van een Ficus “Ginseng” is betrekkelijk dun en beschadigt gemakkelijk. Zelfs bij gezonde exemplaren kan het jaren duren voordat beschadigingen geheel herstellen. Wees dus niet te grof bij snoeien en andere handelingen.

Ficus “Ginseng” kopen: waar moet je op letten en waar kan het?

Deze planten zijn op zeer veel plaatsen te koop: uiteraard bij de betere tuincentra, maar ook steeds meer bij supermarkten, bloemisten en dergelijke zaken. Vaak worden ze dan voor buitengewoon lage prijzen aangeboden, en zijn de planten van wisselende of ronduit dubieuze kwaliteit.

Niet dat dat een reden is om ze niet te kopen, want Ficus “Ginseng” is vaak zo sterk dat hij het allemaal overleeft. Wel kan het zijn dat je dan een plant koopt die je eerst grondig in de watten moet leggen voordat hij er weer helemaal mooi uitziet. Let met name op belachelijk kleine sierpotten, lelijke snij- en snoeiwonden en op beschadigingen. Planten met lelijke littekens op de bast kun je beter laten staan; het kan namelijk jaren duren voordat die herstellen (zie hierboven). Meestal is het goed om de planten direct na aankoop te verpotten.

Planten die bij temperaturen onder de 12 graden buiten staan opgesteld zullen dat in de regel prima overleven, maar reageren bij aankomst in de warme huiskamer wel vaak met bladverlies. Dat is doorgaans niet blijvend, maar kan er natuurlijk de eerste tijd wel lelijk uitzien.

Ficus “Ginseng” is waarschijnlijk licht giftig voor mensen bij consumptie en kan in elk geval huidirritatie veroorzaken door het melksap. Als je huisdieren hebt is het verstandig hen te overwegen bij je aankoop, want deze kamerplant is giftig voor huisdieren zoals honden en katten.
© 2015 - 2017 Henk-iks, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Trendy kamerplanten: de Ficus elastica of rubberplantTrendy kamerplanten: de Ficus elastica of rubberplantKamerplanten waren lange tijd 'not done' als decoratie maar ze zijn nu opnieuw hip. Zo ook de Ficus elastica of rubberpl…
Speciale Bomen WeetjesSpeciale Bomen WeetjesSpeciale Bomen weetjes. Waarom worden de bladeren van bomen in de herfst eigenlijk geel, rood en bruin? Waarom wordt een…
Grote KamerplantenEen grote kamerplant in huis is niet alleen mooi. Het geeft ook sfeer en kleur in je huis. Helaas zijn niet alle huizen…
Ficus lyrata: kopen en verzorgingFicus lyrata: kopen en verzorgingFicus lyrata (vioolbladplant) is een kamerplant met zeer grote bladeren, die vooral opvallen door de vorm – zoals van ee…
Hydrocultuurplanten verzorgen, of kwekenHydrocultuurplanten verzorgen, of kwekenHydrocultuurplanten worden gekweekt onder specifieke omstandigheden. Veel planten en kamerplanten worden tegenwoordig me…
Bronnen en referenties
  • https://www.uwcsea.edu.sg/forty-trees/ficus-microcarpa, laatst bezocht op 26-04-15
  • Tan, H. T. W., C. K. Yeo & A. B. C. Ng, 2009. Native and Naturalised Biodiversity for Singapore Waterways and Water Bodies No. 1. Ficus microcarpa, Malayan Banyan. Raffles Museum of Biodiversity Research, Department of Biological Sciences, National University of Singapore, and Singapore-Delft Water Alliance, Faculty of Engineering, National University of Singapore, Singapore.
  • http://ntbg.org/plants/plant_details.php?plantid=5262, laatst bezocht op 28-04-15
  • http://www.petpoisonhelpline.com/poison/ficus/, laatst bezocht op 28-04-15
  • https://www.aspca.org/pet-care/animal-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants/fig, laatst bezocht op 28-04-15

Reageer op het artikel "Ficus "Ginseng": kopen en verzorging"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Benny Rosiers, 13-09-2015 19:49 #1
Zeer interessant en leerrijk artikel. Duidelijke en uitgebreide beschrijving van behandeling, verzorging en aandachtspunten. Top artikel, proficiat!

Infoteur: Henk-iks
Gepubliceerd: 28-04-2015
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Bloemen en planten
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 1
Schrijf mee!